Prawie 900 tys. wniosków w ZUS. Polacy walczą o dłuższy urlop i wyższe wypłaty

Blisko 900 tys. wniosków wpłynęło już do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w związku z nowymi zasadami ustalania stażu pracy. ZUS wydał ponad 1,6 mln zaświadczeń, które mogą otworzyć pracownikom drogę do wyższych dodatków, nagród jubileuszowych i choćby sześciu dodatkowych dni urlopu. Zmiany dotyczą również osób, które wiele lat temu pracowały na umowach zlecenia lub prowadziły własną działalność gospodarczą. Trzeba jednak dopełnić formalności i pamiętać o ważnych terminach.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Starszy mężczyzna rozmawia z doradcą. | Fot. Warszawa w Pigułce

Reforma stażu pracy, która weszła w życie w 2026 roku, wywołała ogromne zainteresowanie wśród zatrudnionych. Jak informuje „Gazeta prawna”, powołując się na najnowsze dane ZUS, od początku roku złożono prawie 900 tys. wniosków o wydanie zaświadczenia potwierdzającego okresy aktywności zawodowej.

Zakład wystawił już ponad 1,6 mln dokumentów. Liczba zaświadczeń jest większa od liczby wniosków, ponieważ jeden wniosek może dotyczyć kilku okresów ubezpieczenia.

Dla wielu osób jest to szansa na korzystniejsze warunki zatrudnienia bez konieczności zmiany pracy. Wystarczy udokumentować wcześniejsze okresy aktywności zawodowej, które dotychczas nie były uwzględniane przy obliczaniu pracowniczego stażu.

Nawet 6 dodatkowych dni urlopu. Kto może skorzystać?

Jedną z najważniejszych korzyści wynikających ze zmian jest możliwość zwiększenia wymiaru urlopu wypoczynkowego.

Zgodnie z Kodeksem pracy pracownik zatrudniony na pełen etat ma prawo do:

• 20 dni urlopu rocznie – o ile jego staż urlopowy jest krótszy niż 10 lat.
• 26 dni urlopu rocznie – o ile staż urlopowy wynosi co najmniej 10 lat.

Dotychczas osoby, które przez kilka lat pracowały wyłącznie na umowach zlecenia lub prowadziły działalność gospodarczą, często nie mogły uwzględnić tego czasu przy ustalaniu wymiaru urlopu.

Nowe przepisy pozwalają doliczyć takie okresy, jeżeli spełnione są ustawowe warunki.

Przykładowo pracownik, który ma w tej chwili 7 lat zaliczonego stażu urlopowego, może przedstawić dokumenty potwierdzające kolejne 4 lata wcześniejszej pracy na zleceniu.

Jeśli okresy te nie nakładają się na już uwzględniony staż, jego łączny staż wzrośnie do 11 lat.

W takim przypadku wymiar urlopu może zwiększyć się z 20 do 26 dni w roku.

Warto pamiętać, iż do stażu urlopowego uwzględnia się również określone okresy nauki. Przykładowo ukończenie studiów wyższych pozwala zaliczyć 8 lat, których nie sumuje się z równoległymi okresami nauki.

Dlatego każdy przypadek powinien zostać rozpatrzony indywidualnie.

Nie tylko dłuższy urlop. W grę wchodzą dodatkowe pieniądze

Nowe zasady mogą wpłynąć również na wysokość wynagrodzenia i świadczeń przysługujących pracownikom.

Doliczenie wcześniej nieuwzględnianych okresów pracy może oznaczać:

• Wyższy dodatek za wieloletnią pracę.
• Wcześniejsze nabycie prawa do nagrody jubileuszowej.
• Korzystniejsze warunki naliczania niektórych odpraw.
• Możliwość ubiegania się o stanowiska wymagające określonego doświadczenia zawodowego.

Szczególne znaczenie zmiany mają w administracji publicznej, gdzie dodatki stażowe oraz nagrody jubileuszowe są często określone w przepisach dotyczących wynagradzania.

Przykładowo pracownik urzędu, którego staż wzrośnie z 9 do 14 lat, może uzyskać wyższy dodatek za wieloletnią pracę.

Państwowa Inspekcja Pracy wyjaśnia, iż w określonych przypadkach pracownik może otrzymać również wyrównanie dodatku za okres od rozpoczęcia stosowania nowych przepisów.

Nie oznacza to jednak, iż każda osoba składająca wniosek do ZUS otrzyma podwyżkę. Prawo do dodatków i nagród zależy od przepisów oraz regulaminów obowiązujących u konkretnego pracodawcy.

ZUS nie wypłaca też specjalnego świadczenia pieniężnego za samo potwierdzenie stażu.

Jakie okresy pracy można teraz doliczyć?

Nowelizacja Kodeksu pracy rozszerzyła katalog okresów uwzględnianych przy ustalaniu stażu pracowniczego.

Oprócz zatrudnienia na umowie o pracę można doliczyć między innymi:

• Okresy wykonywania umów zlecenia i określonych umów o świadczenie usług.
• Okresy prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
• Pracę wykonywaną na podstawie umowy agencyjnej.
• Okresy współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej.
• Określone okresy członkostwa w spółdzielniach produkcyjnych.
• Udokumentowane okresy pracy zarobkowej za granicą wykonywanej poza stosunkiem pracy.

W wielu przypadkach konieczne jest potwierdzenie podlegania odpowiednim ubezpieczeniom społecznym. Przepisy przewidują jednak wyjątki, między innymi dotyczące przedsiębiorców korzystających z ulgi na start.

Co ważne, można uwzględniać również okresy sprzed 2026 roku. Osoby, które prowadziły firmę kilkanaście lat temu, również mogą ubiegać się o przeliczenie stażu.

Nie wszystkie umowy są jednak traktowane identycznie.

Zwykła umowa o dzieło nie została objęta ogólnymi zasadami doliczania okresów aktywności zawodowej.

Nie można również dwukrotnie zaliczyć tego samego okresu. jeżeli ktoś jednocześnie pracował na etacie i wykonywał zlecenie, nakładający się czas zostanie policzony tylko raz.

Jak złożyć wniosek do ZUS? Wystarczy kilka kroków

Osoby zainteresowane przeliczeniem stażu powinny złożyć wniosek o wydanie odpowiedniego zaświadczenia.

ZUS udostępnił w tym celu formularz USP – Wniosek o wydanie zaświadczenia o ubezpieczeniu dla celów doliczenia okresów do stażu pracy.

Dokument składa się elektronicznie przez system eZUS.

Procedura wygląda następująco:

1. Wejdź na stronę zus.pl i zaloguj się do eZUS.
2. W menu wybierz „Kreator wniosku «stażowe»”.
3. Uzupełnij wymagane informacje dotyczące okresów aktywności zawodowej.
4. Wyślij formularz USP.
5. Odbierz odpowiedź na swoim koncie eZUS.
6. Przekaż otrzymane zaświadczenie pracodawcy.

ZUS rozpatruje wnioski na podstawie danych znajdujących się w jego rejestrach.

Samo uzyskanie zaświadczenia nie oznacza automatycznej wypłaty dodatkowych pieniędzy lub zwiększenia urlopu. Dokument należy przekazać pracodawcy, który ustali nowy staż oraz wynikające z niego uprawnienia.

Pracowałeś na zleceniu jako student? Jest istotny wyjątek

Szczególna sytuacja dotyczy osób, które przed ukończeniem 26. roku życia wykonywały umowy zlecenia jako uczniowie lub studenci.

Takie umowy często nie były objęte obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. ZUS może więc nie posiadać danych pozwalających na wydanie zaświadczenia.

Nie oznacza to jednak automatycznie, iż okres ten przepadł.

Pracownik może przedstawić pracodawcy inne dokumenty potwierdzające wykonywanie pracy. Mogą to być między innymi zachowane umowy zlecenia, rachunki czy zaświadczenia od zleceniodawcy.

Pracodawca powinien ocenić przedstawione dokumenty i ustalić, czy dany okres spełnia warunki zaliczenia do stażu pracy.

Podobne problemy mogą dotyczyć dawnych okresów aktywności zawodowej, których ZUS nie może potwierdzić na podstawie dostępnych rejestrów.

Pracownicy mają 24 miesiące. Trzeba pamiętać o terminach

Ustawodawca przewidział okres przejściowy na udokumentowanie wcześniejszych okresów pracy.

Terminy różnią się w zależności od rodzaju pracodawcy.

Miejsce zatrudnienia Początek stosowania przepisów Okres na dokumenty

Jednostki sektora finansów publicznych	1 stycznia 2026 r.	24 miesiące
Pozostali pracodawcy, w tym firmy prywatne	1 maja 2026 r.	24 miesiące

W praktyce oznacza to, iż pracownicy sektora publicznego powinni zadbać o dokumenty najpóźniej do końca 2027 roku, a osoby zatrudnione w prywatnych przedsiębiorstwach – do końca kwietnia 2028 roku.

Terminy przejściowe dotyczą pracowników pozostających w zatrudnieniu w dniu rozpoczęcia stosowania reformy u danego pracodawcy.

Osoby zatrudnione później podlegają ogólnym zasadom obowiązującym po nowelizacji.

Niedostarczenie dokumentów w przewidzianym okresie może oznaczać, iż dotychczasowy pracodawca nie będzie zobowiązany do doliczenia wskazanych okresów na podstawie przepisów przejściowych.

Dlatego nie warto odkładać formalności do ostatniej chwili.

Warszawa i Mazowsze. Zmiany dotyczą również pracowników stołecznych firm

Nowe przepisy obowiązują w całym kraju, w tym w Warszawie i województwie mazowieckim.

Z reformy mogą korzystać zarówno pracownicy administracji publicznej, jak i osoby zatrudnione w prywatnych przedsiębiorstwach.

Ma to znaczenie między innymi dla mieszkańców Warszawy, Pruszkowa, Piaseczna, Legionowa, Wołomina oraz innych miejscowości regionu, którzy w przeszłości pracowali na umowach zlecenia lub prowadzili działalność gospodarczą.

Osoby posiadające takie doświadczenie powinny sprawdzić, czy ich dotychczasowy staż został już odpowiednio przeliczony.

Nie trzeba w tym celu odwiedzać oddziału ZUS. Wniosek USP można złożyć przez internet, a otrzymane zaświadczenie przekazać do działu kadr.

Czy nowe przepisy zwiększają emeryturę?

To istotne rozróżnienie, ponieważ reforma dotyczy stażu pracowniczego, a nie stażu emerytalnego.

Doliczenie dodatkowych okresów na podstawie nowych zasad Kodeksu pracy nie oznacza automatycznego wzrostu przyszłej emerytury.

Prawo do emerytury oraz jej wysokość ustalane są według odrębnych zasad wynikających z przepisów o ubezpieczeniach społecznych.

Nowelizacja ma przede wszystkim wpływać na uprawnienia związane z zatrudnieniem, takie jak urlop wypoczynkowy, dodatki stażowe i nagrody jubileuszowe.

Co to oznacza dla pracowników?

Blisko 900 tys. wniosków pokazuje, jak duże zainteresowanie wywołała reforma stażu pracy.

Dla wielu osób nowe przepisy mogą oznaczać sześć dodatkowych dni urlopu, wcześniejsze uzyskanie nagrody jubileuszowej albo wyższy dodatek za wieloletnią pracę.

Nie każdy otrzyma jednak identyczne korzyści. Wszystko zależy od przebiegu kariery zawodowej, możliwości udokumentowania wcześniejszych okresów oraz zasad obowiązujących u pracodawcy.

Najważniejsze jest sprawdzenie, czy wcześniejsze zlecenia lub działalność gospodarcza mogą zostać doliczone do stażu. o ile tak, warto przygotować dokumenty i wystąpić do ZUS o odpowiednie zaświadczenie.