Rekordowe kary dla rolników w Polsce. Kontrole ujawniły setki naruszeń przepisów

Kontrole w gospodarstwach rolnych przynoszą coraz poważniejsze konsekwencje finansowe. W ostatnich latach rośnie liczba wykrytych nieprawidłowości, a wraz z nią wysokość nakładanych sankcji. W 2023 roku padł rekord – kary nałożone na gospodarstwa rolne przekroczyły 2,2 mln zł.

Fot. Pixabay

Kontrole związane z tzw. dyrektywą azotanową mają na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniami pochodzącymi z rolnictwa. Inspektorzy sprawdzają między innymi sposób przechowywania nawozów naturalnych oraz stosowanie nawożenia zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Wyniki najnowszych analiz pokazują jednak, iż naruszenia przepisów są przez cały czas powszechne.

Tysiące kontroli w gospodarstwach

Według danych Najwyższej Izby Kontroli w latach 2018–2023 przeprowadzono ponad 10,6 tys. kontroli związanych z przestrzeganiem zasad programu azotanowego.

W wielu regionach inspektorzy nie byli w stanie przeprowadzić wszystkich zaplanowanych kontroli, głównie z powodu braków kadrowych. NIK wskazuje również na problemy z dostępem do pełnych danych o gospodarstwach, które utrudniają planowanie działań kontrolnych.

Najwięcej kontroli przeprowadzono w 2023 roku, kiedy sprawdzono ponad 12,5 tysiąca gospodarstw rolnych.

Najczęstsze naruszenia przepisów

Podczas kontroli sprawdzane jest przede wszystkim prawidłowe stosowanie nawozów azotowych oraz sposób przechowywania obornika i gnojowicy.

Inspektorzy analizują także dokumentację gospodarstwa, w tym plany nawożenia oraz zapisy dotyczące wykorzystania nawozów.

Celem tych działań jest ograniczenie przedostawania się azotanów do gleby i wód powierzchniowych, co może prowadzić do poważnych problemów środowiskowych.

Rekordowe kary w 2023 roku

Najwyższe sankcje odnotowano w 2023 roku. Spośród ponad 12,5 tysiąca skontrolowanych gospodarstw aż 983 złamały przepisy dotyczące ochrony wód przed azotanami.

Kary finansowe nałożono na 786 gospodarstw, a ich łączna wartość wyniosła ponad 2,2 mln zł.

Dla porównania, w 2018 roku sankcje wyniosły nieco ponad 553 tysiące złotych. Oznacza to, iż w ciągu kilku lat kwota kar wzrosła kilkukrotnie.

Na co rolnicy dostają dofinansowanie

Jednocześnie Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wspiera rolników w dostosowaniu gospodarstw do nowych wymagań środowiskowych.

Do końca 2023 roku w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich wypłacono ponad 59 mln euro na inwestycje związane z ochroną wód.

Najczęściej finansowane były budowy zbiorników na gnojówkę i gnojowicę, płyty obornikowe oraz zakup maszyn do precyzyjnego nawożenia.

Kontroli będzie jeszcze więcej

Raport NIK wskazuje jednak, iż liczba kontroli powinna być jeszcze większa. Jednym z zaleceń jest intensyfikacja inspekcji w gospodarstwach rolnych, aby skuteczniej egzekwować przepisy.

Oznacza to, iż w najbliższych latach rolnicy mogą spodziewać się częstszych wizyt kontrolerów.

Co to oznacza dla gospodarstw

Dla wielu rolników oznacza to konieczność jeszcze dokładniejszego prowadzenia dokumentacji oraz przestrzegania wszystkich zasad dotyczących nawożenia i ochrony środowiska.

Eksperci podkreślają, iż brak odpowiednich zapisów lub nieprawidłowe przechowywanie nawozów może skutkować poważnymi karami finansowymi.

Rekordowe kary nałożone w 2023 roku pokazują, iż kontrole gospodarstw rolnych stają się coraz bardziej rygorystyczne. Wraz ze wzrostem liczby inspekcji rośnie również ryzyko sankcji dla gospodarstw, które nie przestrzegają przepisów. Wszystko wskazuje na to, iż w kolejnych latach nadzór nad rolnictwem będzie jeszcze bardziej intensywny.