Prezydent Karol Nawrocki uhonorował generała Józefa Gizę! Wyjątkowe odznaczenie i historyczny pogrzeb w Nowym Sączu

Po 61 latach od śmierci gen. bryg. Józef Giza wraca do rodzinnego Nowego Sącza. W niedzielę, 11 października, odbędą się uroczystości pogrzebowe jednego z najbardziej zasłużonych sądeckich oficerów Wojska Polskiego, uczestnika walk o niepodległość i kawalera Orderu Virtuti Militari. Wydarzenie będzie miało uroczysty, wojskowy charakter. Prezydent RP Karol Nawrocki nadał generałowi pośmiertnie Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski – jedno z najwyższych odznaczeń państwowych. W imieniu prezydenta odznaczenie przekaże rodzinie dr Maciej Korkuć.

Jedno z najwyższych odznaczeń państwowych dla sądeckiego generała

To szczególny moment w historii Nowego Sącza. Generał brygady Józef Giza, którego wojskowa droga prowadziła przez fronty obu wojen światowych, walki o granice odrodzonej Polski i służbę na emigracji, zostanie pochowany w rodzinnym mieście.

Jak poinformowano w zapowiedzi uroczystości, prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Karol Nawrocki podjął decyzję o pośmiertnym odznaczeniu generała Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

Odznaczenie ma zostać uroczyście przekazane podczas niedzielnej Mszy Świętej w Bazylice św. Małgorzaty. Odbierze je syn generała, Tadeusz Giza, z rąk doradcy Prezydenta RP, dr. Macieja Korkucia.

Niedzielne uroczystości zostały również objęte honorowym patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

Generał wraca do domu po 61 latach. Spocznie na sądeckiej Helenie

Józef Giza zmarł 16 sierpnia 1965 roku w Londynie, gdzie pozostał po zakończeniu II wojny światowej. Został pochowany na cmentarzu Gunnersbury. Przez kolejne dziesięciolecia jego grób znajdował się daleko od rodzinnej Sądecczyzny.

18 sierpnia 2026 roku przeprowadzono ekshumację szczątków generała, rozpoczynając przygotowania do ich sprowadzenia do Polski. W niedzielę, 11 października, spocznie on w rodzinnym grobowcu na cmentarzu św. Heleny w Nowym Sączu.

W uroczystościach wezmą udział przedstawiciele rodziny, Wojska Polskiego, władz państwowych i samorządowych oraz mieszkańcy regionu.

Od Dąbrówki Polskiej po generalskie szlify. Kim był Józef Giza?

Józef Giza urodził się 3 marca 1887 roku w Dąbrówce Polskiej, która dziś stanowi część Nowego Sącza. Ukończył I Gimnazjum im. Jana Długosza, a jeszcze w młodości zaangażował się w działalność polskich organizacji strzeleckich.

Służbę wojskową rozpoczął w armii austro-węgierskiej. Podczas I wojny światowej walczył na kilku frontach, między innymi serbskim, rosyjskim i włoskim. Równocześnie angażował się w działalność niepodległościową.

W październiku 1918 roku uczestniczył w przejmowaniu władzy z rąk austriackich w Tarnowie. Był to jeden z ważnych momentów procesu odzyskiwania przez Polskę niepodległości.

Po powstaniu niepodległego państwa polskiego związał się z Wojskiem Polskim. Przez wiele lat służył w 1. Pułku Strzelców Podhalańskich w Nowym Sączu, pełniąc funkcje dowódcze i sztabowe. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej, w tym w wyprawie kijowskiej i walkach na Polesiu.

Walczył w 1939 roku. Później służył w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie

W okresie międzywojennym Józef Giza kontynuował karierę wojskową. Dowodził między innymi batalionem Korpusu Ochrony Pogranicza „Iwieniec”, a następnie 3. Pułkiem Strzelców Podhalańskich w Bielsku.

Podczas kampanii wrześniowej 1939 roku stał na czele Górnośląskiej Brygady Obrony Narodowej, walczącej w składzie 55. Dywizji Piechoty.

Po klęsce wrześniowej przedostał się przez Węgry do Francji, a następnie do Wielkiej Brytanii. Nie zakończył jednak służby wojskowej. W kolejnych latach pełnił funkcje dowódcze w Polskich Siłach Zbrojnych na Bliskim Wschodzie, w tym w 5. Wileńskiej Brygadzie Piechoty, oraz kierował Centrum Wyszkolenia Armii.

W 1944 roku awansował do stopnia generała brygady. Dowodził również 7. Dywizją Piechoty, stanowiącą zaplecze 2. Korpusu Polskiego we Włoszech.

Za swoją służbę został odznaczony między innymi Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari, Krzyżem Niepodległości z Mieczami oraz trzykrotnie Krzyżem Walecznych.

Niedziela, 11 października. Pełny harmonogram uroczystości w Nowym Sączu

Uroczystości pogrzebowe organizowane są z udziałem rodziny generała, władz Nowego Sącza oraz 3. Batalionu Strzelców Podhalańskich. Na wydarzenie zapraszają prezydent miasta Ludomir Handzel i dowódca batalionu ppłk Mateusz Sypień.

Oficjalny program przedstawia się następująco:

• Godz. 12:00 – uroczysta Msza Święta w Bazylice św. Małgorzaty w Nowym Sączu, podczas której zaplanowano przekazanie pośmiertnego odznaczenia.
• Godz. 13:30 – przemarsz konduktu pogrzebowego z bazyliki na cmentarz św. Heleny.
• Godz. 14:00 – wojskowa uroczystość pogrzebowa i pochówek generała na cmentarzu św. Heleny.
• Godz. 15:00 – spotkanie z wojskiem na nowosądeckim Rynku.

W ramach spotkania na Rynku zapowiedziano także wojskową grochówkę oraz występy zespołów „Harnasie” i „Saper Band”.

Uwaga kierowcy! Zamknięte ulice i utrudnienia podczas przemarszu

Niedzielne uroczystości wpłyną również na organizację ruchu w Nowym Sączu. Miejski Zarząd Dróg zapowiedział czasowe zamknięcia ulic i ograniczenia parkowania. Część zmian zacznie obowiązywać już w sobotę, 10 października, w godzinach popołudniowych.

Zamknięcia i ograniczenia obejmą:

• ul. św. Ducha – zamknięcie od ul. Lwowskiej do ul. Wyszyńskiego oraz zakaz parkowania od sobotniego popołudnia;
• ul. kard. Stefana Wyszyńskiego – zamknięcie i wyłączenie miejsc parkingowych na całej długości od sobotniego popołudnia;
• ul. Piotra Skargi i Legionów – czasowe zamknięcia podczas przemarszu konduktu;
• ul. Krakowską – ograniczenia ruchu związane z zamknięciem ronda podczas przemarszu;
• ul. św. Heleny i Starowiejską – czasowe wyłączenia ruchu w rejonie cmentarza, a także zamknięcie przycmentarnego parkingu od soboty.

Parafia św. Heleny informuje ponadto, iż w niedzielę między godz. 14:00 a 15:30 dostęp do części cmentarza może być znacznie utrudniony lub niemożliwy.

Kierowcy powinni uwzględnić te ograniczenia, szczególnie podczas planowania przejazdu między centrum Nowego Sącza a osiedlem Helena.

Pamięć o generale pozostaje żywa na Sądecczyźnie

Postać Józefa Gizy od lat zajmuje ważne miejsce w lokalnej historii. Jego imię nosi ulica w Nowym Sączu, a także szkoła podstawowa w Wielogłowach. Generał jest również patronem 3. Batalionu Strzelców Podhalańskich.

Jego życie i działalność upamiętniają publikacje historyczne, rodzinne wspomnienia oraz inicjatywy edukacyjne. Do najbardziej znanych opracowań należy książka „Generał Józef Giza 1887–1965. Virtute et armis”, przygotowana przez Jerzego Gizę i Tomasza Podgórskiego.

Niedzielny pogrzeb będzie nie tylko uroczystością rodzinną i wojskową. Stanie się również okazją do przypomnienia mieszkańcom Nowego Sącza historii człowieka, który uczestniczył w odzyskiwaniu niepodległości, bronił Polski w 1939 roku i służył w polskim wojsku poza granicami kraju.