Zwrot podatku na konto albo przyjęcie deklaracji przez system nie oznaczają, iż prawidłowość rozliczenia została ostatecznie potwierdzona. Urząd skarbowy może później zweryfikować zarówno wysokość wykazanego podatku, jak i podstawę zastosowania ulg oraz odliczeń. W praktyce oznacza to, iż podatnik powinien zachować dokumenty związane z ulgą także po zakończeniu sezonu rozliczeń PIT.
Jak opisywał serwis Prawo.pl, podatnicy korzystający z preferencji muszą liczyć się z czynnościami sprawdzającymi, a w niektórych sytuacjach również z kontrolą lub postępowaniem podatkowym. Grzegorz Grochowina z KPMG zwracał uwagę, iż ciężar wykazania prawa do odliczenia spoczywa na podatniku. Urząd nie musi więc bezwarunkowo uznać informacji zawartej w deklaracji tylko dlatego, iż wcześniej na jej podstawie dokonano zwrotu podatku.
W tym kontekście często pojawia się okres pięciu lat. Trzeba jednak precyzyjnie wyjaśnić, jak jest liczony. Zgodnie z zasadą określoną w Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się co do zasady po pięciu latach, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym minął termin płatności podatku. Nie jest więc w pełni precyzyjne stwierdzenie, iż urząd ma po prostu pięć lat „od złożenia PIT”. Bieg terminu może ponadto w określonych prawem sytuacjach ulec zawieszeniu albo przerwaniu.
Ulga na dzieci pod lupą fiskusa po rozwodzie rodziców
Jednym z obszarów wymagających dokładnego ustalenia stanu faktycznego jest ulga prorodzinna. Szczególne znaczenie może to mieć wtedy, gdy rodzice dziecka nie są razem, a pomiędzy nimi powstaje spór dotyczący podziału odliczenia albo rzeczywistego wykonywania władzy rodzicielskiej.
Ministerstwo Finansów wskazuje, iż na żądanie organu podatkowego podatnik musi przedstawić dowody potrzebne do ustalenia prawa do ulgi. Mogą to być m.in. odpis aktu urodzenia dziecka, odpowiednie dokumenty sądowe czy zaświadczenie o uczęszczaniu pełnoletniego dziecka do szkoły. Sam formalny status rodzica nie rozstrzyga każdego przypadku, ponieważ znaczenie może mieć również faktyczne wykonywanie władzy rodzicielskiej.
Prawo.pl opisywało przypadki szczegółowego badania sytuacji rodzinnej przez fiskusa. Gdy urząd ma wątpliwości dotyczące faktycznej opieki nad dzieckiem, może gromadzić dowody pozwalające ustalić rzeczywisty przebieg zdarzeń. W sporach dotyczących preferencji dla samotnie wychowujących dzieci ocena faktycznej sytuacji rodzinnej ma szczególnie duże znaczenie.
Przy jednym dziecku znaczenie ma również limit dochodowy. Według aktualnych informacji Ministerstwa Finansów wynosi on 112 tys. zł dla małżonków pozostających przez cały rok podatkowy w małżeństwie oraz dla osoby samotnie wychowującej dziecko. W przypadku podatnika, który nie pozostaje w związku małżeńskim i nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko, limit wynosi 56 tys. zł.
Ulga rehabilitacyjna i obowiązek wykazania poniesionych wydatków
Inną kategorią rozliczeń podlegających weryfikacji jest ulga rehabilitacyjna. Korzystają z niej osoby z niepełnosprawnościami oraz – po spełnieniu ustawowych warunków – podatnicy mający takie osoby na utrzymaniu. Odliczenie może obejmować określone wydatki związane z rehabilitacją oraz ułatwianiem wykonywania czynności życiowych, w tym m.in. dostosowanie mieszkań i budynków do potrzeb wynikających z niepełnosprawności.
Ministerstwo Finansów wprost informuje, iż organ podatkowy ma prawo sprawdzić poprawność odliczeń wykazanych w zeznaniu. Co istotne, urząd może żądać potwierdzenia poniesienia wydatku także w przypadkach, w których przepisy nie wymagają dokumentowania jego wysokości fakturą czy rachunkiem.
Dotyczy to m.in. niektórych wydatków limitowanych. Podatnik nie powinien więc zakładać, iż brak ustawowego obowiązku posiadania faktury automatycznie pozbawia fiskusa prawa do badania, czy warunki odliczenia faktycznie zostały spełnione.
Prawo.pl opisywało już przypadki wzywania podatników do przedstawiania informacji i dokumentów związanych z ulgą rehabilitacyjną. W praktyce urząd może badać zarówno status osoby uprawniający do skorzystania z ulgi, jak i charakter konkretnego wydatku oraz związek pomiędzy wydatkiem a potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności.
Ulga termomodernizacyjna do 53 tys. zł na podatnika
Duże kwoty odliczeń mogą pojawiać się w przypadku ulgi termomodernizacyjnej. Limit wynosi 53 tys. zł na jednego podatnika w odniesieniu do wszystkich realizowanych przez niego przedsięwzięć termomodernizacyjnych w budynkach, których jest właścicielem lub współwłaścicielem. W przypadku dwojga małżonków spełniających warunki odliczenia indywidualne limity mogą oznaczać łącznie do 106 tys. zł.
Prawo do ulgi trzeba udokumentować fakturą wystawioną przez czynnego podatnika VAT. Fiskus może więc stosunkowo łatwo zestawić kwoty wykazane w deklaracji z dokumentami przedstawionymi przez właściciela domu.
Istotne są również terminy. Przedsięwzięcie termomodernizacyjne powinno zostać zakończone w ciągu trzech kolejnych lat, licząc od końca roku podatkowego, w którym poniesiono pierwszy wydatek. o ile warunek nie zostanie spełniony, wcześniej odliczone kwoty trzeba doliczyć do dochodu lub przychodu za rok, w którym upłynął trzyletni termin.
Jeżeli natomiast podatnik nie ma wystarczającego dochodu, aby wykorzystać całe przysługujące odliczenie, niewykorzystaną część wydatków może rozliczać w kolejnych latach, jednak nie dłużej niż przez sześć lat od końca roku, w którym poniesiono pierwszy wydatek.
Od rozliczenia za 2025 r. zmienił się również katalog wydatków objętych ulgą. W aktualnym katalogu dotyczącym wydatków za 2025 r. nie ma m.in. kotłów gazowych i olejowych jako urządzeń kwalifikujących się do odliczenia. Pojawiły się natomiast m.in. magazyny energii i magazyny ciepła oraz systemy zarządzania energią. Dlatego przy kontroli znaczenie ma nie tylko faktura, ale także rok poniesienia wydatku i katalog obowiązujący w danym okresie.
Zwrot ulgi podatkowej wraz z odsetkami
Jeżeli weryfikacja wykaże, iż podatnik nie spełniał warunków do zastosowania preferencji albo odliczył więcej, niż pozwalały przepisy, konieczne może być skorygowanie zeznania i dopłacenie podatku. Do zaległości naliczane są odsetki za zwłokę.
Nie każda nieprawidłowość oznacza jednak automatycznie odpowiedzialność karną skarbową. Inaczej należy oceniać zwykłą pomyłkę czy sytuację wynikającą ze skomplikowanej interpretacji przepisów, a inaczej świadome podanie nieprawdziwych danych lub celowe zawyżenie odliczenia.
Ryzyko odpowiedzialności przewidzianej przez Kodeks karny skarbowy pojawia się przede wszystkim wtedy, gdy zachowanie podatnika wypełnia znamiona konkretnego wykroczenia albo przestępstwa skarbowego. W zależności od okoliczności sprawy postępowanie może zakończyć się mandatem albo zostać skierowane do sądu.
Dla podatników korzystających z ulg praktyczny wniosek jest więc prosty: dokumentacji związanej z rozliczeniem nie należy wyrzucać zaraz po otrzymaniu zwrotu podatku. Elektroniczne zaakceptowanie PIT i wypłata pieniędzy nie zamykają fiskusowi możliwości późniejszego sprawdzenia zasadności odliczenia w okresie, w którym zobowiązanie podatkowe nie uległo jeszcze przedawnieniu.
