2 godzin temu
Naukowcy rozwiązali zagadkę słynnego pochówku przy Katedrze Podwyższenia Krzyża Świętego w Opolu. Analiza DNA wykazała, iż przytulone szkielety z Opola splecione w uścisku należą do dwóch niespokrewnionych kobiet. Ten pochówek jest pierwszym genetycznie potwierdzonym pochówkiem osób tej samej płci w średniowiecznej Polsce.
Naukowcy połączyli dowody genetyczne i kontekstowe. Tym samym wykroczyli poza tradycyjne założenia dotyczące relacji małżeńskich lub bliskich krewnych.
Niezwykłe odkrycie przy opolskiej katedrze
W latach 2022–2023 zespół archeologów pod kierownictwem dr Magdaleny Przysiężnej-Pizarskiej z Uniwersytetu Opolskiego odkrył 46 pochówków (36 na cmentarzu kościelnym i 10 na terenie kościoła). Badacze natrafili na nie podczas poszukiwań wejścia do krypty.
Największe emocje wzbudził grób, który znajdował się tuż przy ścianie świątyni. W średniowieczu było to prestiżowe miejsce spoczynku, przeznaczone dla elity.
W jednej jamie grobowej bez trumny leżały dwa ciała owinięte w całun. Ich specyficzne ułożenie jednoznacznie przypominało intymny uścisk. Jeden szkielet spoczywał płasko na plecach. Drugi leżał na boku, z ręką podłożoną pod szyję partnera i drugą dłonią opartą na jego klatce piersiowej.
Kości zachowały się w złym stanie, dlatego antropolodzy określili jedynie wiek zmarłych na około 40–45 lat. Przez nietypową pozycję media gwałtownie okrzyknęły odkrycie mianem „średniowiecznych kochanków”.
Przytulone szkielety z Opola. Badania DNA zmieniły teorię o kochankach
Naukowcy opublikowali nowe wyniki badań w czasopiśmie „Journal of Archaeological Science: Reports„. Zespół badawczy pobrał próbki ze zmarłych, wykorzystując zęby trzonowe oraz kość skalistą ucha środkowego. Te elementy najlepiej chronią materiał genetyczny przed degradacją i zanieczyszczeniem współczesnym DNA.
Genomowe oszacowania pokrewieństwa biologicznego między osobami z Opola. Źródło: Journal of Archaeological Science: Reports (2026).Analiza genetyczna całkowicie obaliła dotychczasową hipotezę. Przytulone szkielety z Opola to dwie kobiety, między którymi nie było bliskiego pokrewieństwa. Badanie wykluczyło relację matki z córką, sióstr oraz kuzynek.
Kości nie noszą śladów przemocy fizycznej. Naukowcy nie znaleźli też dowodów na obecność dżumy czy innych chorób zakaźnych. Obie kobiety zmarły w tym samym czasie, jednak dokładna przyczyna ich śmierci pozostaje nieznana.
Przytulone szkielety z Opola. Kim były dla siebie zmarłe kobiety?
Oficjalne komunikaty naukowe nie dają jednoznacznej odpowiedzi na temat relacji łączącej obie zmarłe. Archeolodzy biorą pod uwagę kilka możliwości. Kobiety mogły tworzyć związek o charakterze duchowym, instytucjonalnym lub zawodowym.
Badacze wskazują również na zjawisko tak zwanego pokrewieństwa fikcyjnego. W średniowieczu niespokrewnione osoby tworzyły silne więzi rodzinne na bazie sojuszy społecznych lub wspólnej tożsamości.
Niezależnie od charakteru tej relacji, osoba przygotowująca pochówek doskonale wiedziała o ich głębokiej więzi. Celowo ułożyła ciała w unikalny sposób, który przetrwał stulecia. Grób ten stanowi w tej chwili najstarszy genetycznie potwierdzony pochówek osób tej samej płci w Polsce.
***
Odważne komentarze, unikalna publicystyka, pasjonujące reportaże i rozmowy – czytaj w najnowszym numerze tygodnika „O!Polska”. Do kupienia w punktach sprzedaży prasy w regionie oraz w formie e-wydania
