1 godzina temu
Pogrzeby w Polsce mogą zmienić się nie do poznania. Rząd przygotowuje reformę przepisów, która ma umożliwić rodzinom rozsypywanie prochów zmarłych poza tradycyjnymi grobami, a choćby przechowywanie urn w domu. Wśród rozważanych rozwiązań znalazły się również ogrody pamięci, ekologiczne pochówki i tworzenie pamiątek z prochów bliskich. To ogromna zmiana w stosunku do przepisów, które obowiązują od dziesięcioleci.
Trumna udekorowana kwiatami. Fot. Shutterstock.Polskie prawo dotyczące pochówków opiera się na ustawie z 31 stycznia 1959 roku. Choć była ona wielokrotnie nowelizowana, wiele jej rozwiązań nie odpowiada już współczesnym oczekiwaniom społecznym.
Obecnie rodzina nie może legalnie rozsypać prochów bliskiej osoby w lesie, ogrodzie czy nad jeziorem, choćby jeżeli takie było ostatnie życzenie zmarłego. Niedozwolone jest również przechowywanie urny w mieszkaniu.
Teraz Ministerstwo Rozwoju i Technologii pracuje nad rozwiązaniami, które mogą całkowicie zmienić dotychczasowe zasady.
Prochy zmarłego będzie można rozsypać w ważnym dla niego miejscu
Jedna z najważniejszych propozycji dotyczy możliwości rozsypywania prochów po kremacji.
Jak ustaliło RMF FM, przygotowywane regulacje mają dopuścić rozsypywanie prochów w miejscach szczególnie ważnych dla zmarłego.
Może to oznaczać odejście od zasady, zgodnie z którą prochy muszą zostać pochowane w przewidzianym prawem miejscu na cmentarzu.
Nie będzie to jednak całkowita dowolność. Według dotychczasowych doniesień nowe przepisy mają przewidywać ograniczenia dotyczące wybranych terenów, w tym parków narodowych.
Szczegółowe warunki, wymagane zgody oraz zasady wyboru miejsca mają zostać doprecyzowane w toku prac legislacyjnych.
Na razie nie można więc zakładać, iż po wejściu zmian w życie każdy będzie mógł rozsypać prochy w dowolnym lesie, parku czy zbiorniku wodnym.
Urna z prochami w domu. To również ma być możliwe
Kolejną przełomową propozycją jest zezwolenie na przechowywanie urny z prochami bliskiej osoby w domu.
Dzisiaj polskie przepisy nie pozwalają na takie rozwiązanie. Prochy po kremacji podlegają zasadom pochówku określonym w ustawie o cmentarzach i chowaniu zmarłych.
Reforma ma umożliwić rodzinom większą swobodę w wyborze sposobu upamiętnienia zmarłego.
Dla niektórych osób możliwość zachowania urny w domu może mieć szczególne znaczenie emocjonalne. Inni przez cały czas będą wybierać tradycyjny pogrzeb i grób na cmentarzu.
Nowe rozwiązania mają poszerzyć możliwości wyboru, a nie zlikwidować tradycyjne formy pochówku.
Biżuteria z prochów bliskich. Rząd rozważa także takie rozwiązanie
Wśród opisywanych przez RMF FM propozycji znalazł się również pomysł umożliwienia wykorzystania części prochów do stworzenia przedmiotów pamiątkowych.
Mogłyby to być między innymi elementy biżuterii zawierające niewielką ilość prochów zmarłej osoby.
Takie formy upamiętniania są znane w niektórych krajach, jednak polskie przepisy w tej chwili nie przewidują swobodnego dysponowania prochami w ten sposób.
Wprowadzenie takiego rozwiązania oznaczałoby istotną zmianę w podejściu do sposobów zachowywania pamięci o bliskich.
Ogrody pamięci zamiast tradycyjnych nagrobków
Kolejnym elementem reformy mogą być specjalne ogrody pamięci.
To wydzielone miejsca, w których pochówek miałby odbywać się bez tradycyjnych indywidualnych nagrobków.
Według informacji o przygotowywanych przepisach możliwe ma być również rozsypywanie prochów w odpowiednio wyznaczonych częściach takich ogrodów.
Reforma ma ponadto uwzględniać ekologiczne formy pochówku, w tym biodegradowalne urny i rozwiązania nawiązujące do idei drzew pamięci.
Takie możliwości mogłyby zainteresować osoby, które nie chcą tradycyjnego grobu lub poszukują mniej rozbudowanych form upamiętnienia zmarłych.
Nowe przepisy mogą zmienić także funkcjonowanie cmentarzy
Reforma nie ogranicza się do sposobów pochówku.
W oficjalnym wykazie prac legislacyjnych rządu znalazł się projekt nowej ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych, oznaczony numerem UD278.
Dokument przewiduje między innymi uporządkowanie zasad prawa do grobu, określenie procedur dotyczących pochówków poza cmentarzami, wprowadzenie elektronicznych kart zgonu oraz cyfrowych rejestrów cmentarzy i miejsc pochówku.
Planowane jest również wprowadzenie instytucji koronera oraz bardziej szczegółowych zasad funkcjonowania przedsiębiorstw pogrzebowych.
Celem reformy jest zastąpienie przepisów sprzed kilkudziesięciu lat nowoczesnymi regulacjami, odpowiadającymi obecnym potrzebom rodzin, samorządów i branży pogrzebowej.
Kiedy będzie można legalnie rozsypywać prochy?
To najważniejsze pytanie dla osób zainteresowanych nowymi rozwiązaniami.
Na 28 października 2026 roku nowe zasady jeszcze nie obowiązują.
Projekt ustawy znajduje się na etapie prac rządowych. Zanim zmiany zaczną obowiązywać, konieczne będzie zakończenie prac nad przepisami, ich uchwalenie przez parlament, podpisanie ustawy przez prezydenta oraz jej wejście w życie.
Nie ogłoszono jeszcze pewnej daty, od której rodziny mogłyby korzystać ze wszystkich proponowanych możliwości.
Warto także zaznaczyć, iż część najbardziej przełomowych propozycji, w tym rozsypywanie prochów w miejscach ważnych dla zmarłych i przechowywanie urn w domach, jest na obecnym etapie znana z ustaleń dziennikarskich. Ostateczny zakres reformy może się jeszcze zmienić.
Co to oznacza dla Ciebie?
Jeżeli bliska osoba wyraziła życzenie, by jej prochy zostały rozsypane w określonym miejscu, planowana reforma może w przyszłości umożliwić spełnienie takiej woli zgodnie z prawem.
Rodziny mogłyby również zyskać możliwość pozostawienia urny w domu albo wyboru innej formy upamiętnienia, bez konieczności korzystania z tradycyjnego grobu.
Na razie jednak należy stosować obowiązujące przepisy.
Sam fakt rozpoczęcia prac nad reformą nie oznacza, iż rozsypywanie prochów poza miejscami prawnie dopuszczonymi stało się legalne.
Najbliższe miesiące pokażą, które propozycje znajdą się w ostatecznej wersji ustawy i kiedy Polacy rzeczywiście będą mogli skorzystać z nowych rozwiązań.
Źródła: Kancelaria Prezesa Rady Ministrów — projekt UD278; RMF FM, ustalenia z 26 października 2026 r.; Rzeczpospolita.
