Zdjęcie: pod płytą rynku

Badania georadarem potwierdziły obecność pod płytą rynku przestrzeni, co wskazuje na obecność tuneli, tajemniczych przejść. Czy uda się do nich dotrzeć?

Historia Gryfowa Śląskiego

Historia Gryfów Śląski sięga wczesnego średniowiecza i jest ściśle związana z dziejami całego Śląska. W końcu X wieku obszar ten znajdował się w granicach państwa Mieszko I, który wprowadził chrześcijaństwo. Rozwój osadnictwa przyspieszył w XII wieku wraz z napływem kolonistów niemieckich, szczególnie na terenach podgórskich.

Kiedy powstał Gryfów Śląski?

Początki samego Gryfowa nie są jednoznacznie udokumentowane. Tradycja łączy je z okresem panowania Bolesław I Wysoki, a znaczenie osady wynikało z jej położenia na skrzyżowaniu szlaków handlowych oraz bliskości zamku Gryf, który pełnił funkcje obronne. Pierwsze pewne wzmianki źródłowe o miejscowości pochodzą z połowy XIII wieku. W 1242 roku książę Bolesław II Rogatka nadał osadzie prawa miejskie, co zapoczątkowało jej rozwój administracyjny i gospodarczy.

Miejskie mury obronne

W XIV wieku, pod rządami książąt świdnicko-jaworskich, zwłaszcza Bolko I Surowy i Bolko II Mały, miasto uzyskało liczne przywileje, w tym prawa handlowe i jarmarczne. W 1354 roku potwierdzono szeroką autonomię gospodarczą Gryfowa. Wzniesiono także mury obronne, które zabezpieczały miasto przed najazdami.

Gryfów Śląski w granicach Czech

Od końca XIV wieku Gryfów znalazł się pod panowaniem Korony Czeskiej, a następnie przeszedł w ręce rodu Schaffgotschów, co na długi czas związało historię miasta z tą rodziną. XV wiek przyniósł liczne zniszczenia spowodowane wojnami husyckimi, klęskami żywiołowymi oraz epidemiami.

Gryfów Śląski w granicach Niemiec

W XVI wieku miasto rozwijało się gospodarczo, zwłaszcza dzięki rzemiosłu i handlowi płótnem. Po przejęciu Śląska przez Habsburgów w 1526 roku Gryfów uzyskał nowe przywileje handlowe, a liczba warsztatów tkackich znacząco wzrosła. W tym okresie rozbudowano infrastrukturę miejską, w tym ratusz i kościoły.

Pomyślny rozwój został zahamowany w XVII wieku przez liczne katastrofy, w tym wielkie pożary, powodzie oraz skutki wojny trzydziestoletniej. Dodatkowo miasto było plądrowane przez wojska, co doprowadziło do regresu gospodarczego.

W kolejnych stuleciach Gryfów stopniowo odbudowywał swoją pozycję, choć wojny śląskie i przemiany gospodarcze XVIII wieku osłabiły znaczenie lokalnego rzemiosła. W XIX wieku nastąpiło ożywienie gospodarcze, m.in. dzięki rozwojowi infrastruktury transportowej, w tym połączeń kolejowych.

Gryfów Śląski po II wojnie światowej

Po 1945 roku Gryfów Śląski znalazł się w granicach państwa polskiego, a jego dotychczasowa ludność została w większości wysiedlona i zastąpiona osadnikami z różnych regionów kraju, w tym z Kresów Wschodnich. Nastąpiła stopniowa odbudowa zniszczonej infrastruktury oraz uruchomienie zakładów przemysłowych, zwłaszcza w branży odzieżowej, drzewnej i chemicznej. W kolejnych dekadach miasto rozwijało funkcje lokalnego ośrodka gospodarczego i administracyjnego.

Czy w Gryfowie Śląskim są skarby?

Wielowiekowa historia owiana jest licznymi legendami. Wśród nich nie brakuje tych o skarbach i tajemniczych przejściach. Według podań do ratusza miejskiego w Gryfowie Śląskim prowadzić miały co najmniej dwa tunele. Jeden od kościoła a drugi od domu bankiera. Oba przejścia miały łączyć się w piwnicy gryfowskiego ratusza. W opowieściach pojawia się także informacja o trzecim przejściu podziemnym, które miało prowadzić aż do zamku Gryf w Proszówce.

Badania georadarem

Jesienią 2013 roku pasjonaci historii z Dolnośląskiego Towarzystwa Historycznego oraz Stowarzyszenia Zamku Czocha przeprowadzili na rynku miejskim w Gryfowie Śląskim badania georadarem. Skan terenu pozwolił jednoznacznie wskazać pustą przestrzeń pod nawierzchnią rynku. Potwierdzono wówczas obecność „tuneli”, z których jeden prowadził od ratusza w stronę kościoła, a drugi do położonego po zachodniej stronie miasta domu.

Co skrywają tunele?

Przestrzeń pod warstwą ziemi nie została jednak odkryta. I po dziś dzień trudno wskazać, czy to faktycznie tunele, czy może fragment np. miejskiej kanalizacji?

1 kwietnia 2026 r.

Dziś od wczesnych godzin porannych na rynku miejskim w Gryfowie Śląskim uwijają się robotnicy. Zdjęta i wywieziona w okolicę oczyszczalni ścieków została kamienna nawierzchnia. Bruk wróci na swoje miejsce po zakończeniu robót, które mają na celu odsłonięcie tuneli i zbadanie ich wnętrza. Prace pod okiem konserwatora mają potrwać kilka dni. W tym czasie w obrębie rynku można spodziewać się utrudnień w ruchu.