Urząd wysyła wezwania do właścicieli domów. Pokaż te dokumenty albo sprawa może trafić do sądu

Właściciele nieruchomości z szambami i przydomowymi oczyszczalniami ścieków muszą liczyć się z kontrolami dokumentów. Gminy mają ustawowy obowiązek sprawdzania takich posesji co najmniej raz na dwa lata. Na Mazowszu są już konkretne wezwania – od października kolejny etap kontroli prowadzi m.in. Ciepielów. Urząd żąda umowy z uprawnioną firmą oraz rachunków lub faktur potwierdzających regularny wywóz nieczystości. Zignorowanie wezwania może doprowadzić do postępowania sądowego i grzywny choćby do 5000 zł.

Dom na działce z trawą i tarasem. Fot. Warszawa w Pigułce

To nie jest zapowiedź nowych przepisów, które dopiero mają wejść w życie. Obowiązek kontroli wynika z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Samorządy mają sprawdzać właścicieli nieruchomości wyposażonych w zbiorniki bezodpływowe oraz przydomowe oczyszczalnie.

Pisma trafiają do właścicieli nieruchomości

Bardzo świeży przykład pochodzi z Mazowsza. Urząd Miasta i Gminy Ciepielów poinformował 30 września, iż od października 2026 roku kontynuuje kontrole.

Tym razem realizowane są one w formie weryfikacji dokumentów w urzędzie. Do właścicieli nieruchomości mają być dostarczane pisemne wezwania z konkretnym terminem przedstawienia dokumentacji.

To ważne: nie trzeba więc czekać na kontrolera stojącego przed bramą. Sprawdzenie może rozpocząć się właśnie od pisma z urzędu.

Trzeba pokazać umowę i rachunki

Po otrzymaniu wezwania właściciel musi przedstawić przede wszystkim umowę z firmą posiadającą odpowiednie uprawnienia do odbioru nieczystości.

Do tego potrzebne są dowody, iż usługa rzeczywiście była wykonywana – faktury lub rachunki. Dokumentacja ma pozwolić urzędnikom sprawdzić, czy zbiornik lub osadnik był opróżniany regularnie.

W Ciepielowie urząd określił choćby minimalną dokumentację. W przypadku szamba należy przedstawić co najmniej dwa rachunki w roku. Właściciele przydomowych oczyszczalni mają natomiast okazać co najmniej jeden rachunek na dwa lata potwierdzający wywóz osadów ściekowych. Są to wymogi wskazane przez tę konkretną gminę – częstotliwość obowiązująca w innych miejscowościach może być inna i wynikać z lokalnego regulaminu.

Nie wystarczy powiedzieć, iż szambo było opróżniane

Właśnie tutaj może pojawić się problem dla części właścicieli domów.

Przepisy wymagają możliwości udokumentowania korzystania z legalnych usług. Samo zapewnienie, iż zbiornik był regularnie opróżniany, nie zastępuje umowy i dowodów zapłaty.

Podobne kontrole prowadzą również inne samorządy. Mazowiecka gmina Pokrzywnica informuje, iż właściciele nieruchomości otrzymają wezwania do udokumentowania sposobu pozbywania się nieczystości ciekłych. Gmina przypomina jednocześnie, iż kontrole muszą być przeprowadzane co najmniej raz na dwa lata.

Brak dokumentów może skończyć się w sądzie

Ciepielowski urząd bardzo wyraźnie ostrzega przed ignorowaniem korespondencji.

Brak wymaganych dokumentów lub zignorowanie wezwania może spowodować skierowanie sprawy na drogę sądową. Grzywna może sięgnąć 5000 zł.

Na tym konsekwencje mogą się nie skończyć.

Gmina zapowiada, iż wobec takich właścicieli może zostać wszczęte postępowanie dotyczące zastępczego, przymusowego opróżnienia zbiornika przez gminę. Koszty takiej operacji poniesie właściciel nieruchomości. Urząd ostrzega, iż mogą być one bardzo wysokie.

Kontrole nie dotyczą tylko jednej gminy

Ciepielów jest aktualnym przykładem, ale sam obowiązek kontroli ma charakter ogólnopolski.

Gminy mają sprawdzać, czy właściciele nieruchomości posiadają wymagane umowy oraz dowody płatności za opróżnianie szamb lub osadników w przydomowych oczyszczalniach. Kontrola powinna odbywać się co najmniej raz na dwa lata.

Dlatego właściciele domów niepodłączonych do kanalizacji powinni zachowywać umowy, faktury i rachunki za wywóz nieczystości. W razie wezwania właśnie tych dokumentów może zażądać urząd.