Regionalny Zespół Orawiacy z Lipnicy Wielkiej postanowił wskrzesić niemal zapomniany zwyczaj chodzenia po domach ze „śmiertecką”. To już drugi rok, gdy młode dziewczęta z zespołu – ubrane na biało i w stroje orawskie – wyruszają przez wieś, niosąc symboliczną lalkę i śpiewając dawną pieśń. W wielu domach zwyczaj ten przyjęto z wielkim wzruszeniem.
Obrzęd ten odbywał się dawniej w czwartą niedzielę Wielkiego Postu, zwaną na Orawie śmierzną, biołom lub śródpostną. Dziewczęta przygotowywały wtedy szmacianą lalkę ubraną na biało, z kosą w ręku – umieszczoną na rusztowaniu w kształcie krzyża. Nazywano ją śmiertecką.
Śpiewając, dziewczęta chodziły z nią od domu do domu, a gospodarze – zgodnie z dawnym zwyczajem – symbolicznie „odkupywali się” od śmierci, obdarowując je jajkami, chlebem czy drobnymi pieniędzmi. Na zakończenie obrzędu śmierteckę rozbierano lub topiono w potoku, co symbolizowało pożegnanie zimy i zwycięstwo życia nad śmiercią.
Dziś młode pokolenie Orawian znów przypomina ten niezwykły zwyczaj, pokazując, iż tradycja może wciąż żyć.
fot. Rob
