Z kożuchów i drewna lipowego – niezwykłe turonie zachwyciły jury

Zdjęcie: Z kożuchów i drewna lipowego – niezwykłe turonie zachwyciły jury

Koło Gospodyń Wiejskich w Unikowie oraz Zespół nr 1 Placówek Opieki nad Dziećmi w Pińczowie zwyciężyli w konkursie na turonia zorganizowanym przez Muzeum Regionalne w Pińczowie. W sumie przygotowano dziewięć turoni.

Postać ta była jednym z najważniejszych bohaterów dawnego kolędowania, symbolizującym płodność i dostatek. W tradycji ludowej przedstawiano go jako rogate, czarne i włochate zwierzę z kłapiącą paszczą, osadzone na kiju, pod którym ukrywał się kolędnik okryty derką lub kapą.

Jak mówią członkinie KGW w Unikowie udział w konkursie był naturalną kontynuacją zeszłorocznej rywalizacji na gwiazdę kolędniczą. Członkinie uznały, iż skoro poradziły sobie z wcześniejszym zadaniem, wykonanie turonia również będzie możliwe. Konstrukcję przygotował mąż jednej z gospodyń – musiała być solidna, z ruchomą paszczą, a jednocześnie na tyle lekka, by dało się ją nosić. Dlatego została wykonana z drewna lipowego – mówi Teresa Ścisło, członkini koła.

– Drewno lipowe od wieków wykorzystywano w rzeźbiarstwie i stolarstwie ze względu na jego lekkość i podatność na obróbkę.

06.01.2026. Pińczów. Konkurs na najlepszego turonia. / Fot. Marta Gajda-Kruk – Radio Kielce

Jak podkreśla Iwona Wach prace trwały około dwóch tygodni i odbywały się wieczorami. Twórczynie starały się, by postać była jak najbardziej tradycyjna z charakterystycznymi detalami, takimi jak dzwoneczek, broda, oczy i zęby. Wiedzę o wyglądzie turonia czerpały z opowieści oraz przekazów medialnych.

– Głowa turonia przypomina wyglądem końską paszczę – ma kłapiącą szczękę, wystające zęby i długi jęzor i rogi. Postać ją nosząca jest pokryta czarno-białym futrem. Do jego wykonania wykorzystano wyłącznie naturalne, stare materiały znalezione na strychach, m.in. kożuchy i tkaniny, które nie były już używane.

Uczestniczki konkursu podkreślają, iż udział w takich inicjatywach to także sposób na integrację oraz przekazywanie tradycji młodszemu pokoleniu.

Ciekawostką jest fakt, iż dawniej wierzono, iż turoń odwiedzający gospodarstwo i hojnie obdarowany przez domowników miał przynosić urodzaj i pomyślność.

Własnoręcznie wykonane wizerunki turonia można oglądać na wystawie w Domu Ariańskim w Pińczowie.

Drugie miejsce w konkursie zajęły Chata Bogucka oraz Szkoła Awans Pińczów. Trzecie miejsce przypadło Szkole Podstawowej nr 1 w Pińczowie.

Ponadto w konkursie udział wzięli: Zespół Szkolno-Przedszkolny w Bogucicach, klasa II Zespołu Placówek Oświatowych w Gackach, Hufiec ZHP Pińczów oraz Drużyna Harcerska im. Tadeusza Kościuszki w Działoszycach.