ZUS. Orzecznictwo lekarskie 2026
Od połowy kwietnia 2026 roku obowiązują istotne zmiany w systemie orzecznictwa lekarskiego realizowanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Reforma rozszerza katalog osób uprawnionych do wydawania orzeczeń oraz wprowadza nowe zasady zatrudniania kadry medycznej.
Zmiany są częścią szerszego procesu modernizacji systemu orzeczniczego, który będzie wdrażany etapowo do 2027 roku.
Kto może wydawać orzeczenia w ZUS po zmianach
Do tej pory orzeczenia dla potrzeb świadczeń z ubezpieczeń społecznych wydawali wyłącznie lekarze orzecznicy zatrudnieni w ZUS. Nowe przepisy znacząco poszerzają ten krąg.
Obecnie, poza lekarzami specjalistami, w określonych przypadkach orzeczenia mogą wydawać także:
- fizjoterapeuci posiadający specjalizację
- pielęgniarki i pielęgniarze ze specjalizacją
Rozszerzenie kompetencji dotyczy ściśle określonych obszarów, takich jak rehabilitacja lecznicza czy ocena umiejętności samodzielnej egzystencji.
Nowe role fizjoterapeutów i pielęgniarek
Jedną z kluczowych zmian jest dopuszczenie specjalistów innych niż lekarze do udziału w procesie orzeczniczym.
Fizjoterapeuci mogą wydawać orzeczenia w sprawach związanych z rehabilitacją leczniczą w ramach prewencji rentowej. Z kolei pielęgniarki i pielęgniarze mogą uczestniczyć w ocenie stanu zdrowia w zakresie niezdolności do samodzielnej egzystencji.
Zmiana ta ma na celu odciążenie lekarzy orzeczników oraz usprawnienie procedur administracyjnych.
Zmiany w kwalifikacjach lekarzy orzeczników
Nowe przepisy wprowadzają również elastyczniejsze wymagania wobec lekarzy pracujących w systemie orzeczniczym.
Oprócz lekarzy specjalistów, funkcje orzecznicze mogą pełnić także:
- lekarze w trakcie szkolenia specjalizacyjnego
- lekarze z co najmniej 5-letnim doświadczeniem zawodowym, bez tytułu specjalisty
Zmiana ta ma zwiększyć dostępność kadry medycznej i skrócić czas rozpatrywania spraw.
Elastyczne formy zatrudnienia w ZUS
Reforma obejmuje również sposób współpracy z personelem medycznym. Wprowadzono większą elastyczność w zakresie form zatrudnienia.
Specjaliści tacy jak lekarze orzecznicy, fizjoterapeuci oraz pielęgniarki mogą wykonywać obowiązki zarówno na podstawie umowy o pracę, jak i umowy o świadczenie usług.
Ma to ułatwić pozyskiwanie specjalistów oraz dostosowanie organizacji pracy do aktualnych potrzeb systemu.
Cel reformy orzecznictwa lekarskiego
Zmiany w systemie orzeczniczym są elementem szerszej reformy, której celem jest usprawnienie pracy ZUS oraz poprawa dostępności i jakości wydawanych orzeczeń.
Nowe przepisy mają także zwiększyć efektywność obsługi osób ubiegających się o świadczenia oraz skrócić czas oczekiwania na decyzje.
Kolejne etapy zmian do 2027 roku
Wprowadzone w kwietniu 2026 roku regulacje to dopiero pierwszy etap reformy. Kolejne zmiany planowane są na 1 stycznia 2027 roku.
Będą one dotyczyć przede wszystkim:
- organizacji postępowań orzeczniczych
- nowego trybu wydawania orzeczeń
- dalszej digitalizacji i ulepszenia procedur
Reforma ma charakter wieloetapowy i będzie stopniowo zmieniać sposób funkcjonowania systemu orzecznictwa w Polsce.
