Sądecka urologia przetrwała kryzysy i wraca na najwyższy poziom. Oddział w Nowym Sączu z robotem da Vinci i nowym zespołem

Oddział Urologii Szpitala im. Jędrzeja Śniadeckiego w Nowym Sączu to jedna z tych jednostek, które przez niemal pół wieku musiały walczyć o przetrwanie w realiach zmieniającej się ochrony zdrowia. Dziś, po latach problemów lokalowych, kadrowych i organizacyjnych, sądecka urologia ponownie wchodzi w etap rozwoju, który jeszcze kilka lat temu wydawał się mało realny. Kluczową rolę odegrało tu zarówno przekazanie zarządzania oddziałem spółce zewnętrznej, jak i wieloletnia działalność Stowarzyszenia na Rzecz Sądeckiej Urologii.

Historia oddziału to opowieść o determinacji lekarzy i pielęgniarek, ale też o trudnych decyzjach systemowych, które wielokrotnie spychały urologię na margines. Mimo to jednostka przetrwała i dziś rozwija się w kierunku nowoczesnych metod małoinwazyjnych oraz chirurgii robotycznej.

Oddział powstał w 1976 roku. Początki były trudne, ale ambitne

Oddział Urologii w Nowym Sączu został utworzony w 1976 roku jako jeden z ostatnich specjalistycznych oddziałów Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego. Jego organizatorem i pierwszym ordynatorem był dr n. med. Jerzy Zys, który przybył do Nowego Sącza z Kliniki Urologii w Zabrzu. W tamtym czasie urologia dopiero budowała swoją pozycję jako odrębna dziedzina, wywodząc się bezpośrednio z chirurgii ogólnej.

Pierwsze lata działalności oddziału to okres, gdy jedyną metodą operacyjnego leczenia chorób układu moczowo-płciowego była chirurgia otwarta. Mimo ograniczeń technicznych oddział gwałtownie zdobył dobrą renomę i znalazł się w gronie kilkunastu oddziałów urologicznych funkcjonujących w całym kraju.

W początkowym składzie zespołu pracowali m.in. Stanisław Długopolski, Marek Paperz, Andrzej Matuszewski oraz Stefan Zdeb. Wszyscy zdobywali specjalizację w ramach sądeckiego oddziału.

Lata 80. i 90. Walka z systemem, brakiem sprzętu i realiami PRL

Lata 80. i 90. były szczególnie trudnym okresem dla polskiej ochrony zdrowia. Centralne zarządzanie finansami i ograniczony dostęp do nowoczesnego sprzętu sprawiały, iż rozwój wielu oddziałów stawał się niemal niemożliwy.

Oddział Urologii w Nowym Sączu dzięki swojej renomie oraz kontaktom zespołu lekarskiego nie został jednak w tyle. Wraz z wprowadzaniem metod endoskopowych w leczeniu guzów pęcherza moczowego i gruczolaków prostaty oddział otrzymał środki na zakup specjalistycznego wyposażenia.

Znaczącą rolę odegrało także wsparcie lokalnych zakładów pracy, takich jak Sądeckie Zakłady Elektrod Węglowych w Biegonicach czy Zakłady Naprawy Taboru Kolejowego. Fachowcy związani z tymi zakładami modyfikowali, a czasem wręcz tworzyli od podstaw narzędzia chirurgiczne, których zakup w tamtych realiach był nierealny.

To właśnie rozwój endoskopii otworzył drogę do nowej epoki w urologii, zapowiadając minimalnie inwazyjne metody leczenia, które dziś są standardem.

Oddział miał 40 łóżek i własną salę endoskopową

W latach 90. Oddział Urologii dysponował 40 łóżkami i zajmował całe drugie piętro nowej zabiegowej części szpitala. Funkcjonowała poradnia urologiczna oraz całodobowe dyżury lekarskie. Dzięki środkom sponsorów oraz zaangażowaniu zespołu od podstaw utworzono i wyposażono salę operacyjną endoskopową na poziomie oddziału.

W 1991 roku do zespołu dołączył lek. Maciej Fortuna, wcześniej specjalizujący się w chirurgii ogólnej. W tym okresie rozpoczęło też specjalizację kilku lekarzy, m.in. Tomasz Wańczyk, Jacek Streich i Tomasz Krzywdziński, jednak ostatecznie nie kontynuowali szkolenia urologicznego.

Zmiany systemowe i poważne problemy. Oddział tracił przestrzeń

Transformacja ochrony zdrowia, w tym powstanie Kas Chorych, a później NFZ, zmiany w systemie akredytacji oraz centralne procedury specjalizacyjne stopniowo doprowadziły do narastania problemów organizacyjnych.

Oddział zaczął tracić przestrzeń na rzecz innych jednostek. Wydzielono sale na potrzeby nefrologii (oddział ten już nie istnieje), później laryngologii. W 2000 roku przestała funkcjonować przyszpitalna poradnia urologiczna.

Mimo trudności oddział przez cały czas zabezpieczał opiekę urologiczną dla mieszkańców regionu sądeckiego, realizując kontrakt i utrzymując ciągłość leczenia.

Oddział urologii ustąpił miejsca kardiologii inwazyjnej. Dla pacjentów to był przełom

Jedną z najbardziej przełomowych decyzji było wynajęcie piętra urologicznego szpitala firmie INTERCARD w celu stworzenia Oddziału Kardiologii Inwazyjnej. Jednostka ta powstała w 2006 roku i do dziś pełni niezwykle istotną rolę w leczeniu pacjentów kardiologicznych na najwyższym poziomie.

Dla urologii oznaczało to jednak konieczność opuszczenia dotychczasowej siedziby. Przez kolejne lata oddział funkcjonował w rozproszeniu. Sale chorych znajdowały się w różnych częściach szpitala, co znacząco utrudniało organizację pracy i opieki nad pacjentami.

Po dwóch latach dyrekcja przydzieliła oddziałowi kolejne pomieszczenia, które w tej chwili stanowią część oddziału udarowego neurologii i chirurgii dziecięcej. Równocześnie rozpoczęły się procesy oszczędnościowe, które doprowadziły do likwidacji stacjonarnych dyżurów urologicznych. Najpierw wprowadzono pracę zmianową, później dyżury „pod telefonem”.

W tym okresie w oddziale pracowało czterech lekarzy: Marek Paperz jako ordynator, Stanisław Długopolski, Andrzej Matuszewski oraz Maciej Fortuna.

Urolog. Dr. n. med. Maciej Fortuna

Maciej Fortuna kierował oddziałem przez niemal dekadę

Od 2015 roku do końca 2024 roku Oddziałem Urologii kierował dr n. med. Maciej Fortuna, pracując w zespole z Andrzejem Matuszewskim.

Nadzieją na poprawę sytuacji był wybudowany w 2016 roku pawilon onkologiczny. Przez około 1,5 roku urologia zajmowała powierzchnię docelowo przeznaczoną dla radioterapii. W tym czasie do zespołu dołączyli dr n. med. Marek Worek oraz dr n. med. Jacek Politański, natomiast starszy skład lekarski stopniowo przechodził na emeryturę.

Następnie oddział przeniesiono, łącząc jego powierzchnię z oddziałem ginekologii onkologicznej.

Nowoczesne metody leczenia i powrót akredytacji w 2022 roku

Pomimo problemów lokalowych i kadrowych oddział nie przerwał działalności. Realizował zadania lecznicze wobec pacjentów i finansowe wobec szpitala, a jednocześnie konsekwentnie rozwijał nowoczesne metody małoinwazyjne.

Szczególnie widoczny był rozwój w leczeniu kamicy moczowej, gdzie wprowadzono techniki PCNL oraz URS-L, przechodząc od metod mechanicznych do technologii laserowych.

W efekcie w 2022 roku oddział ponownie uzyskał akredytację umożliwiającą szkolenie specjalizacyjne młodych lekarzy.

Decyzja o przekazaniu oddziału firmie zewnętrznej. Urologia uratowana przed likwidacją

Od 2025 roku, ze względu na wymogi NFZ oraz kwestie bezpieczeństwa pacjentów, trzyosobowy zespół lekarski nie był w stanie zapewnić pełnego zakresu opieki urologicznej: stacjonarnej, całodobowej, prowadzenia poradni oraz dalszego rozwoju.

Podjęto więc decyzję o przekazaniu zarządzania oddziałem firmie zewnętrznej.

Od 1 lipca 2024 roku świadczenia na Oddziale Urologii zabezpiecza spółka NEOHOSPITAL z Krakowa. Pracownicy zostali zatrudnieni na dotychczasowych warunkach, a zarząd firmy z prezes Józefą Job na czele pozyskał nowy zespół młodych, wysoko wyspecjalizowanych lekarzy zajmujących się laparoskopią, endoskopią i chirurgią robotyczną.

Robot da Vinci w Nowym Sączu. Nowa era leczenia

Jednym z kluczowych kroków rozwojowych była instalacja robota da Vinci na bloku operacyjnym. Sprzęt został zakupiony i uruchomiony przez firmę NEOHOSPITAL.

Kierowania oddziałem podjął się lek. Łukasz Bełch, a jego zastępcą został lek. Dominik Chorągwicki. Obaj zdobywali doświadczenie w Klinice Urologii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie pod okiem prof. Piotra Chłosty.

Do zespołu dołączyli również nowosądeczanie: lek. Marcin Fugiel, lek. Dawid Maciak oraz lek. Jakub Żurek. W ramach rezydentury prowadzone jest szkolenie specjalizacyjne dwóch kolejnych lekarzy.

Po ponad roku działalności przedstawiciele oddziału podkreślają, iż podjęte działania uratowały urologię w Nowym Sączu przed likwidacją po blisko 50 latach funkcjonowania.

Stowarzyszenie na Rzecz Sądeckiej Urologii. 21 lat sympozjów w Krynicy-Zdroju

Istotnym elementem wspierającym rozwój sądeckiej urologii było powołanie w 2001 roku Stowarzyszenia na Rzecz Sądeckiej Urologii. Jego członkami i założycielami byli wszyscy lekarze oraz pielęgniarki pracujący w Oddziale Urologii. W tamtym czasie było to jedno z pierwszych w Polsce stowarzyszeń regionalnych działających na rzecz rozwoju urologii.

Stowarzyszenie działa nieprzerwanie do dziś, prowadząc aktywność edukacyjną skierowaną do pacjentów, działania informacyjne dla lekarzy oraz utrzymując kontakty z ośrodkami klinicznymi i środowiskiem urologicznym w całej Polsce.

Od 21 lat organizuje coroczne ogólnopolskie sympozjum naukowe urologów w Krynicy-Zdroju, w którym bierze udział około 200 lekarzy z całego kraju. Spotkania realizowane są we współpracy naukowej z Kliniką Urologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Środki pozyskiwane w ramach wydarzeń pozwalały Stowarzyszeniu przekazywać darowizny na rzecz Oddziału Urologii w Nowym Sączu, obejmujące sprzęt medyczny i informatyczny, wyposażenie dyżurek pielęgniarskich oraz odzież ochronną.

Plany na 2026 rok. Spotkania dla lekarzy rodzinnych i bezpłatne konsultacje dla pacjentów

Pomimo zmian organizacyjnych Zarząd Stowarzyszenia zdecydował o kontynuowaniu działalności i dalszym wspieraniu sądeckiej urologii.

W planach na 2026 rok znajdują się m.in. spotkania informacyjne z lekarzami rodzinnymi z rejonu Nowego Sącza, Krynicy-Zdroju, Mszany Dolnej, Gorlic, Krościenka, Szczawnicy, a także cykl spotkań edukacyjnych dla mieszkańców regionu.

Jednym z najbardziej istotnych punktów planu są comiesięczne, wstępne i bezpłatne konsultacje dla pacjentów oczekujących na pierwszą wizytę u urologa w ramach NFZ, szczególnie tych z podejrzeniem choroby onkologicznej. Terminy mają być ogłaszane w lokalnych mediach.

Stowarzyszenie przygotowuje się również do organizacji XXI Ogólnopolskiego Sympozjum Naukowego Urologów w Krynicy-Zdroju, które zaplanowano na 10–13 stycznia 2027 roku.

„Oddział ma przed sobą przyszłość”. Mocny sygnał dla regionu

Jak podkreśla dr n. med. Maciej Fortuna, prezes Stowarzyszenia na Rzecz Sądeckiej Urologii i były ordynator oddziału, sądecka urologia ma dziś realne podstawy do dalszego rozwoju i świadczenia opieki na najwyższym poziomie.

Historia Oddziału Urologii w Nowym Sączu pokazuje, iż mimo wieloletnich trudności systemowych i organizacyjnych, jednostka przetrwała i wchodzi w nową epokę, której symbolem jest rozwój chirurgii robotycznej oraz odbudowa zespołu specjalistów. Dla mieszkańców Sądecczyzny oznacza to jedno: dostęp do nowoczesnego leczenia bez konieczności szukania pomocy setki kilometrów od domu.