Od Świętej Góry do poznańskiej filharmonii. Muzyka Józefa Zeidlera w dialogu z Mozartem

Tytuł koncertu – „Między Salzburgiem a Świętą Górą” – nie był przypadkowy. 13 listopada, w auli UAM w Poznaniu spotkały się dwa muzyczne światy przełomu XVIII i XIX wieku. Z jednej strony Wolfgang Amadeus Mozart, którego nazwisko od stuleci należy do najważniejszych w historii muzyki europejskiej, z drugiej Józef Zeidler – kompozytor związany ze Świętą Górą, dziś uznawany za jednego z najważniejszych twórców polskiej muzyki kościelnej tego okresu. Choć dzieliły ich rozpoznawalność i miejsce w historii muzyki, łączyła duchowość, kunszt kompozytorski oraz niezwykła wrażliwość na piękno muzyki sakralnej.

Jeszcze do niedawna nazwisko Józefa Zeidlera pozostawało mało znane choćby wśród melomanów. Wiele zmieniła mrówcza praca muzykologów – Danuty Idaszak i Pawła Podejki, którzy prowadzili badania nad dawną muzyką polską oraz katalogowali zbiory muzykaliów przechowywane w bibliotekach klasztornych i kościelnych. Dzięki ich zaangażowaniu możemy dziś spojrzeć na twórczość Zeidlera z zupełnie nowej perspektywy.

Jego zachowany dorobek obejmuje niemal 40 wokalno-instrumentalnych utworów religijnych, których rękopisy odnaleźć można w różnych ośrodkach w Polsce, między innymi w Gostyniu, Poznaniu, Gnieźnie i Częstochowie. To bezcenne świadectwo bogactwa kultury muzycznej dawnej Rzeczypospolitej, ale również dowód na to, iż Wielkopolska była miejscem, w którym rozwijała się twórczość o znaczeniu wykraczającym daleko poza granice regionu.

Szczególną rolę w przywracaniu pamięci o kompozytorze odgrywa Stowarzyszenie Miłośników Muzyki Świętogórskiej im. Józefa Zeidlera. To właśnie dzięki jego działalności, w tym organizacji Festiwalu Muzyki Oratoryjnej „Musica Sacromontana”, muzyka związana ze Świętą Górą ponownie trafia na estrady koncertowe i do serc kolejnych pokoleń słuchaczy. Ważnym elementem tej misji jest również udostępnianie materiałów nutowych dzieł kompozytora. Nuty utworów Józefa Zeidlera, udostępnione przez Stowarzyszenie, posłużyły także podczas przygotowania koncertu w Filharmonii Poznańskiej. To piękny przykład współpracy środowisk muzycznych i społecznych, dzięki której zapomniane niegdyś partytury odzyskują swoje brzmienie.

Podczas piątkowego wieczoru publiczność mogła usłyszeć dwa dzieła Józefa Zeidlera: „Veni Creator” oraz „Litaniae de B. V. Mariae”. Obok nich zabrzmiały kompozycje Mozarta: „Missa brevis” KV 275/272b oraz „Magnificat” C-dur KV 193/186g. Zestawienie tych utworów pozwoliło dostrzec zarówno odrębność stylów obu kompozytorów, jak i wspólny mianownik ich twórczości – głębokie zakorzenienie w tradycji muzyki sakralnej. Było to spotkanie, w którym kunszt muzyczny splatał się z modlitewnym charakterem kompozycji, a historia przemawiała językiem dźwięków.

Wykonawcami koncertu byli: Anna Mikołajczyk-Niewiedział (sopran), Katarzyna Szymkowiak (alt), Piotr Maciejowski (tenor) i Wiktor Stajkowski (bas). Towarzyszyli im Chór Chłopięcy i Męski Filharmonii Poznańskiej „Poznańskie Słowiki”, Marcin Gałęski przy organach oraz Orkiestra Filharmonii Poznańskiej. Całość poprowadził dyrygent Maciej Wieloch.

https://zwielkopolski24.pl/kultura/marszalek-wielkopolski-wlasnie-to-zrobil-najwyzsze-w-wojewodztwie-honorowe-odznaczenie-za-musica-sacromontana-trafilo-na-swieta-gore/XuTjQOHtpdVKjM32JaBA

Koncert „Między Salzburgiem a Świętą Górą” był czymś więcej niż spotkaniem z muzyką dawnych mistrzów. Stał się także przypomnieniem, iż wielkie dziedzictwo nie zawsze nosi nazwiska powszechnie znane na całym świecie. Czasem trzeba je na nowo odnaleźć, wydobyć z archiwów, przygotować do wykonania i zaprosić słuchaczy do jego odkrywania. Józef Zeidler zasługuje na to, by jego nazwisko i muzyka zajmowały ważne miejsce w świadomości mieszkańców Wielkopolski i całej Polski.

Nieprzypadkowo zatem rok 2026 został ustanowiony w Wielkopolsce Rokiem Józefa Zeidlera. To szczególny czas przypominania postaci kompozytora, popularyzowania jego twórczości oraz odkrywania na nowo muzycznego dziedzictwa Świętej Góry. Koncert Filharmonii Poznańskiej doskonale wpisuje się w tę ideę, pokazując, iż muzyka Zeidlera nie jest jedynie cennym zabytkiem przeszłości, ale żywą sztuką, która wciąż potrafi poruszać, zachwycać i budować naszą regionalną tożsamość. Święta Góra ma swojego wielkiego kompozytora, a Wielkopolska ma powód do dumy. Warto, by jego muzyka rozbrzmiewała coraz częściej – nie tylko od święta, ale także na co dzień.