Podatek w górę o 1000 zł dla milionów Polaków

Do 30 kwietnia 2026 roku – ostatecznego terminu złożenia zeznania PIT za 2025 rok – pozostało 5 dni. Dane zebrane przez ekspertów PITax pokazują skalę zmiany, która dla wielu podatników będzie nieprzyjemnym zaskoczeniem przy otwieraniu Twój e-PIT: średnia kwota należnego podatku PIT wzrosła w ciągu roku o 20 proc. – z około 5 do 6 tys. zł. W ciągu trzech lat skok pozostało bardziej wymowny: z 4400 zł do 6000 zł, czyli o 71 proc. Za tym wzrostem nie stoi żadna zmiana stawek – progi podatkowe pozostają niezmienione od 2022 roku. To tzw. zimna progresja: inflacja podbijała wynagrodzenia, wynagrodzenia pchnęły dochody coraz bliżej progu 120 000 zł – i coraz więcej Polaków płaci 32 proc. zamiast 12 proc. od nadwyżki. Do tego co trzeci podatnik nie wie, z jakich ulg może skorzystać. Łącznie to prosty przepis na coraz wyższy rachunek.

Fot. Warszawa w Pigułce

Zimna progresja: jak inflacja stała się cichym podwyżką podatku

Polska skala podatkowa jest od 2022 roku dwustopniowa: 12 proc. od dochodów do 120 000 zł i 32 proc. od każdej złotówki nadwyżki. Do tego kwota wolna od podatku wynosi 30 000 zł – i ta wartość nie zmieniła się od czterech lat. Przez ten czas płaca minimalna wzrosła z 3010 zł do 4666 zł brutto. Przeciętne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw przekroczyło 8 700 zł brutto miesięcznie. GUS podaje, iż realne wynagrodzenia w 2024 roku wzrosły o 8,9 proc., a w 2025 roku o kolejne ponad 5 proc.

Efekt jest precyzyjnie opisany przez ekonomistów jako zimna progresja: progi podatkowe stoją w miejscu, a wynagrodzenia rosną – więc coraz większa część dochodu wpada w wyższy przedział. Przy dochodzie 130 000 zł rocznie 10 000 zł nadwyżki ponad próg jest opodatkowane stawką 32 proc. zamiast 12 proc. – różnica to 2000 zł podatku. Dla kogoś, kto rok wcześniej zarabiał 118 000 zł i był bezpieczny w pierwszym progu, a dziś po podwyżce o 7 proc. zarabia 126 260 zł – sama różnica stawki podatkowej od tej nadwyżki oznacza dodatkowe ok. 1 250 zł podatku. Bez żadnej zmiany w przepisach.

Drugi próg podatkowy dotyczy wyłącznie nadwyżki ponad 120 000 zł – nie całego dochodu. To najczęstszy mit, który blokuje podatników przed liczeniem: strach przed „wpadnięciem w 32 proc.” jest bardziej paraliżujący niż rzeczywisty skutek. jeżeli dochód wyniósł 130 000 zł, stawką 32 proc. opodatkowane jest tylko 10 000 zł, nie całe 130 000 zł.

Termin 30 kwietnia – ale zwrot szybciej, niż myślisz

Usługa Twój e-PIT dostępna jest na koncie w e-Urzędzie Skarbowym pod adresem podatki.gov.pl od 15 lutego 2026 roku. Jeśli do 30 kwietnia nie złożysz i nie odrzucisz zeznania – system automatycznie zaakceptuje wstępnie przygotowaną deklarację PIT-37 lub PIT-38. To oznacza, iż formalnie jesteś rozliczony. Problem polega na tym, iż Twój e-PIT nie dodaje automatycznie większości ulg – robi to wyłącznie w przypadku tych, które pojawiały się w poprzednich rozliczeniach (np. ulga prorodzinna). Nowe ulgi, jednorazowe wydatki, darowizny, koszty internetu, wpłaty na IKZE – żadnej z tych pozycji system nie wypełni za Ciebie.

Im wcześniej złożysz lub potwierdzisz zeznanie elektronicznie, tym szybciej dostaniesz zwrot. Średni czas oczekiwania na zwrot nadpłaty wynosi ok. 14 dni – choć w wielu przypadkach pieniądze trafiają na konto szybciej. Ustawa przewiduje urzędowy termin zwrotu 45 dni od złożenia deklaracji elektronicznej.

Katalog ulg, o których podatnicy najczęściej zapominają

Ponad 30 proc. podatników przyznaje w badaniach PITax, iż nie wie, z jakich ulg może skorzystać. Co czwarta osoba boi się popełnienia błędu przy ich odliczaniu. Tymczasem katalog odliczeń jest szeroki – i część z nich trafia do bardzo dużej liczby Polaków, którzy z nich nie korzystają.

Ulga na internet – odliczenie do 760 zł rocznie od dochodu, wyłącznie przez 2 kolejne lata korzystania z ulgi. Warunek: posiadanie faktury lub rachunku za internet. Nie dotyczy abonamentów telefonicznych łączonych z internetem bez wyszczególnienia kwoty za internet na rachunku.

Ulga termomodernizacyjna – odliczenie do 53 000 zł od dochodu za wydatki na ocieplenie budynku, wymianę okien, instalację pompy ciepła, paneli fotowoltaicznych, kolektorów słonecznych lub modernizację systemu grzewczego w domu jednorodzinnym. Ulga rozliczana jest przez właściciela lub współwłaściciela budynku – nie dotyczy mieszkań w blokach. Wymaga faktury VAT wystawionej przez płatnika VAT.

Odliczenie darowizn – do 6 proc. dochodu łącznie w przypadku darowizn na cele pożytku publicznego (fundacje, stowarzyszenia z OPP), kult religijny lub krew. Darowizny na cele charytatywno-opiekuńcze kościołów można odliczyć do 100 proc. dochodu. Wymaga dokumentacji: potwierdzenia przelewu lub pokwitowania odbioru.

Składki na związki zawodowe – od 2022 roku odliczenie do 12 000 zł rocznie. Podstawą jest zaświadczenie od związku zawodowego o wysokości opłaconych składek.

Ulga rehabilitacyjna – szeroki katalog wydatków dla osób z niepełnosprawnością lub podatników mających na utrzymaniu osoby niepełnosprawne: leki powyżej 100 zł miesięcznie, sprzęt rehabilitacyjny, transport na zabiegi, opłacenie przewodnika. Część wydatków odliczana jest w rzeczywistej wysokości, część w limitach ryczałtowych.

IKZE (Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego) – wpłaty na IKZE odliczane od dochodu do limitu 9 388,80 zł rocznie (lub 14 083,20 zł przy prowadzeniu działalności). To jedyna forma oszczędzania emerytalnego dająca natychmiastową ulgę podatkową – przy stawce 12 proc. oszczędność podatkowa wynosi ponad 1100 zł. Przy stawce 32 proc. – ponad 3000 zł rocznie.

Warszawa: wyższe zarobki, więcej osób w drugim progu – i więcej do odliczenia

Warszawa jest miastem, w którym problem zimnej progresji jest najsilniej odczuwany w Polsce. Mediana zarobków w aglomeracji przekracza 8500 zł brutto miesięcznie, co w skali roku daje ok. 102 000 zł – niespełna 18 000 zł poniżej progu drugiego stopnia. Przy wzrostach płac obserwowanych w stolicy w ciągu ostatnich 2 lat, coraz większa część pracowników sektora prywatnego, finansowego i technologicznego przekracza 120 000 zł dochodu rocznie – lub zbliża się do granicy, przy której każda podwyżka kosztuje podatkowo dwa razy drożej niż rok wcześniej.

Dla warszawskich podatników przekraczających próg lub balansujących przy nim szczególne znaczenie mają ulgi odliczane od dochodu – te, które obniżają podstawę opodatkowania i mogą „cofnąć” podatnika do pierwszego progu. Przykład: podatnik z dochodem 130 000 zł, który odliczy 16 000 zł ulg (termomodernizacja + IKZE + darowizny), obniża podstawę do 114 000 zł – czyli wraca do pierwszego progu i całość dochodu jest opodatkowana stawką 12 proc. zamiast 12 proc. + 32 proc. Różnica w podatku należnym: ponad 2000 zł rocznie, przy poniesieniu wydatków, które i tak miałby ponieść lub które generują zwrot w postaci oszczędności emerytalnych.

Masz czas do 30 kwietnia. Klka kroków, które powinieneś zrobić teraz, nie za rok

1. Zaloguj się do Twój e-PIT przed 30 kwietnia i sprawdź zeznanie – choćby jeżeli planujesz je zaakceptować. System może nie uwzględniać ulg, które Ci przysługują. Automatyczna akceptacja bez weryfikacji to najczęstszy błąd podatnika, który potem żałuje, iż nie odliczył 760 zł za internet albo darowizny na fundację. Link: podatki.gov.pl.

2. Sprawdź, czy przekroczyłeś próg 120 000 zł dochodu. jeżeli tak – przejrzyj katalog ulg odliczanych od dochodu. IKZE, termomodernizacja, darowizny, rehabilitacja – każda odliczona złotówka od dochodu powyżej progu oszczędza Ci 32 grosze podatku zamiast 12 groszy. To dwukrotnie wyższa efektywność tych samych ulg.

3. jeżeli mieszkasz w domu jednorodzinnym i w 2025 roku robiłeś remont – sprawdź, czy masz faktury VAT za prace termomodernizacyjne. Ocieplenie, nowe okna, pompa ciepła, fotowoltaika, wymiana kotła – to kategorie uprawniające do ulgi termomodernizacyjnej do 53 000 zł od dochodu. Faktury muszą być od płatnika VAT i wystawione na Twoje imię i nazwisko.

4. jeżeli dziś nie zdążysz złożyć deklaracji z uzupełnionymi ulgami – system automatycznie zaakceptuje Twój e-PIT, ale możesz złożyć korektę. Korekta zeznania PIT jest możliwa przez 5 lat od końca roku, w którym powstał obowiązek podatkowy. Ulgi, które przeoczyłeś w deklaracji złożonej do 30 kwietnia, możesz odliczyć w korekcie PIT-37 składanej przez cały rok.

5. Myśl o kolejnym roku już teraz. jeżeli zbliżasz się do progu 120 000 zł lub go przekraczasz – otwórz IKZE do końca 2026 roku i wpłać maksymalny limit. To jedyny instrument oszczędzania emerytalnego, który daje natychmiastowe odliczenie od dochodu w roku wpłaty – nie w momencie wypłaty. Przy stawce 32 proc. zwrot podatkowy z limitu IKZE może sięgnąć ponad 4500 zł rocznie.