11 godzin temu
Yoko Ono bohaterką tego odcinka cyklu Do-powiedzenia. Edyta Frelik pisze: „Ono należy do pionierskich postaci sztuki konceptualnej, feministycznej, performansu i Fluxusu. Pracuje z ciałem, codziennymi przedmiotami, dźwiękiem, ale przede wszystkim ze słowem. Jej sztuka wyrasta z doświadczenia życia pomiędzy Japonią i Stanami Zjednoczonymi, różnymi językami i kulturami, a także pomiędzy samym centrum awangardy a pozycją outsiderki. Zanim świat zaczął postrzegać ją przede wszystkim jako „żonę Johna Lennona”, miała już własny, rozpoznawalny język artystyczny i ważne miejsce w nowojorskim środowisku eksperymentalnym. To Lennon wszedł w świat, który ona tworzyła od lat. Sam nazwał ją później „najsłynniejszą nieznaną artystką”: wszyscy znają jej nazwisko, mówił, ale nikt nie wie, czym się zajmuje. W „Do-powiedzeniach” spróbujemy więc przyjrzeć się właśnie temu, co robi Yoko Ono, również jako Ono-poetka. Jej słowa nie tyle opisują rzeczywistość, ile coś w niej uruchamiają. „Spójrz, dotknij, posłuchaj, weź, wyobraź sobie, przybij, napisz, zagraj” — jej utwory-instrukcje działają jak partytury. Dzieło powstaje, kiedy ktoś je wykona albo choćby sobie wyobrazi. Bo u Ono pomyślenie świata inaczej może być już pierwszym krokiem ku działaniu i zmianie. Dlatego jej sztuka wciąż brzmi tak aktualnie. Od dziesięcioleci pyta o wojnę, przemoc, rasizm, mizoginię i migrację, ale także o zaufanie, bliskość, euforia i nadzieję. W świecie kolejnych kryzysów i coraz większego deficytu zwykłego ludzkiego kontaktu jej proste „Dotykajcie się” brzmi niemal radykalnie. Albo: „Wsłuchajcie się w dźwięk obracającej się Ziemi”. Kilka słów… i nagle zatrzymujemy się, zwracamy uwagę, wyobrażamy sobie świat inaczej. Punktem wyjścia rozmowy w tym odcinku „Do-powiedzeń” jest retrospektywa Yoko Ono: Music of the Mind, od 2024 roku prezentowana kolejno w Londynie, Düsseldorfie, Berlinie i Los Angeles. Obejmuje ponad siedem dekad twórczości Ono: od utworów-instrukcji, obiektów i performansów po filmy, muzykę i projekty na rzecz pokoju.
