2 godzin temu
Opadający kącik ust, nagłe problemy z mówieniem albo osłabienie ręki po jednej stronie ciała – takie objawy mogą świadczyć o udarze mózgu! To stan bezpośredniego zagrożenia życia, w którym liczy się szybkie wezwanie pomocy. Nie należy czekać, aż dolegliwości same ustąpią, choćby jeżeli objawy znikną po kilku minutach, konieczna jest pilna pomoc medyczna.
Do udaru dochodzi wtedy, gdy przepływ krwi w części mózgu zostaje zaburzony. W efekcie komórki nerwowe nie otrzymują odpowiedniej ilości tlenu i zaczynają obumierać. Skutki mogą być bardzo poważne – od problemów z mową i pamięcią, przez niedowład kończyn, aż po utratę przytomności. To, jak rozległe będą uszkodzenia, zależy między innymi od miejsca i skali udaru oraz szybkości rozpoczęcia leczenia
Udar niedokrwienny i krwotoczny
Wyróżniamy dwa główne rodzaje udaru. Znacznie częstszy jest udar niedokrwienny. Dochodzi do niego, gdy naczynie krwionośne doprowadzające krew do mózgu zostaje zablokowane, najczęściej przez zakrzep. W rezultacie część mózgu przestaje być odpowiednio zaopatrywana w tlen. Natomiast udar krwotoczny, potocznie nazywany wylewem, występuje wtedy, gdy naczynie krwionośne pęka, a krew przedostaje się do tkanki mózgowej lub przestrzeni wokół mózgu. W obu przypadkach konieczna jest natychmiastowa pomoc medyczna, jednak sposób leczenia jest inny.
Jak rozpoznać udar?
Objawy udaru pojawiają się zwykle nagle! Mogą obejmować:
- – opadnięcie jednego kącika ust i asymetrię twarzy,
- – osłabienie lub drętwienie ręki albo nogi, najczęściej po jednej stronie ciała,
- – trudności z mówieniem lub rozumieniem wypowiedzi, niewyraźną mowę,
- – nagłe zaburzenia widzenia, na przykład podwójne widzenie,
- – problemy z utrzymaniem równowagi, koordynacją ruchów lub chodzeniem,
- – nagły, silny ból głowy, któremu mogą towarzyszyć nudności, wymioty lub zaburzenia świadomości.
Pomocna w rozpoznaniu może być zasada U-D-A-R. To prosty sposób, który pozwala sprawdzić kilka charakterystycznych objawów:
- – U – utrudniona mowa: poproś osobę o powtórzenie prostego zdania. Zwróć uwagę, czy mówi niewyraźnie lub ma problem ze znalezieniem słów.
- – D – dłoń opadnięta: poproś o uniesienie obu rąk. Sprawdź, czy jedna z nich opada albo osoba nie może jej podnieść.
- A – asymetria ust: poproś o uśmiech. Zobacz, czy jeden kącik ust nie opada.
- R – rozmazane widzenie: zapytaj, czy osoba widzi wyraźnie.
Wystarczy jeden z tych objawów, by podejrzewać udar. Nie trzeba czekać, aż pojawią się kolejne!
Co robić, gdy podejrzewamy udar?
Najważniejsze jest natychmiastowe wezwanie pomocy. Należy zadzwonić pod numer 112 lub 999 i poinformować dyspozytora o podejrzeniu udaru. Nie można czekać, aż objawy ustąpią, ani zawozić chorego samodzielnie do szpitala. W oczekiwaniu na przyjazd ratowników warto:
- – zanotować godzinę wystąpienia pierwszych objawów lub moment, kiedy osoba była ostatnio widziana bez objawów,
- – zapewnić choremu spokój i bezpieczne warunki,
- – nie podawać jedzenia, picia ani żadnych leków,
- – obserwować stan poszkodowanego i stosować się do wskazówek dyspozytora.
Nie należy również próbować samodzielnie obniżać ciśnienia ani podawać leków na własną rękę. Przy podejrzeniu udaru nie wiadomo jeszcze, czy doszło do zablokowania naczynia, czy do krwawienia – dalsze postępowanie zależy od rozpoznania lekarskiego.
Rehabilitacja pomaga odzyskiwać sprawność
Udar może pozostawić trwałe następstwa, ale nie oznacza to, iż powrót do sprawności jest niemożliwy… Pacjenci mogą zmagać się między innymi z niedowładem, trudnościami w poruszaniu się, zaburzeniami mowy, pamięci czy koncentracji. Zakres problemów zależy od tego, które obszary mózgu zostały uszkodzone. Ważnym elementem leczenia jest rehabilitacja, którą – jeżeli pozwala na to stan pacjenta – rozpoczyna się już podczas pobytu w szpitalu. Program terapii dobiera się indywidualnie, zależnie od potrzeb i możliwości chorego. Obejmuje ona między innymi ćwiczenia ruchowe, naukę chodzenia, pracę nad sprawnością rąk, a w razie potrzeby także terapię mowy. Mózg ma zdolność adaptacji i reorganizacji, dlatego odpowiednio dobrane ćwiczenia mogą pomagać w odzyskiwaniu utraconych funkcji. Rehabilitacja może być długim procesem.
źródło: opracowanie własne na podstawie materiałów AHOP oraz Ministerstwa Zdrowia
