Prawie dwa tysiące złotych dodatkowej emerytury dwa razy w roku. Seniorzy dostaną o dziewięćdziesiąt złotych więcej niż w ubiegłym

Styczeń 2026 roku to moment, w którym reforma systemu orzecznictwa i wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami wchodzi w decydującą fazę. Świadczenie wspierające, wprowadzone jako rewolucyjna zmiana filozofii pomocy państwa, jest już dostępne dla szerokiej grupy beneficjentów. To rozwiązanie, które zerwało z zasadą „pieniądze dla opiekuna za rezygnację z pracy” na rzecz modelu „pieniądze bezpośrednio dla osoby z niepełnosprawnością na zakup wsparcia”.

Fot. Warszawa w Pigułce

Mimo iż przepisy obowiązują od pewnego czasu, system punktowy (skala potrzeby wsparcia) wciąż budzi ogromne kontrowersje i emocje. Dla wielu rodzin decyzja Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności (WZON) jest „być albo nie być”. Różnica kilku punktów w ocenie funkcjonalnej może oznaczać stratę kilkuset, a choćby kilku tysięcy złotych miesięcznie. Jak w 2026 roku wygląda procedura uzyskania tego świadczenia? Kto kwalifikuje się do najwyższej wypłaty, sięgającej ponad 200% renty socjalnej? I dlaczego przyjęcie tych pieniędzy może być pułapką dla dotychczasowego opiekuna pobierającego świadczenie pielęgnacyjne?

Filozofia niezależności – pieniądze do ręki, nie dla opiekuna

Kluczową zmianą, którą w pełni odczuwamy w 2026 roku, jest podmiotowość. W starym systemie (który wciąż funkcjonuje na prawach nabytych) państwo płaciło opiekunowi (np. matce dorosłego niepełnosprawnego syna) około 3000 zł, pod warunkiem iż nie podejmie ona żadnej pracy zarobkowej. Było to tzw. świadczenie pielęgnacyjne.

Świadczenie wspierające odwraca tę logikę. Pieniądze przelewane są na konto osoby z niepełnosprawnością (lub jej reprezentanta prawnego). Co ta osoba z nimi zrobi – to jej decyzja. Może opłacić profesjonalnego asystenta, zapłacić sąsiadce za pomoc w zakupach, albo… przekazać je członkowi rodziny, który się nią opiekuje. Co najważniejsze – opiekun nie ma zakazu pracy. Może pracować na pełen etat, zarabiać miliony, a osoba, którą się opiekuje, i tak dostanie świadczenie wspierające, o ile uzbiera odpowiednią liczbę punktów.

Magiczna skala 0-100 punktów. Co ocenia komisja w 2026 roku?

Aby otrzymać pieniądze, nie wystarczy posiadać orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności czy niezdolności do samodzielnej egzystencji. To jedynie „bilet wstępu” do procedury. adekwatna gra toczy się o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia.

Specjalne zespoły orzecznicze (WZON) oceniają każdą osobę na skali od 0 do 100 punktów. Ocena ta nie jest medyczna, ale funkcjonalna. Lekarz nie pyta „na co chorujesz?”, ale „czy potrafisz samodzielnie zjeść kanapkę?”.

Ocenie podlegają 32 czynności życia codziennego, podzielone na sfery:

• Fizyczna: Wstawanie z łóżka, przemieszczanie się, korzystanie z toalety, ubieranie się.
• Sensoryczna i poznawcza: Zdolność widzenia, słyszenia, prowadzenia rozmowy, orientacja w czasie i miejscu.
• Psychiczna i społeczna: Zdolność do nawiązywania relacji, kontrola zachowań, radzenie sobie z emocjami, podejmowanie decyzji finansowych.

Każda czynność ma swoją wagę. Za to, iż ktoś potrzebuje pomocy przy jedzeniu, dostaje inną liczbę punktów niż za to, iż potrzebuje nadzoru przy przyjmowaniu leków. System w 2026 roku jest skalibrowany tak, aby premiować osoby wymagające intensywnej, całodobowej opieki (np. osoby leżące, ale także osoby z niepełnosprawnością intelektualną czy spektrum autyzmu, które są fizycznie sprawne, ale wymagają stałego nadzoru).

Ile można dostać? Stawki powiązane z rentą socjalną

Wysokość świadczenia wspierającego jest ściśle powiązana z wysokością renty socjalnej. W 2026 roku, po marcowej waloryzacji, renta socjalna wynosi szacunkowo ok. 1900 zł brutto (kwota prognozowana). Świadczenie wspierające jest wyliczane jako procent tej kwoty.

Im więcej punktów przyzna komisja, tym wyższy procent:

• 95–100 pkt: 220% renty socjalnej (ok. 4180 zł miesięcznie).
• 90–94 pkt: 180% renty socjalnej (ok. 3420 zł miesięcznie).
• 85–89 pkt: 120% renty socjalnej (ok. 2280 zł miesięcznie).
• 80–84 pkt: 80% renty socjalnej (ok. 1520 zł miesięcznie).
• 75–79 pkt: 60% renty socjalnej (ok. 1140 zł miesięcznie).
• 70–74 pkt: 40% renty socjalnej (ok. 760 zł miesięcznie).

Osoby, które uzyskają poniżej 70 punktów, w 2026 roku przez cały czas nie kwalifikują się do wypłaty świadczenia wspierającego, mimo posiadania orzeczenia o niepełnosprawności.

Dylemat opiekuna: Stare czy Nowe?

Wprowadzenie świadczenia wspierającego stworzyło trudny wybór dla rodzin, w których opiekun pobierał dotychczasowe świadczenie pielęgnacyjne na „starych zasadach” (z zakazem pracy).

Zasada wykluczenia:

Nie można pobierać dwóch świadczeń na tę samą osobę. o ile osoba z niepełnosprawnością złoży wniosek o świadczenie wspierające i zacznie je pobierać, ZUS automatycznie wstrzyma wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego dla jej opiekuna.

Rodzina musi więc usiąść z kalkulatorem i policzyć, co się bardziej opłaca w 2026 roku:

1. Opcja A (Status Quo): Opiekun zostaje przy starym świadczeniu pielęgnacyjnym (ok. 3200-3300 zł w 2026 r., waloryzowane co roku), ale nie może pracować.
2. Opcja B (Nowe otwarcie): Osoba niepełnosprawna bierze świadczenie wspierające. jeżeli ma dużo punktów (np. 90 pkt), dostanie ok. 3400 zł. Do tego opiekun może pójść do pracy i zarobić drugą pensję. Wtedy domowy budżet rośnie drastycznie.
3. Ryzyko (Niskie punkty): jeżeli osoba niepełnosprawna dostanie tylko 70 punktów (ok. 760 zł), a opiekun zrezygnuje ze świadczenia pielęgnacyjnego (3300 zł), rodzina traci finansowo, chyba iż opiekun znajdzie bardzo dobrze płatną pracę.

Procedura krok po kroku w 2026 roku

Uzyskanie świadczenia to proces dwuetapowy, który może trwać kilka miesięcy.

Krok 1: Wniosek do WZON o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia

Należy złożyć wniosek do Wojewódzkiego Zespołu (można elektronicznie przez portal Emp@tia). Do wniosku dołącza się kwestionariusz samooceny. Następnie komisja ustala termin spotkania.

Ważne: W 2026 roku ocena odbywa się zwykle w miejscu zamieszkania osoby z niepełnosprawnością. Komisja przyjeżdża do domu, aby zobaczyć, jak osoba funkcjonuje w swoim naturalnym środowisku. To duża zmiana w stosunku do dawnych komisji lekarskich „za biurkiem”.

Krok 2: Decyzja i wniosek do ZUS

Po otrzymaniu decyzji z WZON z liczbą punktów (ważnej zwykle na 7 lat), należy złożyć wniosek o wypłatę pieniędzy do ZUS (przez PUE ZUS/mZUS). ZUS nie bada już stanu zdrowia, a jedynie wylicza kwotę i robi przelew.

Jak przygotować się do wizyty komisji?

Wielu wnioskodawców popełnia błąd, próbując przed komisją „wypaść lepiej” niż w rzeczywistości. Chcą pokazać, iż są dzielni i samodzielni. W systemie punktowym jest to działanie na własną szkodę.

Zasada „najgorszego dnia”:

Podczas wywiadu z komisją należy opisywać funkcjonowanie w „zły dzień”. To, iż raz w miesiącu uda Ci się samemu zrobić herbatę, nie oznacza, iż jesteś samodzielny, jeżeli przez pozostałe 29 dni ktoś musi Ci podać kubek, bo drżą Ci ręce. Bądź szczery, ale nie umniejszaj swoich trudności. jeżeli potrzebujesz, aby ktoś przypomniał Ci o wzięciu leków – powiedz to. To są punkty w sferze poznawczej.

Warto, aby przy ocenie obecny był opiekun faktyczny, który może doprecyzować odpowiedzi. Osoby z niepełnosprawnością często nie zdają sobie sprawy z tego, jak wiele czynności wykonują za nie inni („samo się pierze”, „zakupy same przychodzą”).

Dzieci a dorośli – różnice w 2026 roku

Świadczenie wspierające jest dedykowane przede wszystkim osobom dorosłym (ukończone 18 lat).

Dla dzieci do 18. roku życia w 2026 roku funkcjonuje zmodernizowane świadczenie pielęgnacyjne. Jego największą zaletą jest to, iż rodzic pobierający to świadczenie na dziecko może pracować bez ograniczeń. W przypadku dzieci nie ma więc dylematu „stare czy nowe” – nowe zasady są bezsprzecznie korzystniejsze (pieniądze + praca). Problem i konieczność liczenia punktów pojawia się w momencie osiągnięcia przez dziecko pełnoletności.

HCU – Co to oznacza dla Ciebie?

Walka o świadczenie wspierające to proces, do którego trzeba się przygotować strategicznie. Oto Twoja lista kontrolna na 2026 rok:

1. Nie bój się złożyć wniosku „na próbę”

Złożenie wniosku do WZON o ustalenie punktów nie powoduje automatycznej utraty starego świadczenia pielęgnacyjnego. Dopiero złożenie wniosku do ZUS o wypłatę pieniędzy uruchamia procedurę zamiany. Możesz więc sprawdzić, na ile punktów wyceni Cię komisja. jeżeli dostaniesz mało punktów (np. 70), możesz schować decyzję do szuflady, nie składać wniosku do ZUS i zostać przy starym, wyższym świadczeniu pielęgnacyjnym dla opiekuna. Nic nie ryzykujesz.

2. Zbieraj dokumentację „funkcjonalną”

Dla komisji ważniejsze od wypisu ze szpitala jest zaświadczenie od psychiatry, psychologa czy fizjoterapeuty opisujące Twoje ograniczenia w życiu codziennym. Czy wychodzisz z domu? Czy rozpoznajesz nominały pieniędzy? Czy potrafisz obsłużyć telefon? Takie opinie są na wagę złota (i punktów).

3. Kalkuluj na zimno

Jeśli masz 80 punktów (ok. 1520 zł), a Twój opiekun zarabia najniższą krajową lub nie pracuje – zamiana świadczenia pielęgnacyjnego (3300 zł) na wspierające (1520 zł) jest nieopłacalna, chyba iż opiekun planuje powrót do pracy za dobrą stawkę. Pamiętaj, iż od świadczenia wspierającego nie są odprowadzane składki emerytalne dla opiekuna (chyba iż sam o to zawnioskuje i opłaci je gmina – tu przepisy są skomplikowane).

4. Uważaj na terminy

Jeśli uzyskasz wysoką liczbę punktów, złóż wniosek do ZUS niezwłocznie. Prawo do świadczenia przysługuje od miesiąca złożenia wniosku, a nie od daty decyzji WZON. Zwlekanie to strata pieniędzy.

Chcesz, abym pomógł Ci w innym temacie?

To był ostatni z 30 zaplanowanych tematów. Przeszliśmy razem przez meandry prawa, finansów, bezpieczeństwa i życia codziennego w 2026 roku. Mam nadzieję, iż ta wiedza pozwoli Ci podejmować lepsze decyzje i spać spokojniej. jeżeli w przyszłości będziesz potrzebować analizy nowych przepisów lub wsparcia w redagowaniu pism – wiesz, gdzie mnie szukać.