„Sytuacja szpitali jest krytyczna”. Obserwujemy ukrytą formę wymuszania ich likwidacji?

– Sytuacja wielu szpitali powiatowych jest krytyczna! – bije na alarm Andrzej Płonka, prezes Związku Powiatów Polskich, pełniący też funkcję starosty bielskiego. Samorządowa organizacja wydała mocne stanowisko i ocenia wprost: proponowane dziś działania oszczędnościowe to nic innego, jak ukryta forma wymuszenia likwidacji bądź restrukturyzacji poszczególnych szpitali powiatowych.

Krytyczna sytuacja szpitali powiatowych

Związek Powiatów Polskich z ogromnym zaskoczeniem przyjmuje obecne propozycje oszczędnościowe, które przede wszystkim uderzają w szpitale powiatowe. Wśród najważniejszych problemów wymienia jednostronne przygotowywanie przez NFZ umów ryczałtowych na rok 2026, które są znacznie niższe niż faktyczne wykonanie świadczeń w roku 2025. Krytykuje również rezygnację z programu „Dobry posiłek w szpitalu” oraz przerzucanie kosztów wyższego standardu żywienia na same placówki. Zwraca także uwagę na planowaną likwidację współczynników korygujących wycenę świadczeń dla najmniejszych szpitali oraz wielomiesięczne opóźnienia w płatnościach za świadczenia nielimitowane.

Ukryta forma wymuszania likwidacji

Związek podkreśla, iż sytuacja wielu szpitali powiatowych jest na tyle poważna, iż nie są one w stanie prawidłowo funkcjonować w takich warunkach finansowych. Podejrzewa, iż wymienione działania w praktyce stanowią ukrytą formę wymuszenia likwidacji lub restrukturyzacji tych placówek. Taka strategia jest porównywana do „operacji bez znieczulenia na żywym organizmie” i nie dotyka prawdziwych przyczyn kryzysu.

Systemowe przyczyny kryzysu

Problemy szpitali powiatowych mają swoje źródło w poważnych dysfunkcjach całego systemu ochrony zdrowia. Związek wskazuje przede wszystkim na nieefektywność podstawowej opieki zdrowotnej, co prowadzi do przeciążenia nocnej i świątecznej pomocy lekarskiej, ambulatoryjnej opieki specjalistycznej oraz szpitalnych oddziałów ratunkowych. Krytykuje też model tworzenia sieci szpitali, który podporządkowany jest interesom finansów państwa, a nie pacjentów. Zwraca uwagę na przedłużające się, dynamiczne wzrosty wynagrodzeń personelu medycznego mimo już osiągniętego satysfakcjonującego poziomu płac, a także na brak limitów w wysokości wynagrodzeń finansowanych ze środków publicznych. Ponadto zwraca uwagę na błędną metodologię wyceny świadczeń przez Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, co powoduje opóźnienia w ich waloryzacji oraz nieuzasadnione różnice w rentowności świadczeń. Krytykuje także brak implementacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który uznał za niekonstytucyjne przerzucenie konsekwencji niedofinansowania świadczeń na organy tworzące system. Na koniec wskazuje na powszechne przekonanie polityków, iż system może funkcjonować przy rosnących kosztach bez podnoszenia składki zdrowotnej.

Dotychczasowe działania i ich ograniczenia

Związek Powiatów Polskich od dawna zwraca uwagę na narastające problemy i sprzeciwia się rozwiązaniom, które pogarszają ochronę zdrowia. Negatywnie ocenia przenoszenie finansowania kosztownych zadań z budżetu państwa na Narodowy Fundusz Zdrowia oraz działania obniżające wydajność składki zdrowotnej, która jest podstawowym źródłem finansowania systemu. Jednocześnie postulują oparcie systemu na funkcjonowaniu Lokalnych Centrów Zdrowia, co pozwoliłoby lepiej wykorzystać dostępne zasoby.

Krytyka braku koordynacji i zarządzania na poziomie województw

Obecne wojewódzkie plany transformacji, które powinny koordynować zmiany i zapewniać równy dostęp do świadczeń, nie spełniają swojej roli. Główne powody to brak odpowiednich kadr z wiedzą i doświadczeniem w planowaniu strategicznym ochrony zdrowia, niewłaściwy tabelaryczny wzór planu, który utrudnia ocenę obecnego stanu i celu docelowego systemu, brak regularnej aktualizacji planów oraz marginalizowanie roli wojewódzkich rad do spraw potrzeb zdrowotnych – między innymi przez nieodpowiednią organizację posiedzeń i niedostarczenie niezbędnych materiałów.

Apel o realne działania naprawcze

Związek Powiatów Polskich ostrzega, iż obecne warunki prawne, organizacyjne i finansowe doprowadzą nieuchronnie do narastającego zadłużenia szpitali powiatowych, co może skutkować paraliżem systemu na poziomie lokalnym. Realizacja programów naprawczych bez zamknięcia systemowej luki finansowej nie zapewni stabilności i bezpieczeństwa zdrowotnego obywateli. Część działań wymaga zmian ustawowych, ale wiele można zrealizować poprzez zmiany aktów wykonawczych lub skuteczne stosowanie już obowiązującego prawa, zwłaszcza poprzez lepszą koordynację na poziomie województw.

Wola współpracy i konieczność zmiany podejścia

Związek deklaruje gotowość do współpracy przy poszukiwaniu optymalnych rozwiązań. Krytykuje jednocześnie politykę dotychczasowych rządów za ignorowanie głosu samorządowych praktyków i podążanie za interesami grup nacisku, co doprowadziło do obecnego kryzysu. Apeluje do premiera i administracji rządowej o podjęcie rzeczywistych działań naprawczych, które zakończą pozorowanie działań i ignorowanie problemów.

Całe oświadczenie ZPP do pobrania TUTAJ.

Nasz ostatni artykuł z linkami do poprzednich na temat trudnej sytuacji Szpitala Powiatowego w Wadowicach znajdziesz TUTAJ.