To badanie kosztowało prywatnie ponad 500 zł. Teraz NFZ zapłaci za nie w całości

NFZ finansuje kosztowne badanie. Można wykryć groźną chorobę

Od października 2026 roku w ramach nowego programu profilaktyki raka płuca finansowana jest niskodawkowa tomografia komputerowa klatki piersiowej, określana skrótem NDTK.

To badanie obrazowe, które pozwala wykrywać niewielkie guzki i inne niepokojące zmiany w płucach, zanim pojawią się wyraźne objawy choroby. Ma to szczególne znaczenie w przypadku raka płuca, który przez długi czas może rozwijać się niemal niezauważalnie.

Niskodawkowa tomografia wykorzystuje mniejszą dawkę promieniowania niż standardowa tomografia komputerowa klatki piersiowej. Jednocześnie pozwala uzyskać obrazy umożliwiające ocenę zmian w płucach.

W prywatnych placówkach za takie badanie trzeba było zapłacić często ponad 500 zł. Teraz osoby spełniające warunki programu mogą wykonać je bezpłatnie.

Pierwsze umowy z placówkami realizującymi program obowiązują od 1 października 2026 roku. Przyjmowanie pacjentów zaplanowano na drugą połowę miesiąca. Dostępność badań będzie zwiększać się stopniowo, wraz z podpisywaniem kolejnych umów.

Kto może skorzystać z darmowej tomografii płuc?

Program nie jest przeznaczony dla wszystkich pacjentów. Jego głównymi adresatami są osoby, u których ryzyko zachorowania na raka płuca jest podwyższone ze względu na wieloletnie palenie papierosów.

Podstawowa grupa obejmuje osoby w wieku od 55 do 74 lat, które paliły przez co najmniej 20 paczkolat. o ile rzuciły palenie, od momentu zerwania z nałogiem nie mogło upłynąć więcej niż 15 lat.

Czym są paczkolata? To sposób określania łącznego narażenia na dym tytoniowy. Przykładowo osoba, która wypalała jedną paczkę papierosów dziennie przez 20 lat, ma za sobą 20 paczkolat. Taki sam wynik dotyczy kogoś, kto przez 10 lat wypalał dwie paczki dziennie.

Do programu mogą zostać zakwalifikowane również młodsze osoby, w wieku od 50 do 54 lat. Muszą jednak spełniać warunki dotyczące palenia oraz mieć przynajmniej jeden dodatkowy czynnik ryzyka.

Może nim być między innymi przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP), występowanie raka płuca u najbliższych krewnych, zawodowe narażenie na substancje rakotwórcze czy określone choroby nowotworowe przebyte w przeszłości.

Ostateczną decyzję o zakwalifikowaniu do badania podejmuje lekarz na podstawie wywiadu i obowiązujących kryteriów.

Badanie bez skierowania. Gdzie należy się zgłosić?

Dużym ułatwieniem dla pacjentów jest brak konieczności uzyskania skierowania od lekarza rodzinnego lub specjalisty.

Osoba zainteresowana badaniem powinna skontaktować się bezpośrednio z placówką, która podpisała umowę z NFZ na realizację programu profilaktyki raka płuca.

Informacje o takich ośrodkach mają być dostępne w wyszukiwarce NFZ „Gdzie się leczyć”. Warto wcześniej sprawdzić, czy wybrana placówka rozpoczęła już przyjmowanie pacjentów.

Pierwszym etapem jest wizyta kwalifikacyjna. Lekarz zbiera informacje dotyczące wieku, historii palenia papierosów, przebytych chorób oraz ewentualnych dodatkowych czynników ryzyka.

Po pozytywnej kwalifikacji pacjent zostaje skierowany w ramach programu na niskodawkową tomografię komputerową. Następnie wynik jest oceniany, a pacjent otrzymuje dalsze zalecenia.

W zależności od wykrytych zmian może być konieczna kontrola po określonym czasie albo pogłębiona diagnostyka.

Samo badanie jest bezbolesne, nie wymaga pozostawania na czczo ani wcześniejszego wykonywania badań krwi.

Nie wszyscy zostaną zakwalifikowani. Są ważne wykluczenia

Choć program jest skierowany do obecnych i byłych palaczy, nie każda osoba z tej grupy będzie mogła z niego skorzystać.

Badania przesiewowe przeznaczone są przede wszystkim dla pacjentów, którzy nie mają objawów sugerujących rozwój raka płuca. Ich celem jest wykrywanie choroby na możliwie wczesnym etapie.

Osoby, u których występuje krwioplucie, długotrwały kaszel, utrzymująca się chrypka lub niewyjaśniona utrata masy ciała, powinny zgłosić się do lekarza i rozpocząć diagnostykę, zamiast czekać na badanie profilaktyczne.

Z udziału w programie wykluczone są również między innymi osoby, które w ciągu ostatnich 12 miesięcy miały wykonaną tomografię komputerową klatki piersiowej, a także pacjenci z rozpoznanym rakiem płuca lub określonymi chorobami nowotworowymi obejmującymi układ oddechowy.

Dlaczego wczesne wykrycie raka płuca jest tak ważne?

Rak płuca należy do najpoważniejszych chorób nowotworowych. Jednym z największych problemów pozostaje jego późne rozpoznawanie. Początkowo choroba może nie dawać żadnych charakterystycznych objawów, a dolegliwości pojawiają się dopiero wraz z jej rozwojem.

Wykrycie niewielkiej zmiany na wczesnym etapie zwiększa szansę na skuteczne leczenie. Nie każdy guzek widoczny w tomografii oznacza jednak nowotwór. Wiele takich zmian ma charakter łagodny i wymaga jedynie obserwacji.

Właśnie dlatego program obejmuje nie tylko wykonanie badania, ale także ocenę jego wyniku i zaplanowanie dalszego postępowania.

Dla osób znajdujących się w grupie podwyższonego ryzyka możliwość skorzystania z bezpłatnej diagnostyki może być istotną szansą na wcześniejsze wykrycie niebezpiecznych zmian.