1 godzina temu
Był tłumaczem, publicystą i niestrudzonym orędownikiem porozumienia polsko-czeskiego. Szczególne miejsce w jego dorobku zajmowała jednak walka o zachowanie polskiej tożsamości na Zaolziu. W 80. rocznicę śmierci Pawła Hulki-Laskowskiego jego postać zostanie upamiętniona w Cieszynie. Zaplanowano złożenie kwiatów na jego grobie oraz debatę poświęconą książce „Śląsk za Olzą” i jej aktualności.
W czwartek, 29 października, o godz. 13 na cmentarzu ewangelickim w Cieszynie przy ul. Bielskiej 30 zostaną złożone kwiaty na grobie Pawła Hulki-Laskowskiego. W uroczystości wezmą udział przedstawiciele Kongresu Polaków w Republice Czeskiej, Książnicy Cieszyńskiej, Muzeum 4 Pułku Strzelców Podhalańskich oraz redakcji pisma „Nowy Obywatel”.
Kolejnym punktem obchodów będzie spotkanie zaplanowane na 20 listopada o godz. 17 w Książnicy Cieszyńskiej. Debata pod hasłem „Śląsk za Olzą dawniej i dzisiaj – w 80. rocznicę śmierci Pawła Hulki-Laskowskiego” poświęcona będzie zarówno dorobkowi pisarza, jak i problematyce polskiego dziedzictwa na Zaolziu. W dyskusji udział wezmą Remigiusz Okraska, redaktor naczelny „Nowego Obywatela” i redaktor wznowienia książki „Śląsk za Olzą”, Marian Siedlaczek – dziennikarz, redaktor, publicysta i fotografik, Krzysztof Szelong – dyrektor Książnicy Cieszyńskiej, oraz dr Józef Szymeczek, reprezentujący Kongres Polaków w Republice Czeskiej.
Paweł Hulka-Laskowski (1881–1946) urodził się i wychował w Żyrardowie, w rodzinie wywodzącej się z czeskich uchodźców. Od młodości interesował się literaturą, kulturą, publicystyką oraz relacjami polsko-czeskimi. Został cenionym tłumaczem, pisarzem, wydawcą i redaktorem, a także myślicielem związanym z liberalno-humanistycznym nurtem protestantyzmu. Szczególną rolę odegrał w popularyzowaniu literatury czeskiej w Polsce. To właśnie jemu zawdzięczamy pierwsze polskie tłumaczenie „Przygód dobrego wojaka Szwejka” Jaroslava Haška, a także przekłady utworów Karela Čapka. Na potrzeby pracy translatorskiej przyjął pseudonim Laskowski, który z czasem stał się oficjalną częścią jego nazwiska.
Hulka-Laskowski był zwolennikiem współpracy i wzajemnego zrozumienia Polaków i Czechów. Jego poglądy kształtowały jednak również trudne doświadczenia polityczne. W 1920 roku pełnił funkcję attaché prasowego w polskiej ambasadzie w Pradze. Później krytycznie oceniał stosunek czeskich władz i części czeskiej opinii publicznej do Polski, a także przejęcie Zaolzia przez Czechosłowację i politykę wobec zamieszkałych tam Polaków.
Śląsk Cieszyński zajmował ważne miejsce w życiu i twórczości Hulki-Laskowskiego. Pisarz wielokrotnie odwiedzał region, szczególnie Wisłę. W 1936 roku przyjechał tu na dłużej, by zebrać materiały do książki poświęconej sytuacji Polaków na Zaolziu. Efektem tych badań był wydany w 1938 roku „Śląsk za Olzą”. Licząca niemal 500 stron publikacja, wzbogacona setkami ilustracji, przedstawiała historię, kulturę, dziedzictwo i codzienne życie polskiej społeczności na Zaolziu. Autor dokumentował związki tych ziem z polskością, polemizował z czeskimi narracjami na temat regionu i opisywał działania prowadzące do wynaradawiania Polaków w międzywojennej Czechosłowacji. Książka przez dziesięciolecia nie doczekała się wznowienia. Dopiero w 2024 roku, dzięki staraniom Kongresu Polaków w Republice Czeskiej, ponownie trafiła do czytelników. Zainteresowanie publikacją było na tyle duże, iż po wyczerpaniu pierwszego nakładu konieczny okazał się dodruk.
Podczas II wojny światowej Hulka-Laskowski doświadczył prześladowań i był więziony przez Gestapo. Po wojnie powrócił na Śląsk Cieszyński. Na prośbę ministra spraw zagranicznych Wincentego Rzymowskiego miał wspierać działania informacyjne na rzecz polskości Zaolzia. Zamieszkał najpierw w Wiśle, a później w Cieszynie. To właśnie tutaj napisał między innymi książkę „Księżyc nad Cieszynem”. Jego działalność przerwał wylew krwi do mózgu. Zmarł w cieszyńskim szpitalu w 1946 roku i został pochowany na miejscowym cmentarzu ewangelickim.
Dziś jego dorobek pozostaje ważnym świadectwem historii polskiej społeczności na Zaolziu, a „Śląsk za Olzą” przypomina o znaczeniu dokumentowania kultury i tożsamości regionu. Październikowe i listopadowe wydarzenia będą okazją, by przypomnieć zarówno samego autora, jak i tematy, które uważał za szczególnie istotne.
