Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji pracuje nad zmianami dotyczącymi zasad ustalania opłat na cmentarzach komunalnych. Chodzi o projekt oznaczony numerem UD309. Jednym z jego celów jest jednoznaczne wskazanie podstawy prawnej, na której gminy mogą tworzyć cenniki za usługi oraz korzystanie z infrastruktury cmentarnej.
Sądy zakwestionowały dotychczasowe podejście
Problem nasilił się w ostatnich latach wraz ze zmianą orzecznictwa sądów administracyjnych. Jak wskazuje MSWiA, sądy coraz częściej uznają, iż obecna ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych pozwala pobierać opłaty przede wszystkim w dwóch przypadkach: w związku z pochowaniem zwłok oraz zastrzeżeniem grobu przed ponownym użyciem na kolejne 20 lat.
To rodzi pytania o podstawę prawną innych pozycji znajdujących się w cennikach cmentarnych. W skrajnym przypadku mogłoby choćby dochodzić do podważania uchwał rad gmin, na podstawie których takie opłaty są w tej chwili pobierane. MSWiA zwraca uwagę, iż oznaczałoby to poważną niepewność zarówno dla samorządów, jak i zarządców cmentarzy.
Gminy potrzebują pieniędzy na utrzymanie cmentarzy
Sprawa ma również wymiar finansowy. Utrzymanie alejek, zieleni, oświetlenia, infrastruktury i całego terenu nekropolii kosztuje, a wydatki te – jak podkreśla resort – rosną. MSWiA wskazuje również, iż obecne rozwiązania mogą powodować nierównomierne rozłożenie kosztów funkcjonowania cmentarzy.
Jeżeli możliwość pobierania opłat zostanie ograniczona wyłącznie do czynności bezpośrednio związanych z pochówkiem, samorządy będą musiały znaleźć inne źródła finansowania pozostałych wydatków.
Co dokładnie ma się zmienić?
Kluczowym rozwiązaniem ma być jednoznaczne wskazanie art. 4 ustawy o gospodarce komunalnej jako podstawy prawnej do ustalania opłat związanych z cmentarnictwem. Przepis pozwala radom gmin ustalać wysokość cen i opłat albo sposób ich określania za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej oraz korzystanie z należących do samorządu obiektów i urządzeń.
Po zmianach nie powinno być już wątpliwości, iż mechanizm ten obejmuje również usługi i infrastrukturę cmentarzy komunalnych. Nie oznacza to więc prostego wprowadzenia jednej nowej opłaty dla wszystkich odwiedzających cmentarze. Sednem zmian jest stworzenie jednoznacznej podstawy prawnej dla cenników ustalanych przez samorządy.
Przepisy mają już ponad 60 lat
Skala planowanej zmiany zwraca uwagę również ze względu na wiek obecnych regulacji. Ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych pochodzi z 1959 roku. Od tego czasu diametralnie zmieniły się zarówno realia funkcjonowania samorządów, jak i koszty utrzymania infrastruktury.
Co więcej, potrzeba uporządkowania przepisów nie pojawiła się dopiero teraz. Już w 2016 roku Najwyższa Izba Kontroli wskazywała na potrzebę ustawowego uporządkowania katalogu opłat oraz wyraźniejszego rozróżnienia usług cmentarnych i pogrzebowych.
Co zmiany oznaczają dla mieszkańców?
Jeżeli projekt zostanie przyjęty, gminy mają zyskać znacznie bardziej jednoznaczną podstawę do konstruowania cenników na cmentarzach komunalnych. Dla mieszkańców oznacza to przede wszystkim większą przejrzystość – powinno być jasne, z jakiego przepisu wynika możliwość pobrania konkretnej opłaty.
Na razie mowa jednak o projektowanych zmianach. Ostateczny kształt regulacji będzie zależał od dalszego procesu legislacyjnego. Dopiero później okaże się również, jak nowe przepisy wpłyną na konkretne cenniki obowiązujące na cmentarzach komunalnych.
