ZUS. Kontrola L4. Chorobowe. Zwolnienie lekarskie
Obowiązują już nowe przepisy dotyczące kontroli zwolnień lekarskich. Zmiany doprecyzowują, co osoba przebywająca na e-ZLA może robić podczas choroby, a jakie działania mogą skutkować utratą prawa do zasiłku chorobowego.
Nie zmieniła się najważniejsza zasada – osoba przebywająca na zwolnieniu lekarskim nie może wykonywać pracy zarobkowej ani podejmować aktywności sprzecznych z celem leczenia i rekonwalescencji. W przeciwnym razie może stracić prawo do świadczenia za cały okres zwolnienia.
Czego nie wolno robić na L4?
Nowelizacja przepisów wyjaśnia, iż pracą zarobkową jest każda działalność wykonywana w celu osiągnięcia dochodu – niezależnie od rodzaju umowy czy formy zatrudnienia.
Podczas zwolnienia lekarskiego nie można więc wykonywać obowiązków służbowych, prowadzić działalności gospodarczej ani podejmować innych aktywności zarobkowych. Zakazane są także działania, które mogą wydłużyć leczenie lub utrudnić powrót do zdrowia.
Jakie czynności są dozwolone podczas zwolnienia lekarskiego?
Przepisy przewidują jednak wyjątki. Dotyczą one tzw. czynności incydentalnych, czyli pojedynczych działań wykonywanych w wyjątkowych sytuacjach, gdy brak reakcji mógłby wywołać poważne konsekwencje.
Przykładem może być jednorazowe podpisanie ważnego dokumentu w firmie, jeżeli nikt inny nie ma do tego upoważnienia.
Dozwolone pozostają również podstawowe czynności życia codziennego. Osoba na L4 może wyjść do lekarza, apteki czy na rehabilitację. Możliwe jest także zrobienie zakupów spożywczych lub odprowadzenie dziecka do przedszkola, jeżeli nie ma innej osoby, która mogłaby to zrobić.
Kontrolerzy ZUS mają nowe uprawnienia
Zmiany objęły również zasady przeprowadzania kontroli. Kontrolerzy ZUS uzyskali nowe uprawnienia, które mają ułatwić sprawdzanie prawidłowego wykorzystywania zwolnień lekarskich.
Pracownicy ZUS mogą teraz legitymować osoby kontrolowane oraz żądać okazania dokumentu tożsamości. Mają również prawo wejść do miejsca pobytu chorego, miejsca pracy lub prowadzenia działalności gospodarczej.
Kontrolerzy mogą także zbierać wyjaśnienia od osoby przebywającej na zwolnieniu, pracodawcy czy lekarza. Po przeprowadzonej kontroli sporządzany jest protokół, którego kopia trafia do kontrolowanego.
ZUS cofa zasiłki. Setki osób straciły świadczenia
Statystyki pokazują, iż ZUS regularnie wykrywa nieprawidłowości związane z wykorzystywaniem zwolnień lekarskich.
W pierwszym kwartale 2026 roku w województwie podkarpackim przeprowadzono kontrole wobec 970 osób. W 84 przypadkach cofnięto prawo do zasiłku chorobowego. Łączna kwota wstrzymanych świadczeń przekroczyła 236 tys. zł.
Jeszcze większą skalę pokazują dane za cały 2025 rok. W województwie podkarpackim skontrolowano 4904 osoby, a 509 z nich straciło prawo do zasiłku. Łączna wartość cofniętych świadczeń wyniosła ponad 1 mln zł.
ZUS przypomina: L4 ma służyć leczeniu
Zakład Ubezpieczeń Społecznych podkreśla, iż okres zwolnienia lekarskiego powinien być przeznaczony przede wszystkim na leczenie i rekonwalescencję. Każda sprawa podczas kontroli jest oceniana indywidualnie, jednak podejmowanie pracy lub aktywności niezgodnych z celem zwolnienia może zakończyć się utratą świadczenia chorobowego.
