Swoszowice zmieniają stanowisko wobec STC. Od sprzeciwu do uchwały pod presją mieszkańców

Rada Dzielnicy X Swoszowice przeszła w ostatnich miesiącach wyraźną ewolucję stanowiska wobec Strefy Czystego Transportu (STC) w Krakowie. Jeszcze na etapie konsultacji i pierwszych zapowiedzi wprowadzenia strefy radni dzielnicy odnosili się do niej sceptycznie, wskazując na liczne zagrożenia i niedoprecyzowane konsekwencje dla południowej części miasta. W związku z presją mieszkańców dzielnicy w grudniu 2025 r., Rada Dzielnicy przyjęła uchwałę wzywającą do objęcia Swoszowic STC – co pokazuje jakie wokół STC narosły emocje i jak ścierają się w tej sprawie różne stanowiska a także jak silny wpływ na lokalne decyzje miała presja i głos samych mieszkańców Swoszowic.

Początkowy sceptycyzm i sprzeciw

Jesienią 2025 r. część radnych Rady Dzielnicy Swoszowice wyrażała zasadnicze zastrzeżenia wobec planów władz miasta dotyczących wdrożenia STC obejmującej znaczną część Krakowa, w tym obszary w pobliżu Swoszowic. Wskazywano wówczas, że:

• projekt strefy został przygotowany przede wszystkim z myślą o centralnych dzielnicach Krakowa, podczas gdy Swoszowice są dzielnicą peryferyjną, gdzie transport indywidualny jest często koniecznością,
• komunikacja publiczna w południowych rejonach miasta nie zapewnia adekwatnej alternatywy dla samochodu,
• głównymi źródłami zanieczyszczeń nie są lokalne ulice, ale trasy tranzytowe przebiegające w pobliżu dzielnicy, takie jak autostrada A4 i droga krajowa Zakopianka,
• istnieje ryzyko, iż objęcie dzielnicy strefą spowoduje jedynie przerzucenie ruchu na drogi lokalne, bez realnej poprawy jakości powietrza.

Takie stanowiska – choć nie dotyczyły formalnej uchwały odrzucającej STC – obrazowały początkowy niepokój części radnych i mieszkańców Swoszowic.

Uchwała zmieniająca stanowisko

Zmiana nastąpiła w grudniu 2025 r. — podczas sesji Rady Dzielnicy X Swoszowice, która odbyła się 16 grudnia 2025 r. Radni przyjęli Uchwałę Nr XXVI/295/2025 Rady Dzielnicy X Swoszowice w sprawie “wniosku do Prezydenta Miasta Krakowa o włączenie części obszaru Dzielnicy X Swoszowice do Strefy Czystego Transportu”.

W uchwale Rada Dzielnicy formalnie zaapelowała do władz miasta o rozważenie włączenia części Swoszowic w obszar obowiązywania STC, argumentując, że:

• włączenie dzielnicy do strefy może zwiększyć efektywność działań proekologicznych i nie tworzyć strefowych obszarów „wyjętych” z regulacji,
• objęcie strefą regionów peryferyjnych przyczyni się do spójności komunikacyjnej i środowiskowej całego miasta,
• mieszkańcy Swoszowic po konsultacjach i rozmowach publicznych wskazywali, iż korzyści środowiskowe i zdrowotne przeważają nad potencjalnymi utrudnieniami.

Przyjęta uchwała była bezprecedensowym sygnałem, iż lokalna reprezentacja nie tylko akceptuje w zasadzie uniknięcie marginalizacji dzielnicy poza granicami STC, ale aktywnie opowiada się za jej włączeniem do strefy.

STC w Krakowie – szerszy kontekst

Uchwała Rady Dzielnicy X Swoszowice wpisuje się w szerszy kontekst wdrożenia systemu Strefy Czystego Transportu w Krakowie. Decyzję o przyjęciu strefy podjęła Rada Miasta Krakowa w czerwcu 2025 r., po burzliwej debacie podczas sesji 11–12 czerwca 2025 r.

Zgodnie z tą uchwałą STC zaczęła obowiązywać od 1 stycznia 2026 r., obejmując obszar mniej więcej wewnątrz tzw. IV obwodnicy Krakowa i wprowadzając nowe normy emisji dla pojazdów wjeżdżających na jej teren.

Paradoks STC – poparcie mieszkańców, protesty spoza Krakowa

Po wprowadzeniu STC ujawnił się swoisty paradoks: mieszkańcy Krakowa w dużej mierze odnoszą się do strefy pozytywnie, dostrzegając w niej narzędzie służące poprawie jakości powietrza i zdrowia publicznego a także ograniczenia wjazdu samochodów z gmin ościennych do Krakowa.

Jednocześnie silny sprzeciw pojawia się przede wszystkim wśród mieszkańców gmin znajdujących się wokół Krakowa, którzy regularnie dojeżdżają do miasta i obawiają się dodatkowych opłat lub ograniczeń związanych z wjazdem do STC.

Równocześnie komunikacja i informowanie o zmianach ze strony miejskich urzędników były fatalne – wiele osób dowiadywało się o zasadach działania STC głównie z informacji od jej przeciwników którzy z powodzeniem zastąpili w tej roli urzędników.

(AI)