Ponad 1600 relacji dzieci o „poprzednim życiu”. Naukowcy znaleźli wzorzec, którego nie potrafią łatwo wyjaśnić

Naukowcy z Uniwersytetu Wirginii przeanalizowali 1678 przypadków dzieci, które twierdziły, iż pamiętają szczegóły z życia zmarłych osób. Badanie nie dowodzi istnienia reinkarnacji, ale ujawniło zaskakującą zależność: im bardziej nagła i niespodziewana była śmierć osoby wskazywanej jako „poprzednie życie”, tym krótszy był średni czas do narodzin dziecka opisującego jej wspomnienia. O wynikach pisze polskie National Geographic. Rozmawialiśmy w tej sprawie z Robertem Bernatowiczem z Fundacji Nautilus, która bada podobne przypadki.

fot. Pixabay

Badacze analizują takie przypadki od dziesięcioleci

Division of Perceptual Studies działająca przy University of Virginia School of Medicine od lat gromadzi relacje dzieci, które spontanicznie zaczynają opowiadać o wydarzeniach mających należeć do życia kogoś zmarłego.

W archiwum znajduje się w tej chwili ponad 2200 takich przypadków. W nowym badaniu naukowcy wybrali 1678 spraw, w których udało się wskazać konkretną zmarłą osobę, której biografia odpowiadała przynajmniej części wypowiedzi dziecka. W 1319 przypadkach dostępne były dane pozwalające policzyć odstęp pomiędzy śmiercią tej osoby a narodzinami dziecka.

Badanie opublikowano w czasopiśmie „Psychology of Consciousness: Theory, Research, and Practice”. Autorami są Saeedeh Sadeghi, Marieta Pehlivanova i Philip J. Cozzolino z Uniwersytetu Wirginii.

Mediana wyniosła 16 miesięcy. Ale przy nagłej śmierci było znacznie krócej

Naukowcy skupili się na tzw. intermission time — czasie pomiędzy śmiercią wskazywanej osoby a narodzinami dziecka.

Dla całej badanej grupy mediana wynosiła 16 miesięcy.

Najciekawszy wzorzec pojawił się jednak wtedy, gdy badacze porównali okoliczności śmierci.

W przypadkach najbardziej nagłych i niespodziewanych zgonów — na przykład wskutek wypadku, przemocy albo nagłego kryzysu zdrowotnego — mediana wynosiła około 12 miesięcy.

Przy śmierci spodziewanej było to około 21 miesięcy.

Różnica sięgała więc około 40–45 procent.

Najdziwniejsze: wzorzec był silniejszy tam, gdzie rodziny nie wierzyły w reinkarnację

Badacze sprawdzali, czy wynik można wyjaśnić czynnikami społecznymi i kulturowymi.

Uwzględniono między innymi:

• religijne przekonania rodziny,
• wcześniejszą znajomość między rodziną dziecka i zmarłego,
• jakość zweryfikowanych informacji,
• trafność wypowiedzi dziecka,
• status społeczny.

Zależność przez cały czas pozostawała widoczna.

Co więcej, okazała się silniejsza w rodzinach, których religia nie zakłada wiary w reinkarnację. To było dla badaczy szczególnie zaskakujące, ponieważ jedna z prostych hipotez zakładała, iż podobne relacje mogą być wzmacniane przez kulturę lub oczekiwania dorosłych.

Czy to dowód na reinkarnację? Nie

I tutaj trzeba postawić bardzo wyraźną granicę.

Badanie nie dowodzi, iż reinkarnacja istnieje.

Autorzy analizowali wzorce występujące w zgromadzonych relacjach. Nie wykazali mechanizmu, za pomocą którego świadomość miałaby przechodzić z jednej osoby na drugą.

Saeedeh Sadeghi podkreśla, iż dane mają charakter obserwacyjny. Sama badaczka zachowuje sceptycyzm wobec metafizycznej interpretacji wyników i wskazuje, iż rezultat powinien być raczej powodem do dalszych badań niż do ogłoszenia „dowodu na życie po śmierci”.

Warto również zauważyć, iż zaobserwowana zależność statystyczna była niewielka: National Geographic podaje, iż nagłość śmierci wyjaśniała jedynie około 2–3 procent zmienności długości przerwy. To istotny argument przeciwko przesadnym wnioskom.

Skąd w ogóle wiadomo, iż dzieci mówiły o konkretnych zmarłych?

Według opisu metod badacze nie opierali się tylko na pojedynczej opowieści rodziców.

W poszczególnych przypadkach prowadzono wywiady z wieloma osobami: dzieckiem, rodzicami, krewnymi, a czasem także znajomymi i sąsiadami.

Porównywano informacje podawane przez dziecko z życiorysem konkretnej zmarłej osoby i analizowano możliwość zwykłego przekazania informacji między rodzinami.

To przez cały czas nie oznacza „potwierdzenia poprzedniego życia”. Oznacza jedynie, iż część przypadków była badana pod kątem zgodności relacji z biografią konkretnego zmarłego.

Dane z badania są publicznie dostępne

Ciekawym elementem tej pracy jest udostępnienie danych i kodu analitycznego.

Na platformie Zenodo opublikowano zanonimizowane dane obejmujące 2254 przypadki, opis zmiennych oraz kod użyty do analiz statystycznych. Dzięki temu inni badacze mogą próbować odtworzyć wyniki.

Dlaczego to badanie budzi takie emocje?

Reinkarnacja pozostaje koncepcją religijną i filozoficzną, a nie zjawiskiem potwierdzonym naukowo.

Nowe badanie jest interesujące z innego powodu: w bardzo dużym zbiorze nietypowych relacji pojawił się powtarzalny wzorzec, którego autorzy nie potrafią w tej chwili łatwo wyjaśnić dzięki analizowanych czynników kulturowych i psychologicznych.

To nie rozstrzyga pytania o życie po śmierci.

Pokazuje natomiast, iż fenomen dziecięcych relacji o „poprzednim życiu” przez cały czas pozostaje przedmiotem badań i może być analizowany statystycznie, choćby jeżeli jego metafizyczna interpretacja pozostaje poza zasięgiem obecnych metod naukowych.

„Potwierdzam te wnioski na podstawie materiałów, które zgromadziliśmy w Fundacji Nautilus” – mówi Robert Bernatowicz w rozmowie z Warszawą w Pigułce. – „Kiedy zaczęliśmy analizować przypadki dzieci, które – według relacji rodzin – miały pamiętać poprzednie wcielenia, ze zdumieniem zauważyłem powtarzający się schemat. W przypadkach, w których poprzednia osoba zmarła nagle, kolejne wcielenie pojawiało się bardzo gwałtownie – często w czasie krótszym niż dwa lata – i zwykle w bliskim otoczeniu rodzinnym. Zdarzało się, iż mówiliśmy o odległości zaledwie kilku czy kilkunastu kilometrów.”

„Byłem szczególnie zaskoczony, gdy okazało się, iż bardzo podobne ustalenia poczynili niezależnie badacze w Stanach Zjednoczonych. Dwa różne kraje, zupełnie inne środowiska badawcze, a wnioski okazały się zadziwiająco zbieżne. W niektórych aspektach były wręcz niemal identyczne.”

Co naprawdę możemy powiedzieć?

Na podstawie tego badania można stwierdzić trzy rzeczy:

• w analizowanym archiwum pojawiła się statystyczna zależność między nagłością śmierci a krótszym okresem do narodzin dziecka,
• zależność utrzymywała się po uwzględnieniu kilku możliwych czynników kulturowych i psychologicznych,
• nie wiadomo, dlaczego taki wzorzec występuje i nie stanowi on dowodu na reinkarnację.

To właśnie ta ostatnia kwestia sprawia, iż badanie wywołało tak duże zainteresowanie.

Źródła: National Geographic Polska, University of Virginia School of Medicine, publikacja Sadeghi, Pehlivanovej i Cozzolino w „Psychology of Consciousness: Theory, Research, and Practice”, dane badawcze udostępnione w Zenodo.