"To nie epizod, a początek trendu". Naukowcy chcą zmian w podejściu do polityki klimatycznej

Naukowcy spotkają się z politykami w sprawie zmian klimatycznych. To efekt apelu który został złożony do Sejmu kilka dni temu. Podpisani pod listem naukowcy zaznaczyli, iż upały na początku wakacji, to nie epizod, a początek trendu.

Zaapelowali o podjęcie działań, które ochronią obywateli przed skutkami zmiany klimatu wywołanej działalnością człowieka, w tym falami upałów. List podpisany jest przzez prof. Szymona Malinowskiego, przewodniczącego Komitetu ds. Kryzysu Klimatycznego PAN oraz prof. Zbigniewa Karaczuna z SGGW podpisało się ponad 80 ekspertów. Naukowcy gościli w programie "Debata" Polskiego Radia RDC.

– Przede wszystkim chcieliśmy zwrócić uwagę na to, iż kryzys klimatyczny przyspiesza i choćby o ile są robione jakieś kroki w kierunku adaptacji do zmiany klimatu, to te kroki po pierwsze nie zawsze są adekwatne, a po drugie one są bardzo często niedostateczne. – powiedział prof. Malinowski.

Brak przygotowania na zdarzenia ekstremalne

Podkreślił, iż jako społeczeństwo nie jesteśmy przygotowani na ekstremalne zdarzenia, związane m.in. z upałami, powodzią, suszą czy z bardzo silnymi wiatrami.

– W zasadzie to jest pewna nowa rzeczywistość. Globalne ocieplenie przyspiesza. I do tego musimy się zaadaptować, iż będzie coraz bardziej zmiennie i coraz trudniej – dodał.

W ocenie prof. Zbigniewa Karczuna ze Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego (SGGW) przez lata nie podejmowano wystarczających działań na rzecz przeciwdziałania zmian klimatu.

- Ja bym powiedział, iż tak naprawdę państwo się spóźnia – powiedział prof. Karaczun.

Apel naukowców

Stąd też apel naukowców.

– Od trzydziestu lat wiemy o tym, iż zmiana klimatu spowodowana przez człowieka ma negatywne konsekwencje dla jakości naszego życia, dla naszego bezpieczeństwa, bo narusza bezpieczeństwo zdrowotne, wpływa na jakość naszego życia, narusza bezpieczeństwo żywnościowe. I państwo i politycy teoretycznie to wiedzą, natomiast wokół zmiany klimatu też mamy strasznie dużo dezinformacji. Mamy dezinformację dotyczącą ETS 2 (system handlu uprawnieniami do emisji - RDC) i mamy dezinformację dotyczącą odnawialnych źródeł energii, mamy dezinformację dotyczącą tego, czy zmiana klimatu zachodzi, czy też nie – wymienia prof. Karaczun.

Naukowcy apelują, by - jak podkreslił - politycy w Polsce będą podejmowali decyzje w oparciu o naukę i wiedzę naukową, a nie - jak ocenił - o bzdury i mity, które - według niego - bardzo często pojawiają się w mediosferze, czy przede wszystkim w mediach społecznościowych

– I nasz apel wziął się stąd, iż my patrząc na to, co robi państwo, np w odniesieniu do wzmacniania odporności rolnictwa na zmiany klimatu, czy wzmacniania odporności służby zdrowia na zachodzące zmiany, nie widzimy wystarczających działań - podkreślił.

Spotkania z politykami

I zaapelował, by "podjąć decyzje długoterminowe, takie, które będą przestrzegane przez wszystkie rządy i które będą służyły naszemu bezpieczeństwu".

Prof. Szymon Malinowski w "Debacie" Polskiego Radia RDC zapowiedział spotkania z politykami.

Naukowcy planują przedstawić swoje stanowisko politykom i parlamentarzystom.

– Mamy, iż tak powiem, umówione dwa spotkania. Zobaczymy co z nich będzie. Jedno z panem marszałkiem Sejmu, drugie z panią minister klimatu. Przygotowujemy się do nich, tyle mogę powiedzieć. Z panem marszałkiem będzie w czwartek, natomiast z panią minister Hennig-Kloską będzie w przyszły piątek – powiedział prof. Malinowski.

Naukowcy zaznaczali na antenie, iż liczą na merytoryczną rozmowę nie o samych zmianach klimatycznych, ale o tym jak przyśpieszyć i poprawić działania państwa. zabezpieczające kraj przed globalnym ociepleniem.

Globalne wzrosty

Jak podał Komitet Problemowy ds. Kryzysu Klimatycznego przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk, wyniki pomiarów i obserwacji dostępne w doniesieniach i raportach naukowych z ostatnich lat dokumentują gwałtowne przyspieszenie tempa przegrzewania się Ziemi.

Najnowsze analizy pokazują, iż w latach 1985–2015 globalna temperatura rosła średnio o 0,2°C na dekadę, wskazał Komitet PAN w komunikacie. W ostatnim dziesięcioleciu, między 2016 a 2025 rokiem, wskaźnik ten niemal się podwoił, osiągając wartość 0,36°C na dekadę.

Narastająca nierównowaga energetyczna naszej planety prowadzi do dalszego przyspieszania tempa ocieplania atmosfery. W efekcie granicę ocieplenia o 1,5°C względem epoki przedprzemysłowej, uznawaną dekadę temu za próg, którego nie powinniśmy przekroczyć do końca XXI wieku, przekraczamy już teraz – szybciej niż jeszcze niedawno uważano za prawdopodobne, podano.

Podkreślono, iż granicę ocieplenia o 2°C względem epoki przedprzemysłowej, uznawaną za alarmową, możemy osiągnąć choćby w ciągu najbliższych kilkunastu lat.

Destabilizacja klimatu

Wstępne analizy przeprowadzone przez World Weather Attribution pokazują, iż fala upałów, która przeszła przez Europę i Polskę pod koniec czerwca 2026 roku, w dawniejszym, chłodniejszym klimacie, byłaby skrajnie nieprawdopodobna. Kolejne tego typu zdarzenia związane z postępującą destabilizacją klimatu (które możliwe są jeszcze w tym roku, a niewątpliwie czekają nas coraz częściej w kolejnych latach) mogą osiągnąć poziom ekstremalnych, a w konsekwencji – powodować znacznie poważniejsze skutki, podał Komitet przy PAN.

Zaapelował o:

• mobilizację wszystkich sił politycznych i społecznych na rzecz stworzenia ram dla realnej i konsekwentnej polityki państwa wspierającej wysiłki międzynarodowe prowadzące do jak najszybszej redukcji emisji gazów cieplarnianych i adekwatny udział naszego kraju w tych wysiłkach;
• radykalne przyspieszenie skutecznych działań adaptacyjnych w celu budowania odporności wobec już występujących i przyszłych zagrożeń klimatycznych na wszystkich szczeblach zarządzania państwem;
• nadanie w tej chwili przygotowywanej w Ministerstwie Klimatu i Środowiska nowej Krajowej Strategii Adaptacji do Zmiany Klimatu rangi jednej z wiodących priorytetów polityki państwa.

Apel został skierowany do rządu, samorządów wszystkich szczebli, instytucji państwowych (takich jak PGW Wody Polskie i PGL Lasy Państwowe), instytucji nauki, wszystkich podmiotów działających publicznie, a także odpowiedzialnych przedsiębiorstw i obywateli.

Całej audycji można posłuchać tutaj:

Debata| Co robi państwo, by chronić obywateli przed skutkami upałów?