16 godzin temu
Najnowsze wykopaliska w jednym z hrabstw Irlandii odsłoniły ślady społeczności, której życie, wierzenia i obyczaje wciąż skrywają wiele tajemnic.
Archeolodzy z University of Galway dokonali wyjątkowego odkrycia w rejonie Maree. Podczas prac badawczych ponownie odnaleźli prehistoryczny grobowiec, który przez lata uznawano za zniszczony, a następnie natrafili tuż obok na drugi, wcześniej nierozpoznany monument.
Odkrycie w Irlandii
Stanowisko pochodzi z wczesnego neolitu i liczy niemal 6 tysięcy lat. Zdaniem badaczy może to być jedyne znane miejsce w Irlandii, w którym dwa różne typy megalitycznych grobowców znajdują się bezpośrednio obok siebie.
Odkrycie dostarcza nowych informacji o pierwszych rolnikach, którzy osiedlili się na zachodzie Irlandii, zakładali trwałe wspólnoty i tworzyli rozbudowane miejsca pochówku oraz obrzędów.
W Prospecthill w rejonie Maree archeolodzy odkryli grobowiec dziedzińcowy oraz grobowiec portalowy. Oba należą do innych tradycji architektonicznych i prawdopodobnie pełniły nieco odmienne funkcje.
Grobowce dziedzińcowe były dużymi kamiennymi budowlami wyposażonymi w otwartą przestrzeń. Mogła ona służyć jako miejsce ceremonii, wspólnych zgromadzeń i rytuałów związanych ze zmarłymi.
Grobowce portalowe składały się natomiast z kamiennej komory przykrytej masywną płytą. To właśnie w niej umieszczano szczątki zmarłych oraz przedmioty o znaczeniu symbolicznym lub obrzędowym. Położenie obu monumentów tak blisko siebie daje naukowcom rzadką możliwość zbadania różnych tradycji pogrzebowych funkcjonujących w tym samym miejscu i czasie.
Starożytne grobowce w Irlandii
Grobowiec dziedzińcowy w Prospecthill ma około 30 metrów długości. Jest tym samym jednym z największych znanych obiektów tego typu w Irlandii. Przez długi czas sądzono, iż został całkowicie zniszczony. Wykopaliska wykazały jednak, iż jego pozostałości przez cały czas można odnaleźć i poddać szczegółowym badaniom.
Jeszcze większym zaskoczeniem okazało się odkrycie drugiego monumentu. Pozostałości dużego grobowca portalowego nie były wcześniej rozpoznawane jako miejsce pochówku. Jego kamienna płyta przykrywająca ma niemal 4 metry długości, około jednego metra grubości i waży według szacunków około 14 ton. Transport i ustawienie tak ogromnego głazu wymagały zaangażowania wielu osób, dobrego planowania i ścisłej współpracy.
Rozmiary grobowców wskazują, iż w nadmorskiej części Galway żyła duża i dobrze zorganizowana wspólnota. Budowa tak monumentalnych konstrukcji nie mogła być dziełem pojedynczych osób. Musiały w niej uczestniczyć całe grupy mieszkańców, którzy wspólnie przenosili kamienie, przygotowywali teren i tworzyli miejsca związane z religią oraz pamięcią o przodkach.
Wykopaliska archeologiczne w Irlandii
Archeolodzy przypuszczają, iż monumenty były nie tylko miejscami pochówku. Mogły również odgrywać istotną rolę w życiu społecznym, wzmacniając poczucie wspólnej tożsamości. Odbywające się tam zgromadzenia i ceremonie mogły służyć podtrzymywaniu więzi między żyjącymi a zmarłymi oraz przekazywaniu tradycji kolejnym pokoleniom.
Szczególne znaczenie odkrycia wynika z sąsiedztwa dwóch różnych typów grobowców. Do tej pory nie znaleziono w Irlandii innego miejsca, w którym grobowiec dziedzińcowy i portalowy znajdowałyby się bezpośrednio obok siebie.
Może to oznaczać, iż w rejonie Maree spotkały się dwie grupy posługujące się odmiennymi tradycjami budowlanymi i obrzędowymi. Niewykluczone również, iż jedna społeczność wykorzystywała dwa różne sposoby upamiętniania zmarłych. Odkrycie rodzi pytania o kontakty między pierwszymi rolnikami, ich wierzenia oraz sposób, w jaki kształtowały się lokalne wspólnoty we wczesnym neolicie.
Starożytne artefakty w Irlandii
W czasie prac odnaleziono kamienne narzędzia, fragmenty prehistorycznej ceramiki, skremowane kości oraz niewielki wisiorek wykonany z ametystu. To właśnie ametystowa ozdoba wzbudziła największe zainteresowanie archeologów. Na kilku irlandzkich stanowiskach megalitycznych znajdowano już wcześniej paciorki z kwarcu, jednak podobnego przedmiotu z ametystu nie odnotowano dotąd w żadnym innym miejscu w kraju.
Nie wiadomo jeszcze, do kogo należał wisiorek ani jakie miał znaczenie. Mógł być ozdobą, przedmiotem rytualnym albo symbolem pozycji społecznej. Możliwe jest również, iż świadczy o kontaktach mieszkańców Maree z innymi regionami, z których pozyskiwano rzadkie surowce.
Oba grobowce datowane są na wczesny neolit, okres przełomowy w historii Irlandii. W tym czasie ludzie stopniowo odchodzili od koczowniczego trybu życia opartego na łowiectwie i zbieractwie. Zaczynali osiedlać się na stałe, uprawiać ziemię, hodować zwierzęta i tworzyć bardziej złożone społeczności.
Budowa monumentalnych grobowców była jednym z najbardziej widocznych przejawów tych przemian. Pokazywała, iż wspólnoty były zdolne do planowania długoterminowych przedsięwzięć i organizowania pracy dużej liczby ludzi. Monumenty stawały się trwałym elementem krajobrazu i mogły wyznaczać obszar należący do danej społeczności.
