6 dni temu
Krakowskie Wodociągi rozpoczynają kolejny etap modernizacji jednej z największych oczyszczalni ścieków w Polsce. Inwestycja w Płaszowie ma zwiększyć wydajność zakładu, ograniczyć uciążliwe zapachy oraz przygotować go do nowych wymagań Unii Europejskiej. Te obejmują między innymi usuwanie pozostałości leków i kosmetyków, bardziej rygorystyczne normy dotyczące azotu i fosforu oraz stopniowe osiąganie neutralności energetycznej. Wartość obecnego zadania wynosi 130,1 mln zł.
Oczyszczalnia Ścieków Płaszów jest jednym z najważniejszych elementów krakowskiego systemu kanalizacyjnego. Przyjmuje ścieki z dużej części miasta, a jej sprawne funkcjonowanie ma bezpośrednie znaczenie nie tylko dla bezpieczeństwa sanitarnego Krakowa, ale również dla jakości wody w Wiśle.
Wodociągi Miasta Krakowa zapowiedziały modernizację i rozbudowę zakładu. Prace będą prowadzone przy zachowaniu ciągłości jego działania, dlatego nie powinny wpłynąć na codzienne korzystanie z kanalizacji przez mieszkańców.
Oczyszczalnia dla rozwijającego się Krakowa
Jednym z najważniejszych efektów inwestycji będzie zwiększenie projektowanego obciążenia oczyszczalni z 780 tys. do 1,1 mln RLM. Skrót ten oznacza równoważną liczbę mieszkańców i służy do określania ilości zanieczyszczeń trafiających do zakładu.
Zwiększenie wydajności ma stworzyć zapas pozwalający na dalszy rozwój Krakowa i rozbudowę sieci kanalizacyjnej. Oczyszczalnia będzie mogła odbierać ścieki od większej liczby mieszkańców, zachowując wymagane parametry oczyszczania.
Modernizacja ma również poprawić funkcjonowanie zakładu podczas gwałtownych ulew i roztopów, kiedy do systemu kanalizacyjnego trafia znacznie więcej wody. Nie oznacza to jednak, iż sama oczyszczalnia rozwiąże wszystkie problemy związane z deszczami nawalnymi. najważniejsze pozostają także retencja oraz odpowiednie zarządzanie kanalizacją deszczową i ogólnospławną.
Koniec z uciążliwymi zapachami?
Zakres inwestycji obejmuje modernizację i rozbudowę części mechanicznej oczyszczalni, a także prace w części biologicznej, osadowej, energetycznej i biogazowej. Jednym z najważniejszych elementów będzie hermetyzacja oraz dezodoryzacja obiektów, które dotychczas pozostawały otwarte.
To właśnie z tych instalacji mogą wydostawać się najbardziej uciążliwe zapachy. Ich zamknięcie i wyposażenie w systemy oczyszczania powietrza ma poprawić komfort mieszkańców Płaszowa, Podgórza oraz Bieżanowa-Prokocimia.
W ramach inwestycji zaplanowano również odzysk wody ze ścieków, modernizację gospodarki energetycznej oraz zwiększenie wykorzystania własnych źródeł zasilania. Wodociągi złożyły ponadto wniosek o dofinansowanie montażu nowych kogeneratorów, które mają jednocześnie produkować energię elektryczną i ciepło.
Pozostałości leków i kosmetyków do usunięcia
Modernizacja ma przygotować oczyszczalnię do wymagań wynikających z Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/3019 dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych. Nowe regulacje weszły w życie 1 stycznia 2025 roku i mają być wprowadzane do prawa krajowego.
Jedną z największych zmian będzie obowiązek stosowania czwartego stopnia oczyszczania. Dotychczasowe procesy mechaniczne i biologiczne nie usuwają bowiem wszystkich mikrozanieczyszczeń. Chodzi przede wszystkim o pozostałości leków, antybiotyków, środków przeciwbólowych, hormonów, kosmetyków oraz innych trwałych substancji chemicznych.
Nowe instalacje będą musiały usuwać średnio co najmniej 80 proc. wskazanych substancji wykorzystywanych do oceny skuteczności oczyszczania. Technologie mogą obejmować między innymi ozonowanie, węgiel aktywny lub odpowiednio dobrane procesy filtracyjne.
Obowiązek będzie wprowadzany stopniowo. Do końca 2033 roku czwarty stopień oczyszczania ma objąć 20 proc. ścieków trafiających do największych oczyszczalni, do 2039 roku – 60 proc., a pełne wdrożenie przewidziano do 2045 roku.
Płaszów, ze względu na projektowaną wielkość sięgającą 1,1 mln RLM, zdecydowanie przekracza unijny próg 150 tys. RLM, od którego największe oczyszczalnie zostaną objęte najbardziej rygorystycznymi wymaganiami.
Surowsze normy dla azotu i fosforu
Dyrektywa zaostrza również wymagania dotyczące usuwania azotu i fosforu. Są to substancje niezbędne w przyrodzie, ale ich nadmiar w rzekach i zbiornikach wodnych prowadzi do eutrofizacji, czyli nadmiernego rozwoju glonów i sinic. Skutkiem może być spadek zawartości tlenu w wodzie i pogorszenie warunków życia organizmów wodnych.
W przypadku największych oczyszczalni nowe normy będą szczególnie wymagające. Wodociągi planują więc w latach 2028–2030 dalszą modernizację części biologicznej zakładu w Płaszowie, która ma zwiększyć efektywność usuwania tych związków.
Oczyszczalnia ma produkować coraz więcej własnej energii
Kolejnym kierunkiem zmian jest ograniczenie zużycia energii i zwiększenie jej produkcji z odnawialnych źródeł. Unijne regulacje przewidują stopniowe osiągnięcie neutralności energetycznej sektora oczyszczania ścieków do 2045 roku.
Oczyszczalnie mogą produkować energię między innymi z biogazu powstającego podczas fermentacji osadów ściekowych. W Płaszowie energia wytwarzana z biogazu pokrywa w tej chwili około 45 proc. zapotrzebowania zakładu na energię elektryczną. Nowe kogeneratory mają zwiększyć ten udział, a jednocześnie poprawić odporność oczyszczalni na awarie zewnętrznego zasilania.
Dyrektywa przewiduje również regularne audyty energetyczne, ograniczanie emisji gazów cieplarnianych, szerszy odzysk surowców i wody oraz monitoring ścieków pod kątem nowych zagrożeń. Mogą nim zostać objęte między innymi PFAS, mikroplastik, bakterie odporne na antybiotyki i wybrane czynniki epidemiologiczne. Komisja Europejska
Obecna inwestycja to dopiero część większego programu
Wartość realizowanego w tej chwili zadania wynosi 130,1 mln zł. Inwestycja jest współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach projektu „Gospodarka wodno-ściekowa w Krakowie – Etap VII”. Prace mają potrwać do końca 2028 roku.
Nie oznacza to jednak, iż już wtedy w Płaszowie będzie działał kompletny system czwartego stopnia oczyszczania. Z informacji Wodociągów Miasta Krakowa wynika, iż obecne prace mają przygotować zakład do przyszłego wdrożenia technologii usuwania mikrozanieczyszczeń. Dalszą modernizację części biologicznej zaplanowano na lata 2028–2030.
Modernizacja kończąca się w 2028 roku będzie więc ważnym, ale nie ostatnim etapem przebudowy oczyszczalni. Kraków musi przygotować się na wieloletni proces dostosowywania zakładu do unijnych norm, które zasadniczo zmienią sposób oczyszczania ścieków w największych europejskich miastach.
