1 tydzień temu
Szpital Pomnik Chrztu Polski w Gnieźnie został wybrany do realizacji nowego, ogólnopolskiego programu profilaktyki raka płuca. Placówka poinformowała, iż znalazła się w gronie zaledwie dwóch szpitali w województwie wielkopolskim wybranych do realizacji programu. Dla mieszkańców Gniezna i regionu oznacza to możliwość skorzystania z nowoczesnej diagnostyki w kierunku raka płuca, finansowanej ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia.
Informacja pojawiła się w mediach społecznościowych Szpitala Pomnik Chrztu Polski. Placówka zapowiedziała, iż szczegóły dotyczące rozpoczęcia programu, zasad kwalifikacji oraz zapisów zostaną przedstawione w najbliższym czasie. Z oficjalnych informacji dotyczących programu wynika natomiast, iż pierwsze zapisy na bezpłatną tomografię klatki piersiowej mają rozpocząć się w drugiej połowie października 2026 roku, po rozstrzygnięciu konkursów NFZ i podpisaniu umów z realizatorami.
Gnieźnieński szpital wśród realizatorów nowego programu
Nowy program ma zwiększyć dostęp do badań przesiewowych osób znajdujących się w grupie podwyższonego ryzyka zachorowania na raka płuca. Jego podstawą jest niskodawkowa tomografia komputerowa klatki piersiowej (NDTK), która pozwala na wykrywanie zmian w płucach na wcześniejszym etapie.
To istotna zmiana z punktu widzenia profilaktyki, ponieważ rak płuca przez długi czas może rozwijać się bez wyraźnych objawów. Oficjalne informacje zamieszczone na portalu pacjent.gov.pl wskazują, iż jednym z głównych problemów w walce z tym nowotworem jest właśnie jego późne wykrywanie. Celem programu jest zwiększenie możliwości rozpoznania zmian na wcześniejszym etapie, kiedy szanse na skuteczne leczenie są większe.
Dla mieszkańców powiatu gnieźnieńskiego znaczenie ma przede wszystkim lokalna dostępność badań. Możliwość przeprowadzenia diagnostyki w Gnieźnie oznacza, iż osoby spełniające kryteria programu nie będą musiały szukać realizatora poza regionem. Na szczegółowe informacje dotyczące sposobu zapisów w gnieźnieńskiej placówce trzeba jednak jeszcze poczekać.
Kto będzie mógł skorzystać z badania?
Program nie jest skierowany do wszystkich osób, ale do określonej grupy podwyższonego ryzyka. Zgodnie z informacjami Ministerstwa Zdrowia i NFZ, bezpłatna niskodawkowa tomografia będzie dostępna dla osób w wieku 50–74 lat, które spełniają określone kryteria dotyczące palenia tytoniu i dodatkowych czynników ryzyka.
Jednym z podstawowych kryteriów jest historia palenia wynosząca co najmniej 20 paczkolat. Wskaźnik ten oznacza liczbę paczek papierosów wypalanych dziennie pomnożoną przez liczbę lat palenia. Przykładowo 20 paczkolat odpowiada paleniu jednej paczki dziennie przez 20 lat albo dwóch paczek dziennie przez 10 lat. W zależności od wieku i historii palenia znaczenie mogą mieć również dodatkowe czynniki, m.in. POChP, określone narażenia zawodowe, ekspozycja na radon, niektóre przebyte choroby nowotworowe czy występowanie raka płuca u krewnego pierwszego stopnia.
Ważne jest również to, iż do badania w ramach programu nie będzie potrzebne skierowanie. Pacjent będzie zgłaszał się bezpośrednio do placówki posiadającej umowę z NFZ na realizację programu.
Na czym będzie polegała ścieżka pacjenta?
Program nie ogranicza się wyłącznie do wykonania tomografii. Przewidziano kilka etapów, począwszy od wizyty kwalifikującej, podczas której lekarz przeprowadzi wywiad i oceni, czy pacjent spełnia wymagania. Następnie wykonywana będzie niskodawkowa tomografia komputerowa klatki piersiowej, a po badaniu pacjent otrzyma informację o wyniku i dalszych zaleceniach. W określonych przypadkach przewidziano również kolejne kontrolne badanie NDTK.
Badanie ma charakter profilaktyczny i jest finansowane przez NFZ. Pacjent nie musi być na czczo ani wykonywać przed tomografią badań krwi. Portal pacjent.gov.pl podkreśla również, iż NDTK wykorzystuje znacznie niższą dawkę promieniowania niż standardowa tomografia klatki piersiowej, przy zachowaniu jakości obrazu pozwalającej na ocenę istotnych klinicznie zmian.
Rak płuca wciąż poważnym problemem
Skala programu wynika z problemu, któremu ma przeciwdziałać. Według danych Krajowego Rejestru Nowotworów przywoływanych przez pacjent.gov.pl w Polsce odnotowuje się około 20,7 tys. nowych zachorowań na raka płuca rocznie, a liczba zgonów sięga niemal 26 tys. Rak płuca odpowiada za ponad jedną piątą wszystkich zgonów z powodu chorób nowotworowych.
Jednym z najważniejszych czynników ryzyka pozostaje palenie papierosów. Według informacji zamieszczonych na portalu pacjent.gov.pl z paleniem tytoniu wiąże się około 85–90 proc. zachorowań na raka płuca. Ryzyko rośnie wraz z długością okresu palenia i liczbą wypalanych papierosów.
Wprowadzenie programu oznacza więc próbę przesunięcia punktu ciężkości z diagnozowania choroby w zaawansowanym stadium na wcześniejsze wykrywanie zmian. Samo wykonanie badania nie oznacza oczywiście rozpoznania nowotworu – jego rolą jest identyfikacja zmian, które mogą wymagać dalszej diagnostyki.
Gniezno otrzymuje istotną możliwość diagnostyczną
Dla Szpitala Pomnik Chrztu Polski udział w ogólnopolskim programie oznacza poszerzenie zakresu świadczeń dostępnych dla mieszkańców. Dla pacjentów najważniejsza będzie natomiast praktyczna możliwość wykonania bezpłatnego badania w ramach publicznego systemu ochrony zdrowia.
Na razie szpital nie podał jeszcze szczegółowego harmonogramu rozpoczęcia badań ani zasad zapisów obowiązujących bezpośrednio w gnieźnieńskiej placówce. Zgodnie z informacjami ogólnopolskimi pierwsze zapisy mają ruszyć w drugiej połowie października, po zakończeniu procedury wyboru realizatorów i zawarciu umów.
Dla mieszkańców regionu najważniejsze będzie teraz sprawne uruchomienie programu i jasne przekazanie informacji o tym, kto dokładnie może z niego skorzystać oraz w jaki sposób umówić badanie. W profilaktyce onkologicznej czas ma znaczenie, ale równie ważna jest świadomość pacjentów, iż odpowiednie badanie można wykonać zanim pojawią się niepokojące objawy.
Gnieźnieński szpital znalazł się więc w systemie, który ma zwiększyć dostęp do wczesnej diagnostyki raka płuca. Teraz najważniejsze będzie przełożenie tej decyzji na praktykę – dostępne terminy, sprawną kwalifikację i realną możliwość przebadania osób, które znajdują się w grupie ryzyka.
