1 godzina temu
Dom ogrzewany gazem lub węglem i samochód potrzebny do codziennych dojazdów mogą oznaczać dwa źródła dodatkowych kosztów w jednym budżecie. Od 2028 r. system ETS2 obejmie emisje związane ze spalaniem paliw w budynkach i transporcie drogowym. W naszych przykładowych obliczeniach koszt dla rodziny sięga kilku tysięcy złotych rocznie, a suma z dziesięciu lat przekracza 40 tys. zł. To symulacje przy określonych cenach uprawnień, nie ustalony rachunek dla wszystkich Polaka. Jest też nowy wątek: 9 października Rada UE przyjęła zmiany mające ograniczać ryzyko gwałtownych skoków cen.
Banknoty dwustuzłotowe. | Fot. Warszawa w Pigułce.Najwięcej zależy od tego, ile paliwa rzeczywiście zużywa gospodarstwo. Rodzina mieszkająca w dobrze ocieplonym domu z kotłem gazowym może mieć znacznie niższą emisję niż sąsiedzi z podobnym urządzeniem, ale większym zapotrzebowaniem na ciepło. Do tego dochodzi transport: jeden samochód używany okazjonalnie i dwa auta jeżdżące codziennie do pracy oznaczają zupełnie inne zużycie. ETS2 powiąże koszt z paliwem i jego emisją, a nie z samym faktem posiadania domu, pieca czy samochodu. Sprawdziliśmy harmonogram, zakres systemu i możliwe wydatki przy trzech różnych cenach uprawnień.
Od 2028 roku, ale przygotowania i aukcje ruszają wcześniej
Termin pełnego uruchomienia ETS2 został przesunięty z 2027 na 2028 rok. Wynika to z art. 2 rozporządzenia unijnego 2026/667 z 11 marca 2026 r. Obecny harmonogram potwierdzają również Komisja Europejska i Rada UE. Właściciel domu powinien odróżniać moment objęcia emisji rozliczeniem od wcześniejszych przygotowań przedsiębiorstw. Samo rozpoczęcie monitorowania zużywanych paliw nie oznaczało jeszcze uruchomienia pełnego kosztu zakupu uprawnień za emisje gospodarstw domowych.
Komisja Europejska poinformowała, iż aukcje uprawnień ETS2 mają rozpocząć się w styczniu 2027 r., czyli przed pełnym startem systemu. Dostawcy uzyskają możliwość wcześniejszego zakupu uprawnień i przygotowania się do rozliczeń. Pierwsze umorzenie za emisje z 2028 r. ma nastąpić do 31 maja 2029 r. Ta późniejsza data rozliczenia nie oznacza jednak, iż koszt dla odbiorcy paliwa musi pojawić się dopiero w 2029 r. Przedsiębiorstwo może uwzględniać koszt emisji w swojej polityce cenowej w okresie, którego dotyczą sprzedawane paliwa.
| Monitorowanie i raportowanie emisji | Od 2025 r. | Obowiązki przygotowawcze dostawców paliw; mieszkańcy nie składają z tego powodu osobnych raportów ETS2. |
| Rozpoczęcie aukcji uprawnień ETS2 | Zapowiedziane od stycznia 2027 r. | Przedsiębiorstwa mogą kupować uprawnienia przed pełnym uruchomieniem systemu. |
| Pełne uruchomienie ETS2 | 2028 r. | Koszt emisji związanej z paliwami objętymi systemem może być przenoszony do ich cen. |
| Pierwsze umorzenie uprawnień za rok objęty pełnym systemem | Do 31 maja 2029 r., za emisje z 2028 r. | Rozliczenia dokonuje podmiot objęty systemem, nie właściciel kotła ani kierowca. |
Nowy koszt może być w cenie gazu i paliwa, zamiast na osobnym wezwaniu do zapłaty
System działa na wcześniejszym etapie obrotu paliwami. Dostawcy objęci ETS2 mają monitorować emisje związane z paliwami wprowadzanymi do konsumpcji i pokrywać je odpowiednią liczbą uprawnień. Jedno uprawnienie odpowiada jednej tonie emisji. Gospodarstwo domowe nie będzie samodzielnie kupować uprawnień do ogrzewania mieszkania ani rozliczać w ETS2 własnych tankowań. Ekonomiczny ciężar może jednak dotrzeć do niego przez cenę paliwa, o ile przedsiębiorstwo przeniesie swój wydatek na klientów.
Dlatego określenie „podatek od ogrzewania” jest uproszczeniem opisu skutków finansowych. Cena uprawnienia będzie rynkowa i nie znamy dziś jednej stawki dopłaty obowiązującej wszystkie rodziny. Końcowy rachunek przez cały czas będzie zależeć również od ceny samego surowca, kosztów dostawy i podatków. Gaz może tanieć na rynku, a jednocześnie zawierać nowy składnik kosztowy związany z emisją. Możliwy jest także odwrotny scenariusz, w którym rosną jednocześnie cena paliwa oraz cena uprawnień.
Gaz, węgiel, prąd i pellet. W tych przypadkach zasady są różne
Zakres ETS2 obejmuje między innymi gaz ziemny, węgiel, olej opałowy, benzynę, olej napędowy i LPG wykorzystywane w objętych nim sektorach. Inaczej traktowana jest stała biomasa, w tym drewno opałowe i pellet drzewny, pozostająca poza podstawowym zakresem paliw ETS2. Osobna sytuacja dotyczy energii elektrycznej i ciepła z dużych instalacji, rozliczanych już w dotychczasowym ETS. Przy ocenianiu własnego rachunku liczy się zatem paliwo i miejsce jego spalania. Sama nazwa urządzenia wpisana w dokumentach budynku nie wystarczy.
| Indywidualny kocioł na gaz ziemny | Koszt uprawnień może trafić do ceny gazu kupowanego przez gospodarstwo. |
| Domowy kocioł na węgiel | Koszt może zwiększać cenę węgla. Niezależnie obowiązują lokalne przepisy dotyczące dopuszczalnych urządzeń i paliw. |
| Ogrzewanie olejem opałowym lub LPG | Paliwa kopalne wykorzystywane do ogrzewania są objęte zakresem ETS2. |
| Kocioł na pellet drzewny lub kominek na drewno | Stała biomasa pozostaje poza podstawowym zakresem ETS2. przez cały czas mogą obowiązywać wymagania antysmogowe. |
| Pompa ciepła lub ogrzewanie elektryczne | Zużycie prądu w domu nie jest osobno rozliczane w ETS2. Energetyka objęta dotychczasowym ETS ponosi już koszty emisji w tamtym systemie. |
| Ciepło z dużej instalacji objętej ETS1 | Te same emisje nie powinny zostać ponownie obciążone w ETS2. |
| Mała wspólna kotłownia gazowa poza ETS1 | Koszt ETS2 może dotrzeć przez zakup gazu i wpłynąć na rozliczenia ogrzewania mieszkań. |
| Samochód benzynowy, diesel lub auto na LPG | Koszt emisji może zostać uwzględniony w cenie tankowanego paliwa. |
Przykład z biomasą ma znaczenie przy interpretowaniu statystyk. Raport CEEB z danymi z 23 października 2026 r. wykazuje 1 211 444 domy jednorodzinne, w których jedynym rodzajem źródła centralnego ogrzewania jest kocioł gazowy. W kategorii budynków ogrzewanych wyłącznie źródłami na paliwa stałe znajduje się 3 567 078 domów. Ta druga liczba obejmuje różne paliwa, dlatego nie opisuje wyłącznie domów spalających węgiel. Ewidencja pokazuje skalę wyzwania, ale sama nie pozwala wyliczyć liczby rodzin, które zapłacą konkretną kwotę ETS2.
Policzyliśmy ogrzewanie przy trzech cenach uprawnień
W obliczeniach przyjęliśmy ceny 50, 100 i 150 euro za tonę CO2 oraz umowny kurs 4,30 zł za euro. Są to warianty do porównania, a nie prognoza notowań na 2028 r. Zakładamy pełne przeniesienie kosztu uprawnień do ceny paliwa. Wszystkie wyniki pokazują wyłącznie modelowany koszt emisji przed VAT, bez rekompensat i bez ceny samego paliwa. Nie uwzględniają też kosztów handlowych dostawcy związanych z obsługą systemu.
Dla gazu wysokometanowego przyjęliśmy w modelu 2,1 kg CO2 na metr sześcienny, a dla węgla 2,4 tony CO2 na tonę paliwa. To zaokrąglone parametry oparte na sposobie przeliczania wartości opałowej i wskaźników emisji publikowanych przez KOBiZE. W przypadku węgla zakładamy wartość opałową około 25 MJ/kg. Rzeczywisty wynik zależy od parametrów kupionego paliwa. Zestawienie przedstawia różne poziomy zużycia i nie jest porównaniem identycznych domów ogrzewanych odmiennymi metodami.
| 1500 mł gazu | 3,15 t CO2 | 677 zł | 1355 zł | 2032 zł |
| 2000 mł gazu | 4,2 t CO2 | 903 zł | 1806 zł | 2709 zł |
| 3000 mł gazu | 6,3 t CO2 | 1355 zł | 2709 zł | 4064 zł |
| 2 tony węgla | 4,8 t CO2 | 1032 zł | 2064 zł | 3096 zł |
| 3 tony węgla | 7,2 t CO2 | 1548 zł | 3096 zł | 4644 zł |
| 5 ton węgla | 12 t CO2 | 2580 zł | 5160 zł | 7740 zł |
Sposób liczenia można sprawdzić na wariancie 2000 mł gazu. Takie zużycie daje w naszym modelu 4,2 tony CO2. Przy cenie uprawnienia 100 euro i kursie 4,30 zł mnożymy 4,2 przez 100 i przez 4,30, otrzymując 1806 zł rocznie przed VAT. Dla rodziny spalającej 3 tony węgla analogiczne obliczenie prowadzi do 3096 zł. Kwoty są dodatkiem wynikającym z modelu emisji, dlatego nie należy odczytywać ich jako pełnego kosztu ogrzania domu przez cały sezon.
Ten sam piec, ale inna zima i inne zużycie
Sam fakt posiadania kotła gazowego nie przesądza, czy rodzina znajdzie się w pierwszym czy trzecim wierszu tabeli. Znaczenie mają izolacja budynku, ustawienia instalacji i ilość potrzebnej ciepłej wody. Część gazu może być zużywana przez cały rok, a większa część w miesiącach ogrzewania. Średnia miesięczna z rocznego kosztu nie musi odpowiadać dodatkowi do każdej zimowej faktury. Przy wysokim zużyciu w mroźnym miesiącu większy będzie także przypadający na niego koszt emisji.
Przygotowanie własnego porównania warto zacząć od rzeczywistych odczytów z pełnych dwunastu miesięcy. Na fakturach za gaz pojawiają się jednostki energii w kWh, dlatego nie wolno potraktować tej liczby jak metrów sześciennych z naszej tabeli. Do zastosowania przedstawionego wskaźnika potrzebne jest zużycie objętościowe i informacja o rodzaju gazu. W przypadku węgla znaczenie ma faktycznie spalona ilość, z uwzględnieniem zapasu pozostałego po sezonie. Sama kwota wydana na opał nie wystarczy do oszacowania emisji.
Pełny bak też może kosztować więcej. Są dwie zmienne
W transporcie koszt zależy od emisyjności litra paliwa oraz od liczby spalonych litrów. Do uproszczonej symulacji przyjęliśmy 2,3 kg CO2 z litra benzyny i 2,7 kg z litra oleju napędowego. Są to zaokrąglone założenia dla paliw kopalnych; nie korygujemy ich o biokomponenty w konkretnym produkcie. Zachowujemy kurs 4,30 zł za euro i pełne przeniesienie kosztu na klienta. Również tutaj wszystkie podane kwoty są przed VAT.
| 1 litr benzyny | 0,49 zł | 0,99 zł | 1,48 zł |
| 50 litrów benzyny | 24,73 zł | 49,45 zł | 74,18 zł |
| 1 litr oleju napędowego | 0,58 zł | 1,16 zł | 1,74 zł |
| 50 litrów oleju napędowego | 29,03 zł | 58,05 zł | 87,08 zł |
Poszczególne wyniki policzyliśmy przed zaokrągleniem, dlatego wartości dla 50 litrów mogą nie być identyczne z przemnożeniem zaokrąglonej kwoty za litr. Samochód benzynowy przejeżdżający 15 tys. km rocznie przy spalaniu 7 l/100 km zużywa 1050 litrów. Przy cenie uprawnienia 100 euro jego modelowany roczny koszt emisji wynosi 1038,45 zł. Diesel pokonujący ten sam dystans i zużywający 6 l/100 km potrzebuje 900 litrów, co daje 1044,90 zł. W tym przykładzie mniejsze spalanie diesla niemal równoważy większą emisję z jednego litra.
Dom i samochód razem. W ten sposób powstają dziesiątki tysięcy złotych
Najbardziej odczuwalny może być łączny koszt ogrzewania i dojazdów. Dla gospodarstwa zużywającego 2000 mł gazu i 1050 litrów benzyny rocznie model daje przy 100 euro za tonę CO2 2844,45 zł rocznie. o ile zamiast gazu rodzina spala 3 tony węgla i zachowuje identyczne zużycie benzyny, wynik rośnie do 4134,45 zł. Przy większym domu oraz dwóch samochodach może być jeszcze wyższy. Jednocześnie mieszkaniec bloku ogrzewanego z dużej instalacji ETS1 może odczuwać ETS2 bezpośrednio przede wszystkim podczas tankowania.
| 2000 mł gazu i 1050 litrów benzyny | 2844 zł | 28 445 zł |
| 3 tony węgla i 1050 litrów benzyny | 4134 zł | 41 345 zł |
| 3000 mł gazu, 1050 litrów benzyny i 900 litrów diesla, czyli dwa samochody | 4792 zł | 47 924 zł |
| Ogrzewanie z dużej instalacji ETS1 i 900 litrów diesla; w modelu uwzględniony tylko koszt paliwa do auta | 1045 zł | 10 449 zł |
Kolumna dziesięcioletnia to rachunek przy zamrożonych założeniach, a nie prognoza wydatków na lata 2028–2037. Przez cały okres utrzymujemy identyczną cenę uprawnienia, kurs euro, zużycie i sposób przenoszenia kosztu. Nie doliczamy VAT, inflacji, rekompensat ani ewentualnych zmian samochodu lub ogrzewania. Sumy liczymy od wartości przed zaokrągleniem rocznego wyniku. Pokazujemy w ten sposób, jak powtarzający się wydatek może skumulować się przez kolejne sezony.
Zmiana z 9 października: więcej uprawnień na rynek przy skoku ceny
Rada UE 9 października 2026 r. formalnie przyjęła zmianę rezerwy stabilności rynkowej ETS2. Mechanizm ma działać poprzez zwiększanie podaży uprawnień w określonych warunkach. Przy uruchomieniu interwencji związanej z przekroczeniem progu cenowego liczba uwalnianych uprawnień ma wzrosnąć z 20 mln do 40 mln. Przyjęto również rozwiązania przedłużające działanie rezerwy po 2030 r. i łagodzące reakcję na spadek liczby uprawnień w obiegu. Zmiany mają przygotować rynek do pełnego startu ETS2 w 2028 r.
W tym kontekście często pojawia się 45 euro za tonę, wyrażone w cenach z 2020 r. i korygowane o inflację. Chodzi o przekroczenie odpowiedniego poziomu średniej ceny aukcyjnej przez dwa kolejne miesiące. To warunek interwencji, a nie bezwzględny limit przyszłej ceny. Analiza Biura Analiz Parlamentu Europejskiego podkreśla, iż także po uwolnieniu dodatkowych uprawnień cena może wzrosnąć. Z tego powodu w tabelach pokazujemy kilka wariantów zamiast przedstawiać jeden jako pewny. Podwojenie skali interwencji ma zmniejszać ryzyko skoków, ale nie pozwala dziś zagwarantować konkretnego rachunku w złotych.
Warszawa i Mazowsze: blok z siecią ciepłowniczą to inna sytuacja niż mała kotłownia
Przy analizie opłat w warszawskim bloku podstawowe pytanie brzmi: gdzie powstaje ciepło i w jakim systemie rozliczana jest instalacja. Duże źródła ciepła i energetyka objęte ETS1 ponoszą koszt emisji w dotychczasowym systemie. Wytyczne Komisji Europejskiej dotyczące planów społeczno-klimatycznych wskazują, iż takie gospodarstwa nie są bezpośrednio obejmowane ETS2 w zakresie ogrzewania. Nie oznacza to gwarancji niezmiennych cen ciepła. Oznacza natomiast, iż nie należy automatycznie doliczać drugiego kosztu tych samych emisji.
Inaczej może wyglądać rozliczenie wspólnoty korzystającej z małej kotłowni gazowej poza ETS1. Koszt uprawnień ETS2 może docierać do niej przez zakup gazu, a następnie być dzielony między lokale według obowiązujących zasad. Podobnie jest z mieszkaniem wyposażonym we własny kocioł. Sam adres w budynku wielorodzinnym nie rozstrzyga więc o przyszłym wpływie systemu. Informacja od zarządcy o źródle ciepła pozwoli ocenić sytuację lepiej niż porównanie samej powierzchni mieszkania z domem jednorodzinnym.
Na Mazowszu rok 2028 oznacza także osobne ograniczenia antysmogowe
ETS2 nie zastępuje lokalnych zasad używania kotłów. W Warszawie zakaz stosowania węgla kamiennego i paliw z jego wykorzystaniem obowiązuje od 1 października 2023 r., z wyjątkami przewidzianymi w uchwale antysmogowej. Od 1 stycznia 2028 r. analogiczne ograniczenie ma objąć dziewięć otaczających stolicę powiatów: grodziski, legionowski, miński, nowodworski, otwocki, piaseczyński, pruszkowski, warszawski zachodni i wołomiński. WIOŚ wskazuje między innymi możliwość korzystania do końca żywotności z kotłów klasy 5 zainstalowanych przed 11 listopada 2017 r. oraz węglowych kotłów spełniających ekoprojekt, uruchomionych w regionie stołecznym przed 1 czerwca 2022 r.
WIOŚ przypomina także o końcu możliwości użytkowania na Mazowszu kotłów na węgiel lub drewno klasy 3 i 4 od 1 stycznia 2028 r. Prawo do dalszego używania urządzenia i przyszły koszt paliwa trzeba więc sprawdzić osobno. Dla właściciela starego kotła lokalny termin wymiany może być pilniejszy od kalkulacji ETS2. Osoba korzystająca z wyjątku antysmogowego przez cały czas może natomiast odczuć koszt emisji w cenie węgla. Nasze przykłady węglowe służą ocenie kosztów tam, gdzie dane paliwo i urządzenie można legalnie użytkować.
Sprawny kocioł gazowy nie oznacza automatycznie przymusowej wymiany w 2028 roku
Sam ETS2 nie ustanawia powszechnego nakazu usunięcia działających kotłów gazowych z domów w 2028 r. Jego bezpośrednim narzędziem jest koszt emisji paliwa. Osobne przepisy dotyczą standardów budynków, dofinansowania i ograniczania wykorzystania paliw kopalnych. Komisja Europejska wyjaśnia również, iż wymagania dotyczące instalacji słonecznych nie ustanawiają obowiązku montowania ich na każdym istniejącym budynku mieszkalnym. Właściciel planujący remont powinien ustalić, który konkretny przepis lub warunek programu dotyczy jego nieruchomości.
Zmiana ogrzewania wymaga też oceny technicznej i finansowej. Nowe źródło przez cały czas musi pokryć zapotrzebowanie domu, a jego koszt pracy zależy od dobrania urządzenia i instalacji. W budynku tracącym dużo ciepła znaczenie może mieć najpierw ograniczenie strat przez dach, ściany lub stolarkę. Przy porównaniu ofert warto uwzględnić koszt całych prac, dostępne wsparcie i przewidywane wydatki eksploatacyjne. Sama informacja o braku bezpośredniego ETS2 dla danego nośnika energii nie jest pełnym rachunkiem opłacalności inwestycji.
Mniej zużytego paliwa obniża dwa wydatki naraz
Ograniczenie zapotrzebowania na paliwo zmniejsza zarówno koszt jego zakupu, jak i związany z nim koszt emisji. Dla domu z bazowym zużyciem 2000 mł gazu sprawdziliśmy warianty ograniczenia zużycia o 20 i 30 proc. Przy cenie 100 euro za tonę CO2 sama modelowana część emisyjna ogrzewania spada odpowiednio o 361,20 zł lub 541,80 zł rocznie. Do tego dochodzi oszczędność na gazie jako paliwie. Podane procenty są założeniem obliczeń i nie oznaczają gwarancji efektu konkretnego ocieplenia czy wymiany urządzenia.
| Zużycie wyjściowe | 2000 mł | 1050 l | 2844,45 zł | 0 zł |
| O 20 proc. mniej gazu | 1600 mł | 1050 l | 2483,25 zł | 361,20 zł mniej rocznie |
| O 30 proc. mniej gazu | 1400 mł | 1050 l | 2302,65 zł | 541,80 zł mniej rocznie |
| O 30 proc. mniej gazu i o 20 proc. mniej benzyny | 1400 mł | 840 l | 2094,96 zł | 749,49 zł mniej rocznie |
Możliwości ograniczenia dojazdów są jednak różne. Rodzina z dostępem do kolei i częstej komunikacji publicznej może mieć większy wybór niż gospodarstwo położone daleko od przystanków. Podobnie z modernizacją: znaczenie mają stan budynku, finanse i realnie dostępne dofinansowanie. Dlatego koszt inwestycji należy porównywać z całością oszczędności na energii i emisji. Wyliczenie samego ETS2 pokazuje tylko jeden element przyszłego rachunku.
Pomoc i dotacje: w Czystym Powietrzu zmiany obowiązują już od lipca
Społeczny Fundusz Klimatyczny ma wspierać gospodarstwa, mikroprzedsiębiorstwa i użytkowników transportu szczególnie narażonych na wzrost kosztów. Komisja Europejska wskazuje na możliwość finansowania poprawy efektywności budynków, wymiany ogrzewania, bardziej dostępnego transportu oraz czasowej pomocy dochodowej. Łącznie z wkładem państw członkowskich fundusz ma mobilizować 86,7 mld euro w latach 2026–2032. Finansowanie zależy od planów krajowych i realizacji ustalonych celów; w Polsce sposób wykorzystania środków ma określać Plan Społeczno-Klimatyczny. Posiadanie kotła gazowego lub samochodu spalinowego nie daje samo w sobie prawa do konkretnej wypłaty.
Przy planowaniu prac znaczenie mają również obecne krajowe programy. Ministerstwo Klimatu i Środowiska poinformowało o zmianach Czystego Powietrza obowiązujących od 20 lipca 2026 r. Maksymalne jednostkowe kwoty dotacji na wybrane prace termomodernizacyjne, w tym ocieplenie przegród i wymianę stolarki, wzrosły o 10 proc. Nie oznacza to podniesienia o 10 proc. całego dofinansowania dla każdej osoby. Zachowano łączne limity wsparcia na termomodernizację oraz wymagania dotyczące kwalifikacji do programu.
Wydłużono też ze 120 do 180 dni termin realizacji prac objętych zaliczką w ramach prefinansowania. przez cały czas obowiązują audyt energetyczny, świadectwo charakterystyki energetycznej i brak dotacji na nowe kotły gazowe w aktualnej wersji programu. Od 2027 r. spośród elektrycznych źródeł ogrzewania wsparcie ma dotyczyć wyłącznie pomp ciepła. Przed zawarciem umowy z wykonawcą trzeba sprawdzić warunki konkretnego naboru i zakres kosztów kwalifikowanych. Obietnica dotacji w ofercie handlowej nie zastępuje potwierdzenia prawa do pomocy.
Najważniejsze są faktury, odczyty i plan prac dla konkretnego domu
Do własnego porównania potrzebne są zużycie paliwa, dane o instalacji i kilka wariantów przyszłych cen. Właściciel domu może zestawić obecne zużycie z oszacowaniem po konkretnych pracach, a następnie sprawdzić koszt inwestycji po możliwym dofinansowaniu. Mieszkaniec bloku powinien ustalić u zarządcy źródło ciepła oraz sposób dzielenia kosztów między lokale. Kierowca może wykorzystać roczny przebieg i przeciętne spalanie albo zestawienie tankowań. Takie informacje pozwalają policzyć skalę ryzyka dla własnego budżetu zamiast przyjmować jedną kwotę przypisaną wszystkim rodzinom.
Przedstawione warianty pokazują, dlaczego ETS2 może mieć duże znaczenie przez wiele kolejnych sezonów. Jednocześnie cena uprawnień, kurs euro i zużycie pozostają zmiennymi, a mechanizmy osłonowe mogą wpływać na ostateczny koszt. W tabelach nie ma uchwalonego cennika ani pewnej podwyżki całej faktury względem dzisiejszych cen. Są obliczenia pozwalające porównać różne sytuacje: mały i duży pobór gazu, ogrzewanie węglem, mieszkanie z siecią ciepłowniczą oraz jeden lub dwa samochody. Na tej podstawie można ocenić, które wydatki będą dla rodziny najistotniejsze i gdzie ewentualna modernizacja może przynieść największą zmianę.
