Poznań uczcił 80. urodziny Stanisława Barańczaka. Nowy neon, niezwykłe fotografie i osobiste wspomnienie marszałka

Piątkowy wieczór w Bibliotece Wielkopolskiej im. Stanisława Barańczaka był jednym z najważniejszych wydarzeń jubileuszowego roku poświęconego wybitnemu Poznaniakowi. Data uroczystości nie była przypadkowa. Dokładnie 13 listopada 1946 roku przyszły poeta, tłumacz i współtwórca Nowej Fali urodził się w Poznaniu.

Jego późniejsza działalność wykraczała daleko poza środowisko literackie. Barańczak należał do intelektualistów, którzy w czasach PRL otwarcie sprzeciwiali się ograniczaniu wolności słowa i represjom wobec opozycji. Był związany z Komitetem Obrony Robotników, a jego twórczość literacka stała się również sposobem opisywania mechanizmów propagandy, manipulacji i zniewolenia.

To właśnie te wątki znalazły się w centrum piątkowego spotkania.

W ramach obchodów Wielkopolskiego Roku Stanisława Barańczaka, ustanowionego przez Sejmik Województwa Wielkopolskiego, dotychczasowa Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury otrzymała nową nazwę. Od tego roku funkcjonuje jako Biblioteka Wielkopolska im. Stanisława Barańczaka.

Symbolicznym dopełnieniem tej zmiany było uroczyste odsłonięcie neonu, który ma trwale przypominać o patronie instytucji.

W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele świata kultury i nauki, samorządowcy oraz dyrektor Biblioteki Narodowej Tomasz Makowski.

Marszałek województwa wielkopolskiego Marek Woźniak, który również wziął udział w uroczystości, podkreślił znaczenie wyboru nowego patrona. Przywołał też osobiste wspomnienie sprzed 45 lat.

Jak opowiadał, miał okazję spotkać Stanisława Barańczaka podczas strajku w 1981 roku. Poeta był już wówczas rozpoznawalną postacią opozycji demokratycznej, znaną między innymi z działalności w Komitecie Obrony Robotników i informacji przekazywanych przez Radio Wolna Europa.

Marszałek wspominał Barańczaka jako „apostoła wolności”, podkreślając, iż jego działalność obywatelska wywarła na nim ogromne wrażenie.

Dla kierownictwa biblioteki przyjęcie imienia poety oznacza nie tylko zmianę szyldu, ale także określenie charakteru instytucji na kolejne lata.

Dyrektorka Małgorzata Grupińska-Bis zaznaczyła, iż patronat Barańczaka ma zobowiązywać do otwartości, niezależnego myślenia i odpowiedzialnego traktowania słowa. Biblioteka chce odwoływać się do tych wartości w swojej codziennej działalności kulturalnej.

Barańczak na fotografiach i w dźwięku

Jubileusz nie ograniczył się do oficjalnych wystąpień. Organizatorzy przygotowali wydarzenia artystyczne pozwalające spojrzeć na poetę z różnych perspektyw.

Jednym z nich była premiera dźwiękowiska „Co poezja mówi o Barańczaku?”, z udziałem Michała Kalety i Oliwii Nazimek. Artyści zaproponowali dźwiękową interpretację jego twórczości, przenosząc literaturę poza tradycyjną formę czytania.

Szczególne miejsce w programie zajęła również wystawa „Widokówka z tego świata. Stanisław Barańczak – poeta wolności na zdjęciach Joanny Helander”.

Ekspozycja pozwala zobaczyć autora nie tylko jako wybitnego przedstawiciela polskiej literatury, ale także jako człowieka utrwalonego w obiektywie fotografki. W piątek odbył się poznański wernisaż wystawy.

Artystyczną część wieczoru uzupełniła diaporama „A tak kilka brakowało”, łącząca obraz z formą audiowizualnej opowieści.

W listopadzie kolejne wydarzenie poświęcone poecie

Obchody 80. rocznicy urodzin Barańczaka nie kończą się na jubileuszowym spotkaniu. Od 23 do 25 listopada w Poznaniu odbędzie się trzydniowa konferencja naukowa „Stanisław Barańczak: Formy wolności”.

Wydarzenie przygotowują wspólnie Biblioteka Wielkopolska oraz Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Do dyskusji zaproszono literaturoznawców, krytyków i poetów. Uczestnicy przyjrzą się między innymi związkom twórczości Barańczaka z polityką, sposobom wykorzystywania języka poetyckiego, zagadnieniom cenzury oraz jego dorobkowi translatorskiemu. Jednym z tematów będzie także obecność jego twórczości we współczesnej kulturze i jej odbiór przez młodsze pokolenia.

W jubileuszowym roku biblioteka przypomniała również jeden z najbardziej rozpoznawalnych tomów poety. Ukazał się reprint „Tryptyku z betonu, zmęczenia i śniegu” z ilustracjami Wojciecha Wołyńskiego, nawiązujący do historycznego pierwszego wydania zbioru.

Konferencja „Stanisław Barańczak: Formy wolności” będzie kolejną okazją do spotkania wokół twórczości pisarza, którego osiemdziesiąte urodziny Wielkopolska obchodzi przez cały 2026 rok.