2 godzin temu
Dostosowanie mieszkania do potrzeb osoby z niepełnosprawnością może kosztować dziesiątki tysięcy złotych. Wymiana wanny na prysznic bez progu, likwidacja progów, poszerzenie drzwi czy wykonanie podjazdu mogą jednak zostać w dużej części sfinansowane ze środków PFRON. Dofinansowanie może pokryć choćby 95 proc. kosztów przedsięwzięcia.
Pieniądze w nieładzie. | Fot. Warszawa w Pigułce.Jest jednak zasada, której trzeba pilnować szczególnie. Prac nie wolno rozpoczynać przed przyznaniem dofinansowania i podpisaniem umowy. jeżeli remont wystartuje wcześniej, PFRON nie zwróci wydatków poniesionych przed zawarciem umowy.
Nawet 95 proc. kosztów z PFRON
Pomoc dotyczy likwidacji barier architektonicznych, czyli takich przeszkód w mieszkaniu, budynku lub jego najbliższym otoczeniu, które utrudniają osobie z niepełnosprawnością samodzielne poruszanie się.
Maksymalna wysokość dofinansowania wynosi do 95 proc. kosztów przedsięwzięcia.
Oznacza to, iż wnioskodawca musi zapewnić co najmniej 5 proc. wkładu własnego.
Jeżeli zaakceptowany koszt inwestycji wyniesie przykładowo 20 tys. zł, teoretycznie dofinansowanie może sięgnąć 19 tys. zł, a minimalny udział własny wyniesie 1000 zł.
Nie oznacza to jednak, iż każda osoba otrzyma dokładnie 95 proc.
Ostateczna wysokość wsparcia zależy od decyzji samorządu, zakresu prac, dostępnych środków i indywidualnej sytuacji wnioskodawcy.
Jest również maksymalny limit pomocy
Przepisy przewidują dodatkowe ograniczenie.
Dofinansowanie nie może przekroczyć 15-krotności przeciętnego wynagrodzenia.
Kwota ta nie jest więc ustalona na stałe.
Zmienia się razem ze wskaźnikiem przeciętnego wynagrodzenia.
Nie należy również traktować tego limitu jako kwoty, którą każdy zainteresowany automatycznie otrzyma.
To jedynie ustawowa górna granica możliwej pomocy.
Kto może dostać dofinansowanie?
Z pomocy mogą skorzystać osoby posiadające:
znaczny, umiarkowany albo lekki stopień niepełnosprawności,
a w przypadku dzieci poniżej 16. roku życia – orzeczenie o niepełnosprawności.
Samo posiadanie orzeczenia nie wystarcza.
Osoba ubiegająca się o pieniądze na likwidację barier architektonicznych musi mieć trudności w poruszaniu się.
Planowane prace powinny być bezpośrednio związane z tymi ograniczeniami i umożliwiać lub wyraźnie ułatwiać codzienne funkcjonowanie.
PFRON nie finansuje zwykłego remontu
To bardzo ważne rozróżnienie.
Program nie służy do sfinansowania zwykłego odświeżenia mieszkania.
Nie można więc dostać pieniędzy tylko dlatego, iż łazienka jest stara albo właściciel chce wymienić wyposażenie na nowsze.
Kluczowe pytanie brzmi: czy dana praca usuwa barierę wynikającą z niepełnosprawności?
Jeśli tak, może zostać uznana za koszt kwalifikowany.
Jeżeli chodzi jedynie o poprawę wyglądu mieszkania, dofinansowania nie będzie.
Wanna może zostać zastąpiona prysznicem
Jednym z najczęstszych przykładów jest dostosowanie łazienki.
Osoba mająca trudności z poruszaniem się może nie być w stanie bezpiecznie wejść do wysokiej wanny.
W takim przypadku jej usunięcie i wykonanie prysznica bez progu może być elementem likwidacji bariery architektonicznej.
W zależności od indywidualnych potrzeb możliwe może być również finansowanie m.in.:
- montażu poręczy i uchwytów,
- siedziska pod prysznicem,
- dostosowanej ceramiki sanitarnej,
- antypoślizgowej podłogi,
- poszerzenia drzwi,
- zmiany układu pomieszczenia.
Każdy wydatek musi jednak wynikać z rzeczywistej potrzeby osoby korzystającej ze wsparcia.
Można dostać pieniądze także na podjazd lub platformę
Dofinansowanie nie musi ograniczać się do wnętrza mieszkania.
Bariera może występować również przy wejściu do budynku.
W zależności od sytuacji wsparcie może obejmować rozwiązania pozwalające osobie z ograniczeniami ruchowymi samodzielnie dostać się do mieszkania lub opuścić budynek.
Może chodzić m.in. o podjazd, rampę, podnośnik czy platformę.
Zakres pomocy każdorazowo ustalany jest indywidualnie.
Nowe płytki i malowanie nie wystarczą
PFRON nie zapłaci za pracę wykonywaną wyłącznie ze względów estetycznych.
Samo malowanie ścian, tapetowanie czy wymiana płytek na bardziej modne nie stanowią likwidacji bariery architektonicznej.
Podobnie jest ze standardowym wyposażeniem mieszkania.
Zakup lodówki, zmywarki czy zwykłych mebli nie staje się automatycznie wydatkiem kwalifikowanym tylko dlatego, iż w mieszkaniu żyje osoba z niepełnosprawnością.
Związek wydatku z likwidacją konkretnej bariery musi być możliwy do uzasadnienia.
Trzeba mieć prawo do korzystania z mieszkania
Kolejny warunek dotyczy nieruchomości.
Osoba ubiegająca się o wsparcie powinna być właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości.
Jeżeli nie jest właścicielem lokalu, konieczna jest zgoda właściciela na wykonanie prac budowlanych lub remontowych.
Ma to znaczenie m.in. w mieszkaniach wynajmowanych, komunalnych lub należących do innej osoby.
W przypadku niektórych prac mogą być również potrzebne dodatkowe zgody wynikające z zasad obowiązujących we wspólnocie lub spółdzielni.
Jeden błąd może kosztować tysiące złotych
Najważniejsza zasada dotyczy kolejności działania.
Nie należy rozpoczynać remontu przed podpisaniem umowy o dofinansowanie.
PFRON wprost wskazuje, iż pomoc nie obejmuje kosztów prac wykonanych przed zawarciem umowy.
Samo złożenie wniosku nie daje więc jeszcze prawa do rozpoczęcia inwestycji.
Jeżeli ktoś najpierw zamówi ekipę, kupi materiały i rozpocznie przebudowę, a dopiero później otrzyma pozytywną decyzję, wcześniejsze wydatki mogą nie zostać rozliczone.
Dlatego kolejność powinna wyglądać następująco:
najpierw wniosek, następnie jego rozpatrzenie i podpisanie umowy, a dopiero później remont.
Gdzie złożyć wniosek?
Program działa w całej Polsce, ale dokumentów nie składa się bezpośrednio w centrali PFRON.
Wniosek trafia do jednostki adekwatnej ze względu na miejsce zamieszkania.
Najczęściej jest to Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie.
W miastach na prawach powiatu zadanie może realizować odpowiednia jednostka miejska.
Wniosek można również złożyć elektronicznie przez System Obsługi Wsparcia PFRON – SOW.
Wnioski o likwidację barier architektonicznych są co do zasady przyjmowane przez cały rok, jednak pieniądze są przyznawane do wysokości środków, którymi dysponuje dany powiat.
Nie ma jednego ogólnopolskiego terminu naboru
W przeciwieństwie do wielu programów dotacyjnych nie ma jednej daty, po której w całej Polsce nabór nagle zostaje zamknięty.
Wnioski mogą być przyjmowane przez cały rok.
Trzeba jednak pamiętać, iż pieniędzmi dysponują samorządy.
Jeżeli środki przeznaczone na dany rok się skończą, możliwość uzyskania dofinansowania może być ograniczona.
Dlatego osoba planująca inwestycję powinna najpierw sprawdzić aktualne zasady w swoim PCPR lub odpowiedniej jednostce miejskiej.
Dochód może być sprawdzany
Ogólnopolskie zasady nie przewidują prostego progu dochodowego, którego przekroczenie automatycznie wykluczałoby z ubiegania się o środki.
We wniosku może być jednak wymagane oświadczenie dotyczące dochodów oraz liczby osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym.
Samorząd może brać sytuację wnioskodawcy pod uwagę przy ocenie i ustalaniu kolejności przyznawania pomocy, szczególnie gdy liczba wniosków przekracza dostępny budżet.
Warszawa – gdzie złożyć wniosek?
Mieszkańcy Warszawy również mogą ubiegać się o środki na likwidację barier architektonicznych.
Obsługą takich wniosków zajmuje się Warszawskie Centrum Pomocy Rodzinie – Stołeczne Centrum Osób Niepełnosprawnych.
Wnioski na 2026 rok są przyjmowane od 2 stycznia.
Można je składać elektronicznie przez system SOW albo w formie papierowej w Stołecznym Centrum Osób Niepełnosprawnych przy ul. gen. Andersa 5.
Warszawskie Centrum Pomocy Rodzinie podkreśla, iż podstawą wypłaty środków na likwidację barier architektonicznych jest podpisana umowa.
To oznacza, iż również w Warszawie nie należy rozpoczynać remontu wcześniej.
Jakich dokumentów trzeba się spodziewać?
Podstawowym dokumentem jest orzeczenie o niepełnosprawności albo stopniu niepełnosprawności.
Potrzebne mogą być również dokumenty dotyczące prawa do lokalu, opis planowanych prac oraz informacje pozwalające wykazać, iż remont rzeczywiście ma usunąć bariery w codziennym funkcjonowaniu.
Poszczególne powiaty mogą wymagać dodatkowych dokumentów.
Dlatego przed przygotowaniem kosztorysu warto sprawdzić lokalną listę załączników.
Pozwala to uniknąć sytuacji, w której wniosek trzeba później uzupełniać.
Pomoc nie jest przyznawana automatycznie
Spełnienie podstawowych warunków daje możliwość ubiegania się o pieniądze, ale nie gwarantuje wypłaty maksymalnego dofinansowania.
Samorząd ocenia wniosek i zakres planowanych prac.
Znaczenie mają również środki dostępne w danym roku.
Dobrze pokazują to dane PFRON za 2025 rok.
Na likwidację barier architektonicznych wypłacono wówczas ponad 95 mln zł dla 8206 osób, a średnie dofinansowanie wyniosło około 11,6 tys. zł.
Maksymalny ustawowy limit jest więc znacznie wyższy od przeciętnej faktycznie wypłacanej pomocy.
Co zrobić, żeby nie stracić dofinansowania?
Przed rozpoczęciem inwestycji należy przede wszystkim:
sprawdzić, czy planowane prace rzeczywiście likwidują barierę architektoniczną,
skontaktować się z PCPR lub odpowiednią jednostką miejską i pobrać aktualny wniosek,
przygotować dokumenty i kosztorys,
złożyć wniosek i poczekać na jego rozpatrzenie,
podpisać umowę,
dopiero potem kupować materiały i rozpoczynać prace.
Ta ostatnia zasada jest szczególnie ważna.
Najpierw umowa, dopiero potem remont
Dofinansowanie może pokryć choćby 95 proc. kosztów likwidacji barier architektonicznych, ale pieniądze nie są przeznaczone na dowolne odświeżenie mieszkania.
Pomoc ma umożliwić osobie z niepełnosprawnością łatwiejsze i bardziej samodzielne funkcjonowanie.
Największym błędem jest rozpoczęcie inwestycji za wcześnie.
PFRON nie refunduje wydatków poniesionych przed przyznaniem środków i podpisaniem umowy. Dlatego choćby przy dobrze przygotowanym wniosku pośpiech może oznaczać konieczność zapłacenia za cały remont z własnej kieszeni.
