1 godzina temu
Każdego roku, w pierwszy poniedziałek maja, obchodzony jest Melanoma Monday – Dzień Czerniaka. Dzień poświęcony zwiększaniu świadomości na temat jednego z najgroźniejszych nowotworów skóry. Data jest ruchoma, ale jego przesłanie pozostaje niezmienne – wczesne wykrycie może uratować życie!
Dzień Czerniaka to część szerszych działań edukacyjnych prowadzonych m.in. przez środowiska dermatologiczne na całym świecie. W Polsce temat również zyskuje na znaczeniu, bo liczba zachorowań na raka skóry systematycznie rośnie, a wczesna diagnoza wciąż bywa rzadkością.
Czym jest czerniak?
Czerniak to nowotwór złośliwy wywodzący się z melanocytów, czyli komórek odpowiedzialnych za produkcję barwnika skóry. Najczęściej pojawia się na skórze, ale może rozwinąć się także w mniej oczywistych miejscach, takich jak okolice paznokci czy gałka oczna. Największym zagrożeniem jest jego iście podstępny charakter. Choroba przez długi czas może nie dawać wyraźnych objawów, a zmiana bywa mylona ze zwykłym znamieniem. Jednocześnie czerniak ma dużą zdolność do szybkiego dawania przerzutów, dlatego najważniejsze znaczenie ma szybka reakcja i diagnoza na wczesnym etapie!
Zasada ABCDE
Jednym z najprostszych i najskuteczniejszych sposobów wstępnej oceny znamion jest zasada ABCDE, stosowana przez dermatologów na całym świecie. To pięć cech, które powinny zwrócić szczególną uwagę.
- A – asymetria
- B –brzegi, nieregularne lub poszarpane
- C – kolor (niejednolity, np. różne odcienie brązu, czerni, czerwieni)
- D – duży rozmiar, średnica powyżej 6 mm
- E – ewolucja, czyli każda zauważona zmiana (kolor, kształt, rozmiar)
Jeśli znamię spełnia choć jedno z tych kryteriów lub po prostu wygląda inaczej niż pozostałe, warto skonsultować się z dermatologiem. W takich przypadkach lepiej nie zwlekać!
Profilaktyka i badania
Podstawą walki z czerniakiem jest profilaktyka. Regularne samobadanie skóry, najlepiej raz w miesiącu, pozwala szybko zauważyć nowe lub zmieniające się znamiona. Uzupełnieniem powinny być wizyty u specjalisty i badanie dermatoskopowe, które jest szybkie, bezbolesne i bardzo dokładne. Dermatoskopia umożliwia ocenę znamion i innych zmian skórnych w powiększeniu, z wykorzystaniem specjalnego mikroskopu. To urządzenie przypominające szkło powiększające, wyposażone w oświetlenie, pozwala dermatologowi dostrzec struktury niewidoczne gołym okiem. Ogromne znaczenie ma także ochrona przed promieniowaniem UV. Nadmierna ekspozycja na słońce oraz korzystanie z solarium znacząco zwiększają ryzyko zachorowania. Dlatego warto stosować kremy z filtrem, unikać słońca w godzinach największego nasłonecznienia i pamiętać o ochronie skóry przez cały rok. Czerniak wykryty wcześnie jest w większości przypadków wyleczalny, dlatego warto się regularnie badać!
