„Ołowiane dzieci” i katastrofa Heweliusza na II Świdnickim Festiwalu Literackim iKROPKA. To będzie edycja z reportażem [PROGRAM]

Zdjęcie: zdjęcie archiwalne, I Świdnicki Festiwal Literacki iKROPKA 2025

Katastrofa promu „Jan Heweliusz”, w której zginęło 55 osób, oraz epidemia wśród dzieci z katowickich Szopienic opisana w reportażu „Ołowiane dzieci”. Te dwie poruszające historie, które niedawno ponownie wzbudziły zainteresowanie m.in. za sprawą głośnych seriali, będą głównymi tematami II Świdnickiego Festiwalu Literackiego iKROPKA. O kulisach powstawania książek opowiedzą ich autorzy – Adam Zadworny i Michał Jędryka. Gościem festiwalu będzie również Mariusz Szczygieł. W programie nie zabraknie także atrakcji dla dzieci i młodzieży. Festiwal odbędzie się 26 i 27 sierpnia na skwerze z dzikami w Świdnicy.

zdjęcie archiwalne, I Świdnicki Festiwal Literacki iKROPKA 2025

Na drugą edycję Festiwalu Literackiego iKROPKA zaprasza Miejska Biblioteka Publiczna w Świdnicy. W ubiegłym roku motywem przewodnim był kryminał. Tym razem organizatorzy postawili na reportaż.

– Przed nami spotkania z autorami, rozmowy o kulisach pracy reporterów oraz warsztaty dla dzieci i młodzieży. Przyjrzymy się także temu, jak zmieniają się sposoby opowiadania o literaturze, i pokażemy, iż dobre historie potrafią wybrzmiewać na wiele sposobów – zapowiada organizator.

O głośnej katastrofie Heweliusza w Świdnicy

Katastrofa promu „Jan Heweliusz” sprzed ponad 30 lat ponownie stała się głośnym tematem i wzbudziła ogromne emocje. Historię tragedii przypomniał popularny miniserial w reżyserii Jana Holoubka ze scenariuszem Kaspra Bajona, dostępny na platformie Netflix. Do wydarzeń na Bałtyku wrócił również reporter Adam Zadworny, autor książki „Heweliusz. Tajemnica katastrofy na Bałtyku”, z którym świdnicka publiczność będzie miała okazję się spotkać podczas tegorocznej edycji festiwalu iKROPKA.

Ponad sześćdziesiąt osób na pokładzie, sztorm na Bałtyku i tragedia, która na zawsze zapisała się w historii polskiej żeglugi. 14 stycznia 1993 roku prom „Jan Heweliusz” zatonął podczas rejsu ze Świnoujścia do Ystad. Z katastrofy ocalało zaledwie dziewięciu członków załogi. Okoliczności zatonięcia promu do dziś budzą pytania i emocje.

Adam Zadworny w książce „Heweliusz. Tajemnica katastrofy na Bałtyku” odtwarza tragiczne wydarzenia, sięgając do archiwalnych dokumentów, relacji świadków i rozmów z osobami związanymi z tą historią. Reporter analizuje przyczyny katastrofy, a także pokazuje losy ludzi, których dotknęła ta tragedia.

O książce i kulisach pracy nad reportażem autor opowie w Świdnicy w środę, 26 sierpnia, o godz. 17.00 na skwerze z dzikami. Rozmowę poprowadzi Aleksandra Rakoca.

zdjęcie Adama Zawrotnego autorka Karolina Kara, materiały promocyjne MBP w Świdnicy

Adam Zadworny (ur. 1967) – dziennikarz i reporter, od 1990 roku związany z „Gazetą Wyborczą”, wcześniej współpracownik pism drugiego obiegu. Autor książek „Bałuka jestem…”, „Szpiedzy w Szczecinie”, „Psy z Karbali. Dziesięć razy Irak” (wraz z Marcinem Górką) oraz „Heweliusz. Tajemnica katastrofy na Bałtyku”. Współautor alternatywnego przewodnika „Zrób to w Szczecinie”.

Jego reportaże znalazły się w zbiorach „Z Archiwum Sz. Śladem szczecińskich historii niezwykłych XX wieku”, „Morze i ziemia. Antologia reportaży z Pomorza” oraz w trzech tomach cyklu „Wszystkie barwy PRL-u”.

Laureat kilku nagród dziennikarskich i literackich, m.in. Polsko-Niemieckiej Nagrody Dziennikarskiej im. Tadeusza Mazowieckiego za reportaż historyczny „Dziki Zachód – Uznam”. Za książkę „Heweliusz. Tajemnica katastrofy na Bałtyku” otrzymał Kryształową Kartę Polskiego Reportażu za najlepszą książkę 2024 roku, Nagrodę Literacką „Jantar” w plebiscycie czytelników oraz nagrodę Grand Press w kategorii Książka Reporterska Roku.

„Ołowiane dzieci”, czyli epidemia, którą próbowano ukryć. Spotkanie autorskie i wystawa zdjęć z serialu

Górny Śląsk, połowa lat 70. Lekarka Jolanta Wadowska-Król zaczyna badać przypadki zachorowań wśród dzieci zamieszkałych w katowickich Szopienicach. gwałtownie okazuje się, iż ich problemy zdrowotne mają związek z zatruciem ołowiem spowodowanym działalnością pobliskiej huty.

Do tych wydarzeń wraca pisarz Michał Jędryka w reportażu „Ołowiane dzieci. Zapomniana epidemia”. Zna je także z własnego dzieciństwa, ponieważ pochodzi z Górnego Śląska. To opowieść o najmłodszych mieszkańcach Szopienic, ich rodzinach oraz lekarce, która walczyła o ujawnienie problemu.

Na podstawie książki powstał również inspirowany tymi wydarzeniami głośny serial w reżyserii Macieja Pieprzycy „Ołowiane dzieci”, którego premiera odbyła się pod koniec 2025 roku na platformie Netflix.

O książce i kulisach jej powstawania Michał Jędryka opowie podczas II Świdnickiego Festiwalu Literackiego iKROPKA. Spotkanie autorskie odbędzie się w środę, 26 sierpnia, o godz. 18.30 na skwerze z dzikami. Rozmowę poprowadzi Anna Podbielska. Uczestnicy będą mogli również zobaczyć zdjęcia z serialu „Ołowiane dzieci” na towarzyszącej wystawie.

zdjęcie Michała Jędryka autorka Julianna Matuszewska; materiały promocyjne MBP w Świdnicy

Michał Jędryka – urodzony w 1962 roku w Siemianowicach Śląskich. Polonista, pedagog, pisarz i scenarzysta, malarz, copywriter. Prywatnie „śląski słoik”, żyjący pomiędzy Warszawą a Katowicami, podróżnik, cyklista i filmożerca.

Autor licznych tekstów reklamowych, akwareli oraz książek, m.in. albumu „Śląsk – Last Minute” (2014) poświęconego górnośląskiemu postindustrialowi, poradnika „Popkultury dla blondynek” (2001), audiobooka „Przemilczana epidemia” (2021), „Wielkiej herezji” (2023) – współczesnego kryminału, którego akcja rozgrywa się w środowisku handlarzy sztuką – oraz „Szlagieru dla Hitlera” (2025).

W swojej twórczości wielokrotnie wraca do Górnego Śląska, rodzinnych korzeni i własnych wspomnień.

Mariusz Szczygieł o tym, jak tańczą fakty

„Fakty muszą zatańczyć” to esej napisany z miłości do reportażu. To lektura dla wszystkich, którzy kochają ten gatunek, a także dla tych, którzy zastanawiają się, czy reportaż może być w pełni wiarygodną formą opowiadania o rzeczywistości.

O sztuce opowiadania prawdziwych historii, pracy reportera i książce „Fakty muszą zatańczyć” opowie Mariusz Szczygieł podczas II Świdnickiego Festiwalu Literackiego iKROPKA w czwartek, 27 sierpnia, o godz. 18.30 na skwerze z dzikami. Rozmowę poprowadzi Aleksandra Kulak.

Mariusz Szczygieł – reporter, pisarz non-fiction, czechofil. Laureat Europejskiej Nagrody Książkowej za książkę „Gottland” (2009). Laureat podwójnej Nagrody Literackiej Nike 2019 za książkę „Nie ma” – w głosowaniu jury i czytelników. Dziennikarz Roku 2013 w konkursie Grand Press. Jego książki zostały przełożone na 18 języków. Jest prezesem Fundacji Instytut Reportażu. Mieszka w Warszawie, ale – jak mówi – jego dusza mieszka w Pradze.

zdjęcie Mariusza Szczygła autor Michał Mutor; materiały promocyjne MBP w Świdnicy

Nie tylko słowem. Młodzi uczestnicy stworzą komiks reporterski

Na drugiej edycji festiwalu literackiego w Świdnicy nie zabraknie także wydarzeń dla dzieci i młodzieży. Wśród nich znalazły się warsztaty komiksu reporterskiego „Opowiedz to obrazem”, które odbędą się 26 sierpnia o godz. 10.00 na skwerze z dzikami. Liczba miejsc jest ograniczona, obowiązują zapisy pod numerem telefonu: 74 640 09 42.

– Podczas zajęć poznamy zagadnienia związane z tworzeniem ilustracji i komiksu, które w swojej formie dają szansę, aby inaczej ująć otaczającą nas rzeczywistość oraz nasze sposoby porozumiewania się – przedstawia program świdnicka biblioteka.

Warsztaty poprowadzi Joanna Zagner-Kołat – ilustratorka książek i komiksów dla dzieci oraz dorosłych. Ukończyła Akademię Sztuk Pięknych w Łodzi. Mieszka i pracuje we Wrocławiu. Zilustrowała kilkadziesiąt książek, w tym popularną serię dla dzieci „Filipek i…”. Przeprowadziła kilkaset warsztatów plastycznych w całej Polsce. Zrealizowała m.in. oprawę plastyczną portalu www.kula.gov.pl, który otrzymał nagrody Media Trendy i KTR. Jej ostatnie projekty to powieści graficzne „Przepis na zupę dyniową” oraz „W ciszy przeszłości”.

Co jeszcze czeka nas na tegorocznym festiwalu iKROPKA?

Szczegółowy PROGRAM II Świdnickiego Festiwalu Literackiego iKROPKA:

26 sierpnia (środa)

godz. 10.00
„Opowiedz to obrazem”
warsztaty komiksu reporterskiego
warsztaty dla dzieci i młodzieży 7+
prowadzenie: Joanna Zagner-Kołat

Obowiązują zapisy od 3 sierpnia pod numerem telefonu 74 640 09 42 lub osobiście w Wypożyczalni dla Dzieci i Młodzieży.

godz. 17.00
Adam Zadworny
„Heweliusz. Tajemnica katastrofy na Bałtyku”
spotkanie autorskie
prowadzenie: Aleksandra Rakoca

godz. 18.30
Michał Jędryka
„Ołowiane dzieci. Zapomniana epidemia”
spotkanie autorskie
prowadzenie: Anna Podbielska

27 sierpnia (czwartek)

godz. 10.00
„Jak zrobić rolkę o książkach?”
warsztaty krótkich form wideo
dla dzieci i młodzieży 9+
prowadzenie: Kacper Kapsa (@dlaksiazek_blog)

Obowiązują zapisy od 3 sierpnia pod numerem telefonu 74 640 09 42 lub osobiście w Wypożyczalni dla Dzieci i Młodzieży.

godz. 17.00
Kacper Kapsa (@dlaksiazek_blog)
„Jak czytać w czasach online’u?”
rozmowa o bookmediach
prowadzenie: Przemysław Grzyb

godz. 18.30
Mariusz Szczygieł
„Fakty muszą zatańczyć”
spotkanie autorskie
prowadzenie: Aleksandra Kulak

godz. 20.00
„Muzyka dla książek”
reading party

Wystawa towarzysząca
Fotografie z planu serialu „Ołowiane dzieci”

/Zebrała: AN/
/Materiały, informacje, plakaty: Miejska Biblioteka Publiczna w Świdnicy/