Przez ostatnie kilka miesięcy cieszyliśmy się z relatywnie niskich cen paliw. To dzięki rządowemu pakietowi CPN (Ceny Paliwa Niżej). Ten jednak od dziś zostaje wygaszany.

Dla większości kierowców tankowanie samochodu jest jedną z tych codziennych czynności, których koszt odczuwalny jest niemal natychmiast. Wystarczy kilka groszy różnicy na litrze, aby w skali miesiąca wydać na paliwo zauważalnie więcej. Ponadto, droższe paliwo, to droższe produkty i usługi. Dlatego decyzje dotyczące podatków nakładanych na benzynę i olej napędowy od lat budzą ogromne zainteresowanie zarówno kierowców, jak i przedsiębiorców, przewoźników czy rolników.

Z końcem marca br. Rada Ministrów przyjęła projekty ustaw wchodzące w skład pakietu CPN, czyli „Ceny Paliwa Niżej”. „Zdecydowaliśmy się na radykalną obniżkę, zarówno jeżeli chodzi o VAT na paliwa, akcyzę, a także na wprowadzenie ceny maksymalnej, czyli ceny regulowanej na stacjach benzynowych, aby wszystkie nasze decyzje były pozytywnie odczuwalne przez końcowego odbiorcę na stacji paliw” – mówił Premier Donald Tusk.

Była to reakcja na drastyczny wzrost cen paliw wynikających z wojny na Bliskim Wschodzie i blokady cieśniny Ormuz. Program opierał się na trzech podstawowych rozwiązaniach. Pierwszym było obniżenie stawki podatku VAT na paliwa z 23 do 8 procent. Drugim – obniżenie akcyzy do minimalnego poziomu dopuszczalnego przez przepisy Unii Europejskiej. Trzecim elementem było wprowadzenie maksymalnych cen detalicznych paliw, mających ograniczyć ryzyko gwałtownych podwyżek na stacjach benzynowych.

Według szacunków przedstawianych przez rząd oraz analityków rynku paliw, cały pakiet pozwolił ograniczyć ceny benzyny i oleju napędowego choćby o ponad złotówkę na litrze w porównaniu z poziomami, które mogłyby obowiązywać bez zastosowania mechanizmów osłonowych. Szczególnie istotne znaczenie miało obniżenie podatków, ponieważ stanowią one znaczną część ceny każdego litra paliwa sprzedawanego w Polsce. Pakiet ten miał obowiązywać do połowy czerwca i właśnie rozpoczęło się jego wygaszanie.

15 czerwca 2026 roku zakończyło się obowiązywanie obniżonej akcyzy na paliwa, będącej częścią pakietu CPN. Oznacza to powrót do standardowych stawek tego podatku, co bezpośrednio przełoży się na wyższe ceny benzyny i oleju napędowego na stacjach paliw. Dla milionów kierowców jest to pierwsza istotna zmiana od momentu uruchomienia programu.

Od 16 czerwca obniżona akcyza przestała obowiązywać. Jak wskazywali ekonomiści cytowani przez Polską Agencję Prasową, samo przywrócenie standardowej stawki akcyzy może oznaczać wzrost cen paliw o około 30 groszy na litrze. W praktyce oznacza to, iż kierowca tankujący 50 litrów benzyny lub oleju napędowego może zapłacić około 14–15 zł więcej niż jeszcze kilka dni wcześniej.

Istotne jest jednak to, iż zakończenie obniżki akcyzy nie oznacza jeszcze całkowitego końca programu CPN. Rząd zdecydował bowiem o pozostawieniu do końca czerwca dwóch pozostałych mechanizmów osłonowych. przez cały czas obowiązuje obniżona stawka VAT wynosząca 8 procent, a także system maksymalnych cen detalicznych paliw. Przepisy stanowią bowiem, iż odgórne limity cenowe na stacjach funkcjonują tak długo, jak długo utrzymuje się obniżona stawka podatku VAT. Dzięki temu kierowcy nie odczują od razu pełnych skutków wygaszania programu.

Ministerstwo Finansów argumentuje, iż program CPN od początku miał charakter czasowy i był odpowiedzią na wyjątkową sytuację na rynku paliw. W ocenie rządu obecne warunki rynkowe pozwalają na stopniowe wycofywanie części ulg podatkowych bez ryzyka gwałtownego szoku cenowego dla kierowców. Z kolei część ekonomistów wskazuje, iż utrzymywanie długotrwałych preferencji podatkowych wiązałoby się z dużymi kosztami dla budżetu państwa.

Zgodnie z decyzją ministra energii, we wtorek 16 czerwca ceny na stacjach paliw nie mogą przekroczyć górnych limitów. Benzyna 95 – 5.97 zł/l, benzyna 98 – 6,52 zł/l, olej napędowy – 6,37 zł/l. To oznacza, iż paliwo jest dziś o kilka groszy tańsze niż wczoraj. Jak będzie w kolejnych dniach?