Przeziębienie u dzieci – jak gwałtownie reagować na pierwsze objawy?

Przeziębienie u dzieci jest jedną z najczęstszych przyczyn konsultacji pediatrycznych, zwłaszcza w okresie jesienno–zimowym oraz w okresach zwiększonej zachorowalności w żłobkach i przedszkolach.

Wielu rodziców obserwuje, iż objawy pojawiają się stopniowo i początkowo wydają się niegroźne. Jednak szybka reakcja na pierwsze sygnały infekcji ma istotne znaczenie dla samopoczucia dziecka i przebiegu choroby.

Jakie objawy świadczą o przeziębieniu u dziecka?

Objawy przeziębienia u dzieci mogą różnić się w zależności od wieku, etapu rozwoju oraz indywidualnej reakcji organizmu na infekcję. U najmłodszych pierwsze sygnały choroby bywają niespecyficzne i trudniejsze do jednoznacznej interpretacji, natomiast u starszych dzieci obraz kliniczny częściej przypomina przeziębienie obserwowane u dorosłych.

W codziennej praktyce opiekunowie najczęściej zwracają uwagę na następujące objawy:

• katar i uczucie zatkanego nosa, które często pojawiają się na początku infekcji,
• kaszel, zwykle o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu, związany z podrażnieniem dróg oddechowych lub spływaniem wydzieliny,
• podwyższoną temperaturę ciała lub gorączkę, szczególnie na początku choroby,
• zmianę zachowania dziecka, jak np. większa senność, rozdrażnienie, mniejszy apetyt czy niechęć do zabawy,
• ogólne osłabienie, które u młodszych dzieci może objawiać się płaczem lub trudnościami ze snem.

Warto pamiętać, iż u dzieci objawy przeziębienia nie zawsze pojawiają się jednocześnie i mogą narastać stopniowo, dlatego istotna jest uważna obserwacja dziecka oraz ocena zmian w jego codziennym funkcjonowaniu.

Kaszel, katar, gorączka

Kaszel, katar i gorączka należą do najczęstszych objawów przeziębienia u dzieci, jednak ich nasilenie i znaczenie kliniczne zmieniają się wraz z wiekiem.

Katar u najmłodszych dzieci bywa szczególnie uciążliwy, ponieważ utrudnia oddychanie i karmienie. Początkowo wydzielina jest zwykle wodnista, a z czasem może gęstnieć, co nie musi oznaczać powikłań.

Kaszel najczęściej ma charakter łagodny lub umiarkowany i bywa związany ze spływaniem wydzieliny po tylnej ścianie gardła, zwłaszcza w pozycji leżącej. U dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym może utrzymywać się dłużej – choćby po ustąpieniu innych objawów.

Gorączka w przebiegu przeziębienia zwykle jest niewysoka lub ma postać stanu podgorączkowego, choć u młodszych dzieci może pojawić się nagle i budzić niepokój opiekunów. najważniejsze znaczenie ma nie tylko sama wartość temperatury, ale również ogólny stan dziecka, jego aktywność, apetyt i reakcja na leczenie objawowe.

Jakie leki stosować u dzieci przy przeziębieniu?

W praktyce pediatrycznej zwraca się szczególną uwagę na bezpieczeństwo farmakoterapii u dzieci, zwłaszcza w przypadku zastosowania leków dostępnych bez recepty, np. zawierających paracetamol lub ibuprofen. Istotne jest unikanie jednoczesnego podawania kilku leków zawierających tę samą substancję czynną – mimo iż mają one różne nazwy handlowe, mogą prowadzić do niezamierzonego przekroczenia zalecanych dawek.

U dzieci z łagodnym przebiegiem infekcji, szczególnie a wczesnym etapie przeziębienia, w leczeniu mogą być stosowane także leki roślinne. Do tej grupy należy Imupret® – zawiera on połączenie 7 roślin leczniczych, którego działanie wiąże się ze wspieraniem naturalnej odpowiedzi immunologicznej organizmu w trakcie infekcji górnych dróg oddechowych [1]. Lek jest dostępny w postaci tabletek drażowanych oraz kropli doustnych (Imupret® N), a wytyczne co do jego stosowania uwzględniają wiek pacjenta oraz wybraną postać farmaceutyczną.

Jednocześnie należy zachować ostrożność przy stosowaniu kropli i sprayów do nosa o działaniu obkurczającym, ponieważ ich długotrwała lub zbyt częsta aplikacja u dzieci może prowadzić do podrażnienia śluzówki i nasilenia objawów po odstawieniu.

Warto również pamiętać, iż kwas acetylosalicylowy (np. aspiryna) nie powinien być stosowany u dzieci i młodzieży w przebiegu infekcji wirusowych ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu Reye’a – rzadkiego, ale ciężkiego schorzenia prowadzącego do ostrego uszkodzenia wątroby i mózgu.

Kiedy udać się do lekarza z dzieckiem?

Choć leczenie przeziębienia u dzieci w wielu przypadkach może być prowadzone w domu, istnieją sytuacje, w których konieczna jest konsultacja lekarska. Przy podejmowaniu decyzji o wizycie u lekarza należy brać pod uwagę nie tylko czas trwania infekcji, ale również ogólny stan zdrowia dziecka oraz rodzaj i nasilenie objawów.

Zgłoszenie się do lekarza jest wskazane, gdy:

• gorączka utrzymuje się dłużej niż 2–3 dni, jest wysoka lub nawraca po okresie poprawy,
• stan ogólny dziecka wyraźnie się pogarsza, pojawia się apatia, nadmierna senność lub trudności z wybudzeniem,
• dziecko odmawia picia, występują objawy odwodnienia lub znaczne osłabienie,
• kaszel nasila się, towarzyszy mu duszność lub świszczący oddech,
• katar lub ból ucha utrzymują się lub nasilają mimo leczenia objawowego,
• objawy nie ustępują po kilku dniach lub zmieniają swój charakter,
• opiekun ma wątpliwości co do przebiegu choroby lub stanu zdrowia dziecka.

Szczególną ostrożność należy zachować u niemowląt oraz małych dzieci, u których objawy infekcji mogą mieć mniej charakterystyczny przebieg, a ich stan zdrowia może zmieniać się szybciej niż u dzieci starszych.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania i tylko wtedy, gdy jest to konieczne. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

[1]. Charakterystyka Produktu Leczniczego Imupret N i Imupret.

Nazwa produktu leczniczego: Imupret N, krople doustne; Imupret, tabletki drażowane. Produkt złożony. Krople doustne zawierają do 19,5% [v/v] etanolu. Postać farmaceutyczna: krople doustne; tabletki drażowane. Wskazania terapeutyczne do stosowania: Tradycyjnie stosowany przy pierwszych oznakach oraz w czasie trwania przeziębienia. Podmiot odpowiedzialny: Bionorica SE, 92308 Neumarkt, Niemcy. Informacji o leku udziela: Bionorica Polska Sp. z o.o., ul. Hrubieszowska 6b, 01-209 Warszawa.

Nazwa produktu leczniczego: Imupret, tabletki drażowane. Produkt złożony. Postać farmaceutyczna: Tabletki drażowane. Wskazania terapeutyczne do stosowania: Tradycyjnie stosowany przy pierwszych oznakach oraz w czasie trwania przeziębienia. Podmiot odpowiedzialny: Bionorica SE, 92308 Neumarkt, Niemcy. Informacji o leku udziela: Bionorica Polska Sp. z o.o., ul. Hrubieszowska 6B, 01-209 Warszawa.