1 godzina temu
Lata poświęcone na wychowanie dzieci mogą mieć znaczenie przy obliczaniu emerytury. Szczególnie powinny zwrócić na to uwagę osoby, które opiekowały się dziećmi przed reformą emerytalną z 1999 roku. W ich przypadku dokumentacja dotycząca okresów opieki nie zawsze znajduje się na indywidualnym koncie ubezpieczonego. Konieczne może być ustalenie albo ponowne przeliczenie kapitału początkowego.
Fot. Warszawa w PigułceDla części przyszłych i obecnych emerytów może to oznaczać wyższe świadczenie. najważniejsze jest jednak udokumentowanie okresów sprawowania opieki nad dzieckiem.
Wychowanie dzieci może mieć znaczenie dla wysokości emerytury
Przerwa w zatrudnieniu związana z urodzeniem i wychowywaniem dziecka nie musi być dla ZUS okresem całkowicie pomijanym przy ustalaniu świadczenia.
Szczególne znaczenie ma tutaj kapitał początkowy. Dotyczy on osób, które podlegały ubezpieczeniom społecznym przed 1 stycznia 1999 roku.
To właśnie kapitał początkowy odtwarza wartość okresów ubezpieczenia przypadających przed wejściem w życie obecnego systemu emerytalnego.
Problem może pojawić się wtedy, gdy ZUS nie posiada wszystkich informacji potrzebnych do jego prawidłowego ustalenia.
Opiekowałeś się dzieckiem przed 1999 rokiem? Sprawdź kapitał początkowy
Osoby, których okresy związane z wychowywaniem dzieci przypadały przed 1 stycznia 1999 roku, powinny zwrócić szczególną uwagę na dokumentację znajdującą się w ZUS.
W tamtych latach nie funkcjonował jeszcze obecny system indywidualnych kont ubezpieczonych i comiesięcznego elektronicznego raportowania danych w obecnej formie.
Dokumentacja pracownicza była prowadzona przede wszystkim w formie papierowej.
Dlatego ZUS może potrzebować dokumentów pozwalających potwierdzić okres sprawowania opieki nad dzieckiem.
Jaki wniosek trzeba złożyć?
Jeżeli kapitał początkowy nie został jeszcze ustalony, podstawowym formularzem jest EKP, czyli wniosek o kapitał początkowy.
Inaczej wygląda sytuacja osoby, która ma już ustalony kapitał początkowy, ale chce, aby ZUS ponownie go obliczył po przedstawieniu nowych dokumentów lub z uwzględnieniem korzystniejszych przepisów. W takim przypadku stosowany jest wniosek EKP o ponowne ustalenie kapitału początkowego.
Nie warto więc kierować się wyłącznie hasłem „wniosek za wychowanie dzieci”. W praktyce chodzi o prawidłowe uwzględnienie okresów opieki przy ustalaniu lub ponownym ustalaniu kapitału początkowego.
Jakie dokumenty mogą być potrzebne?
Samo wskazanie, iż dana osoba wychowywała dziecko, może nie wystarczyć.
W zależności od konkretnej sytuacji ZUS może wymagać dokumentów potwierdzających okres opieki. Mogą to być między innymi dokumenty związane z zatrudnieniem i udzielonym urlopem wychowawczym.
Jeżeli dawny zakład pracy już nie istnieje, sytuacja nie musi być beznadziejna. Dokumentacja pracownicza mogła zostać przekazana następcy prawnemu przedsiębiorstwa albo do podmiotu przechowującego dokumentację zlikwidowanych zakładów.
Dlatego przed złożeniem wniosku warto sprawdzić, jakie okresy ZUS już uwzględnił i których dokumentów brakuje.
Opieka nad dzieckiem może być liczona korzystniej
To jeden z najważniejszych elementów całej sprawy.
Przy obliczaniu kapitału początkowego okresy niewykonywania pracy z powodu opieki nad dzieckiem są traktowane korzystniej niż zwykłe okresy nieskładkowe.
W przypadku okresów opieki nad dzieckiem uwzględnianych w kapitale początkowym zastosowanie może mieć wskaźnik 1,3 proc. podstawy wymiaru za każdy rok, zamiast 0,7 proc. adekwatnego dla części pozostałych okresów nieskładkowych.
Różnica może mieć wpływ na wartość kapitału, a w konsekwencji również na wysokość późniejszej emerytury.
Ile lat opieki można uwzględnić?
Przepisy przewidują limity.
Przy ustalaniu kapitału początkowego okres sprawowania opieki nad dzieckiem może być uwzględniany zasadniczo:
do 3 lat na każde dziecko, ale łącznie nie więcej niż 6 lat.
W określonych przypadkach przepisy przewidują również możliwość uwzględnienia dodatkowego okresu opieki nad dzieckiem wymagającym szczególnej opieki ze względu na stan zdrowia.
Każda sytuacja powinna być jednak oceniana indywidualnie na podstawie dokumentów.
Po 1998 roku system działa inaczej
Sytuacja osób korzystających z uprawnień związanych z rodzicielstwem już po reformie emerytalnej jest inna.
Od 1999 roku funkcjonują indywidualne konta ubezpieczonych w ZUS, na których zapisywane są informacje o składkach i okresach ubezpieczenia.
W przypadku urlopów związanych z rodzicielstwem znaczenie ma konkretny rodzaj świadczenia lub urlopu.
Okres pobierania zasiłku macierzyńskiego wiąże się ze składkami emerytalnymi i rentowymi finansowanymi na zasadach określonych w przepisach. Składki mogą być również finansowane z budżetu państwa za osoby spełniające warunki ubezpieczenia podczas urlopu wychowawczego.
Nie oznacza to jednak, iż każdy rodzic powinien zakładać, iż jego konto jest bezbłędne.
Warto wejść na swoje konto w ZUS
Najprostszym pierwszym krokiem jest sprawdzenie informacji zgromadzonych na koncie ubezpieczonego.
Można również zwrócić się bezpośrednio do ZUS i ustalić, czy wszystkie okresy mające wpływ na przyszłą emeryturę zostały prawidłowo zapisane.
Szczególną ostrożność powinny zachować osoby mające historię ubezpieczenia sięgającą lat 80. i 90., pracujące w zakładach, które później zostały zlikwidowane albo przekształcone.
Brak dokumentu sprzed kilkudziesięciu lat może mieć konsekwencje dopiero w momencie obliczania świadczenia.
Nie tylko matka może skorzystać
Przepisy dotyczą okresu faktycznego sprawowania opieki, dlatego sprawa nie dotyczy wyłącznie kobiet.
Jeżeli to ojciec dziecka korzystał z odpowiednich uprawnień i faktycznie sprawował opiekę, również może mieć okres, który powinien zostać uwzględniony przy ustalaniu jego uprawnień emerytalnych.
Nie można natomiast tego samego okresu opieki dowolnie przypisać jednocześnie obojgu rodzicom.
Masz już emeryturę? To również warto sprawdzić
Szczególnie interesująca jest sytuacja osób, którym ZUS już przyznał świadczenie.
Jeżeli emeryt posiada dokumenty dotyczące okresów sprzed 1999 roku, których wcześniej ZUS nie uwzględnił, powinien sprawdzić możliwość ponownego ustalenia kapitału początkowego, a następnie przeliczenia świadczenia.
Nie oznacza to automatycznie podwyżki dla wszystkich rodzica. Wszystko zależy od historii ubezpieczenia, wcześniejszych decyzji ZUS i okresów już uwzględnionych w kapitale.
Dlatego przed złożeniem dokumentów dobrze jest porównać decyzję dotyczącą kapitału początkowego ze swoją historią zatrudnienia i opieki nad dziećmi.
Podstawa prawna
Zasady ustalania kapitału początkowego wynikają przede wszystkim z ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Istotne są przepisy dotyczące kapitału początkowego oraz sposobu uwzględniania okresów sprawowania opieki nad dzieckiem.
Co to oznacza dla Ciebie?
Jeżeli pracowałaś lub pracowałeś przed 1 stycznia 1999 roku i w tym okresie zajmowałaś lub zajmowałeś się dzieckiem, sprawdź swoją decyzję dotyczącą kapitału początkowego.
Nie zakładaj, iż ZUS automatycznie dysponuje kompletem dokumentacji sprzed kilkudziesięciu lat.
Jeżeli kapitał początkowy nie został ustalony, sprawdź możliwość złożenia formularza EKP. o ile został już wyliczony, ale nie uwzględnia wszystkich okresów opieki nad dziećmi, zapytaj ZUS o jego ponowne ustalenie i przedstaw brakujące dokumenty.
Najważniejsze jest jedno: nie każda osoba wychowująca dzieci otrzyma dzięki temu automatycznie wyższą emeryturę. Jednak w przypadku brakujących okresów sprzed 1999 roku ich prawidłowe udokumentowanie może zwiększyć kapitał uwzględniany przy obliczaniu świadczenia.
