Od ton śmieci do zielonej rewolucji. Czyste Tatry ekoMałopolska świętują jubileusz 15-lecia!

Kiedy w 2012 roku wolontariusze po raz pierwszy ruszyli na tatrzańskie szlaki z workami w rękach, dominującym uczuciem był wstyd. Z najwyższych polskich gór znoszono wówczas całe kontenery odpadów – nie tylko butelki, puszki i papierki, ale też porzucone opony, stare kalosze czy zniszczone części garderoby. Przez 15 lat nasze góry przeszły istną metamorfozę, którą zapoczątkował właśnie projekt „Czyste Tatry”.

– Nasze pierwsze wspólne wyjście w góry w ramach Czystych Tatr łączyło poczucie wstydu z ogromną satysfakcją. Wstyd za to, jak sami zaśmiecamy jeden z naszych największych, naturalnych skarbów. Ale pokazaliśmy, iż potrafimy się zjednoczyć, by zmienić rzeczywistość i przywrócić Tatrom ich naturalny majestat. Po latach możemy powiedzieć, iż jesteśmy zdecydowanie bliżej celu. W górach jest zdecydowanie czyściej, a my dzięki temu możemy skupić się na pracy edukacyjnej z dziećmi i młodzieżą – wspomina współtwórca idei i honorowy prezes Stowarzyszenia Czysta Polska, Rafał Sonik.

Dziś, po czternastu edycjach, bilans projektu Czyste Tatry ekoMałopolska robi wrażenie: ponad 43 tysiące wolontariuszy zebrało z tatrzańskich szlaków prawie 8 ton odpadów.

Ciągłość ponad wszystko – misja, której nie zatrzymała choćby pandemia

Siłą Czystych Tatr od samego początku była niezłomna konsekwencja. Przekaz o szacunku do przyrody powtarzany jest nieprzerwanie rok do roku. Projekt nie zatrzymał się choćby w najtrudniejszych momentach – w 2020 roku, w szczycie pandemii i obostrzeń sanitarnych, 9. edycja odbyła się w formule mobilnej. Wówczas 2500 zarejestrowanych ochotników wyruszyło z siedmiu punktów, by znieść z gór 468,5 kg śmieci i 5 mł papieru.

– Śmiecenie w przyrodzie to po prostu obciach – mówił wówczas Rafał Sonik, zwracając uwagę na zachodzący proces odwróconej edukacji: – W ostatnich latach obserwujemy fantastyczny proces, w którym to młodsi uczą starszych. jeżeli dzieciaki zwrócą uwagę dorosłym, pojawia się uczucie wstydu, które doskonale wpływa na zmianę złych nawyków.

Góry jednoczą ludzi z różnych środowisk. W akcję od lat angażują się sportowcy, aktorzy i twórcy internetowi. Jak podkreślał wielokrotny uczestnik i ambasador akcji, snowboardzista i olimpijczyk Mateusz Ligocki: – Tu spotyka się miłość do Tatr i miłość do środowiska. Tatry są piękne nie tylko dla nas, ale i dla naszych sąsiadów.

Z kolei twórca internetowy Remigiusz „reZi” Wierzgoń zaznaczał rolę systematyczności:

– Budowanie świadomości wśród młodszych i starszych to nie jest jednorazowa rzecz. To trzeba robić regularnie. Naszym celem jest zniwelowanie nawyku śmiecenia w przyrodzie.

Ewolucja w liczbach: turyści dopisują, śmieci ubywa

Największym sukcesem projektu nie jest liczba zapełnionych worków, ale głęboka zmiana mentalności. Gdy Czyste Tatry startowały, szlaki Tatrzańskiego Parku Narodowego odwiedzało ok. 2,5 miliona turystów rocznie. Dziś ta liczba sięga niemal 5 milionów. Mimo dwukrotnego wzrostu ruchu turystycznego, masa znoszonych odpadów systematycznie maleje, co potwierdzają dane z kolejnych lat:

• 2019 (8. edycja): 6000 wolontariuszy – 586 kg śmieci (oraz ustanowiony Rekord Polski we wspólnej lekcji ekologii i segregacji)
• 2020 (9. edycja – pandemiczna): 2500 wolontariuszy – 468,5 kg śmieci
• 2021 (10. edycja): 2000 wolontariuszy – 589 kg śmieci
• 2022 (11. edycja): ponad 3000 wolontariuszy – 402 kg śmieci
• 2023 (12. edycja): 2200 wolontariuszy – 330 kg śmieci
• 2024 (13. edycja): 2075 wolontariuszy – 248,5 kg śmieci
• 2025 (14. edycja): 300 wolontariuszy – zaledwie 100 kg śmieci

W efekcie samo sprzątanie szlaków zyskało wymiar czysto symboliczny. Dziś Czyste Tatry to przede wszystkim potężna machina edukacyjna odbywająca się w sercu Zakopanego: konkursy wiedzy ekologicznej, igrzyska szkół, bieg „Czysta Piątka” (dzięki któremu sadzone są drzewa i łąki kwietne w Zakopanem) oraz warsztaty zero waste.

Zmiana oblicza Tatr to efekt pracy zespołowej. Od samego początku największą rolę odgrywał Tatrzański Park Narodowy, który przez cały rok przy wsparciu wolontariuszy sprząta szlaki, ale także prowadzi skuteczne kampanie edukacyjne. W drużynie Czystych Tatr wielkie role odegrały też Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego, Miasto Zakopane, Starostwo Powiatowe w Zakopanem, Polskie Koleje Linowe czy Muzeum Tatrzańskie.

Wielki Jubileusz już w ten weekend! Zapraszamy na Górną Rówień Krupową

Już w najbliższy piątek i sobotę, 28–29 sierpnia 2026 roku, Zakopane po raz 15. stanie się stolicą polskiej ekologii. Główną bazą jubileuszowej edycji Czyste Tatry ekoMałopolska będzie Miasteczko Edukacyjne na Górnej Równi Krupowej.

Wszystkie warsztaty, strefy aktywności oraz wieczorne koncerty finałowe są całkowicie bezpłatne i otwarte dla wszystkich. W ramach symbolicznego powrotu do korzeni, pulę wolontariuszy wyruszających na szlaki ograniczono w tym roku do dokładnie 1000 osób – tylu, ilu sprzątało góry podczas 1. edycji w 2012 roku.

Rejestracja prowadzona jest na stronie www.czystapolska.org.pl (do 26 sierpnia lub wyczerpania miejsc). Rejestracja stacjonarna (w przypadku wolnych pakietów) odbędzie się w sobotę rano przy wejściu na Gubałówkę oraz dolnej stacji kolejki na Kasprowy Wierch.

Atrakcje w Miasteczku Edukacyjnym:

• Festiwalowa waluta „Green Coin”: Można zdobywać punkty za wiedzę i aktywności ekologiczne, a następnie wymieniać je na atrakcyjne nagrody (m.in. vouchery do Radisson BLU Zakopane, bilety PKL na Kasprowy Wierch, warsztaty w Muzeum Tatrzańskim czy limitowane kurtki z kolekcji Coca-Cola x Marcell Pustul). To też praktyczna nauka mechanizmu kaucyjnego!
• Strefa Upcyclingu & Warsztatów: „Przerabialnia” – daj drugie życie ubraniom, czyli nauka naprawiania i przerabiania odzieży oraz stanowiska Zero Waste.
• Edukacja i technologie: Multimedialne Quizomaty i interaktywne ścieżki recyklingowe.
• Sport i relaks: Strefa Yoga Tatry oraz przeszkodowy Tor Wikinga dla dzieci.
• Spotkania z Ambasadorami: Na Równi obecni będą m.in. Rafał Sonik, Robert Korzeniowski, Joanna Jabłczyńska, Mateusz Ligocki, Krzysztof „Diablo” Włodarczyk, Jan Mela, Aleksandra Kutz, Joanna Dorociak, Agata Sacewicz czy Justyna Wicel
• Koncerty Sary James oraz Basi Giewont

Harmonogram wydarzenia:

Piątek, 28 sierpnia:

11:00 – 17:00 Warsztaty, animacje i strefy edukacyjne w Miasteczku na Górnej Równi Krupowej

Sobota, 29 sierpnia:

11:00 – 15:00 Działalność Miasteczka Edukacyjnego

19:00 Wielki Finał 15. edycji Czystych Tatr (Scena Główna)

19:30 Koncert: Basia Giewont

20:30 Koncert Finałowy: Sara James

Spędźmy ten weekend razem w sercu Tatr. Uczmy się, bawmy i wspólnie pokażmy, iż troska o środowisko naturalne to nasza wspólna, codzienna duma!

Partnerzy i patroni

Partnerem tytularnym wydarzenia jest EkoMałopolska. Czyste Tatry wspierają również Biedronka, Henkel, Coca-Cola, Grupa Ever, Gemini Holding, Rekopol oraz Radisson Blu. Patronatem honorowym akcję objęli: Ministerstwo Klimatu i Środowiska, Marszałek Województwa Małopolskiego Łukasz Smółka, Burmistrz Miasta Zakopane Łukasz Filipowicz i Starosta Tatrzański Andrzej Skupień. Największe ekologiczne wydarzenie w kraju cieszy się również patronatem Miasta Zakopane, Powiatu Tatrzańskiego, Polskich Kolei Linowych i Muzeum Tatrzańskiego. Patronat medialny: Radio Eska, TVP3 Kraków, Tygodnik Podhalański.

Gramy o czystą przyszłość!