Te pieniądze nie przepadają po śmierci. Możesz dostać blisko 30 tys. zł po zmarłym członku rodziny

Setki milionów złotych zapisanych na subkontach w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych nie zostały przekazane osobom uprawnionym. Według danych Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w latach 2020–2024 zmarło 42 351 osób posiadających subkonto w ZUS. Wypłat dokonano jednak tylko w 8037 przypadkach. Na subkontach osób zmarłych pozostawało z powodu braku odpowiedniego wniosku dokładnie 659 769 068,85 zł.

Łączna wartość środków zapisanych na subkontach osób zmarłych w tym okresie wynosiła około 939 mln zł. W publikacjach dotyczących dziedziczenia środków z ZUS przeciętną wypłatę przypadającą osobie uprawnionej określano na około 29 tys. zł. Nie oznacza to jednak, iż jest to kwota gwarantowana. Wysokość należności zależy od sumy zapisanej na subkoncie, okresu opłacania składek, sytuacji rodzinnej zmarłego oraz liczby osób uprawnionych do podziału pieniędzy.

Środki z subkonta ZUS a pieniądze na koncie głównym

Podstawowe znaczenie ma rozróżnienie konta głównego i subkonta prowadzonego przez ZUS. Składki zapisane na indywidualnym koncie głównym nie podlegają dziedziczeniu. Są elementem systemu repartycyjnego i służą do obliczenia przyszłego świadczenia ubezpieczonego. Inne reguły obowiązują w przypadku subkonta, które stanowi część drugiego filaru systemu emerytalnego.

ZUS prowadzi subkonto dla ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1968 r., niezależnie od tego, czy należą do otwartego funduszu emerytalnego. Osoby urodzone po 31 grudnia 1948 r., ale przed 1 stycznia 1969 r., mają subkonto, o ile są lub były członkami OFE. w tej chwili na subkonto trafia 7,3 proc. podstawy wymiaru składki emerytalnej, o ile cała składka drugiego filaru pozostaje w ZUS. o ile ubezpieczony przekazuje część składki do OFE, na subkonto trafia 4,38 proc., a do funduszu emerytalnego 2,92 proc.

Środki zapisane na subkoncie są corocznie waloryzowane. Po śmierci właściciela mogą zostać podzielone, ale ZUS nie wypłaca ich automatycznie. Zakład wyjaśnia, iż nie ma prawnej możliwości wszczęcia takiego postępowania z urzędu. o ile zmarły nie wskazał wcześniej osób uprawnionych, ZUS może również nie wiedzieć, kogo powinien poinformować o pozostawionych pieniądzach.

Podział środków z subkonta ZUS między małżonka i uprawnionych

Jeżeli zmarły pozostawał w związku małżeńskim, w którym obowiązywała wspólność majątkowa, w pierwszej kolejności ustala się część należną współmałżonkowi. Połowa środków zgromadzonych w okresie trwania wspólności zostaje przekazana na subkonto żyjącego małżonka w ramach wypłaty transferowej. Nie jest to przelew gotówkowy na rachunek bankowy, ale zapis na jego subkoncie emerytalnym.

Pozostała część środków trafia do osób wskazanych wcześniej przez zmarłego. Ubezpieczony może wskazać jedną albo kilka osób oraz określić udziały, w jakich pieniądze mają zostać między nie podzielone. Osoba uprawniona nie musi należeć do rodziny ani być ustawowym spadkobiercą. Może nią być między innymi partner, przyjaciel lub inna dowolnie wybrana osoba fizyczna.

Wskazanie można zmienić w zależności od aktualnej sytuacji rodzinnej. Służy do tego formularz UWU dotyczący wskazania lub zmiany osób uprawnionych do otrzymania środków zgromadzonych na subkoncie. Osoby należące do OFE powinny aktualizować takie dane w swoim funduszu, choćby o ile składki nie są już do niego przekazywane.

Jeżeli zmarły nikogo nie wskazał, pozostałe środki wchodzą do masy spadkowej. Wówczas ich podział następuje zgodnie z testamentem, a w przypadku jego braku – według zasad dziedziczenia ustawowego. Spadkobierca musi wykazać swoje prawa prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia.

Pieniądze z OFE i subkonta ZUS po zmarłym

Kolejność formalności zależy od tego, czy zmarły był członkiem otwartego funduszu emerytalnego. o ile posiadał jednocześnie rachunek w OFE i subkonto w ZUS, podział rozpoczyna fundusz emerytalny. Po przeprowadzeniu postępowania OFE ma 14 dni na przekazanie ZUS informacji o osobach, na rzecz których podzielono środki, oraz o przypadających im udziałach. ZUS dokonuje następnie analogicznego podziału pieniędzy zapisanych na subkoncie. Ma na to trzy miesiące od otrzymania zawiadomienia z funduszu.

Jeżeli uprawniony nie wie, do którego OFE należał zmarły, może wystąpić do ZUS o taką informację. Osoba posiadająca interes prawny składa w tej sprawie zwykłe pismo lub przedstawia żądanie do protokołu. Do dokumentów trzeba dołączyć prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia. ZUS powinien odpowiedzieć w ciągu 30 dni.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy zmarły nigdy nie należał do OFE albo wszystkie jego środki zostały wcześniej przeniesione do ZUS w ramach suwaka bezpieczeństwa. Wówczas postępowanie prowadzi bezpośrednio ZUS. Osoba uprawniona korzysta z formularza USS, czyli wniosku o transfer lub wypłatę środków z subkonta osoby ubezpieczonej. ZUS podkreśla, iż korzystanie z usług płatnych pośredników nie jest konieczne.

Brak terminu na dziedziczenie środków z subkonta ZUS

Prawo do wystąpienia o podział pieniędzy z subkonta nie wygasa po roku, trzech ani dziesięciu latach. ZUS jednoznacznie wskazuje, iż przepisy nie ustanawiają terminu granicznego na złożenie wniosku. O należne środki można więc wystąpić również wtedy, gdy od śmierci ubezpieczonego minęło wiele lat.

Nie należy mylić tej procedury z wypłatą niezrealizowanego świadczenia, czyli na przykład emerytury należnej zmarłemu za miesiąc, w którym nastąpiła jego śmierć. W takim przypadku obowiązuje termin 12 miesięcy. Po jego przekroczeniu roszczenie zasadniczo wygasa, chyba iż wcześniej złożono wniosek o dalsze prowadzenie postępowania. Dziedziczenie subkonta ZUS jest odrębną instytucją i nie podlega temu ograniczeniu.

Wypłata gwarantowana po śmierci emeryta

Odrębne zasady dotyczą osoby, która przed śmiercią nabyła już prawo do emerytury docelowej po osiągnięciu 65 lat i miała subkonto w ZUS. Środki zapisane na subkoncie zostały wówczas uwzględnione przy obliczaniu jej emerytury, dlatego nie są dzielone według zasad adekwatnych dla ubezpieczonego, który nie przeszedł jeszcze na emeryturę docelową.

W określonych przypadkach osobie uposażonej może jednak przysługiwać jednorazowa wypłata gwarantowana. Warunkiem jest śmierć emeryta w ciągu trzech lat, liczonych od miesiąca, w którym po raz pierwszy wypłacono mu emeryturę. o ile emeryt nie wskazał osoby uposażonej, prawo do wypłaty może uzyskać współmałżonek, o ile w chwili śmierci pozostawał ze zmarłym we wspólności majątkowej. W pozostałych przypadkach należność wchodzi do spadku.

Wypłata gwarantowana wymaga użycia innych dokumentów niż podział subkonta po ubezpieczonym. Dla pełnoletniej osoby uprawnionej adekwatny jest formularz EWG-P, natomiast dla osoby małoletniej – formularz EWG-M. ZUS udostępnia również formularze pozwalające wskazać albo zmienić osoby uposażone.

Źródła

1. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, „Subkonto w ZUS – najważniejsze informacje”, 18 lutego 2026 r.
2. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, odpowiedź na interpelację poselską nr 15195.
3. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, informacje dotyczące podziału i wypłaty środków z subkonta.
4. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, informacje dotyczące wypłaty gwarantowanej.
5. Gazeta Prawna, „Pieniądze z subkonta ZUS po zmarłym. Jak je wypłacić? Średnio to aż 29 000 zł”.
6. Rynek Zdrowia, „29 tys. zł po zmarłym do odzyskania z ZUS. Konieczny jest wniosek”.
7. Ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.