Ślady dawnych ludów w sercu Bieszczad. Komańcza i tajemnica Połowców

Najstarsze ślady osadnictwa na tym terenie sięgają już II wieku i związane są z obecnością Celtów. W kolejnych stuleciach obszar ten był zasiedlany przez różne ludy, które przemieszczały się wzdłuż ważnych szlaków handlowych i migracyjnych. Według niektórych źródeł około 1150 roku tereny dzisiejszej Komańczy zajęli Połowcy, znani również jako Kumanowie lub Komani. To właśnie od ich nazwy mogła wywodzić się obecna nazwa miejscowości, co nadaje tej historii szczególnego znaczenia.

Połowcy byli ludem pochodzenia turkijskiego, należącym do grupy kipczackiej. Ich pierwotne siedziby w VIII wieku znajdowały się na rozległych stepach Kazachstanu oraz południowej Syberii, w rejonie górnego biegu rzeki Irtysz. Byli spokrewnieni z Turkami seldżuckimi, a ich język, zwany kumańskim, należał do grupy języków kipczackich. Wyróżniali się charakterystycznym wyglądem – golili głowy, pozostawiając dwa długie warkocze, a ich strojem były krótkie kaftany, typowe dla ludów stepowych.

https://wbieszczady.pl/aktualnosci/izba-pamieci-w-komanczy-swiadectwo-historii-i-wojny-swiatowej-zdjecia-wideo/olAKB0ZiwyAyO7md5BRU

W XI i XII wieku Połowcy odegrali istotną rolę w historii Europy Środkowo-Wschodniej. Prowadzili liczne najazdy na ziemie kijowskie, węgierskie i bułgarskie, siejąc spustoszenie na terenach przygranicznych. Według Galla Anonima latem 1101 roku najechali również ziemie polskie, jednak ponieśli klęskę w starciu z wojskami Bolesława Krzywoustego. Inne kroniki wspominają o napadzie z 1135 roku, który doprowadził do zniszczenia Wiślicy. Do naszych czasów potomkowie Połowców w Europie przetrwali jedynie na terenach położonych na zachód od gór Mátra w północnych Węgrzech.

Choć przez wieki zachowywali własną odrębność kulturową, dziś ich tradycje i język gwałtownie zanikają. Sama nazwa Połowców, znana także w polskich kronikach jako Pławcy czy Plawci, wywodzi się od tureckiego słowa Kuman, oznaczającego płowy lub bladożółtawy. To kolejny dowód na długotrwałe kontakty tego ludu ze Słowianami i na trwały ślad, jaki Połowcy mogli pozostawić również w historii Komańczy.