Czy można rozwijać wielkie żeglarskie tradycje setki kilometrów od morza? Wielkopolanie od stu lat udowadniają, iż tak. Choć region kojarzy się przede wszystkim z jeziorami, Wartą i krajobrazem śródlądowym, właśnie stąd wyruszały wyprawy, które zapisały się w historii polskiego żeglarstwa. Początki tej niezwykłej przygody oraz współczesne oblicze sportu przybliżył Maciej Olszewski w rozmowie z Joanną Sobocińską-Korczak w programie „Hej Poznań”.
– Żeglarstwo to nie tylko morze. Żeglarstwo to przede wszystkim chęć bycia z przyrodą, chęć rywalizacji i pływania po różnych akwenach – podkreślił prezes Wielkopolskiego Okręgowego Związku Żeglarskiego.
Historia zorganizowanego żeglarstwa w regionie sięga 1925 roku, kiedy działalność rozpoczęła harcerska drużyna „Wilki Morskie”. Młodzi pasjonaci początkowo doskonalili swoje umiejętności na Warcie i Jeziorze Bytyńskim. gwałtownie jednak udowodnili, iż choćby niewielka łódź może pozwolić na realizację ambitnych marzeń.
W 1927 roku na jachcie „Rybitwa”, zbudowanym w poznańskiej stoczni Władysława Urbaniaka, harcerze wyruszyli do Kopenhagi na międzynarodowy zlot skautów morskich. Pokonali trasę prowadzącą śródlądowymi drogami wodnymi i przez Bałtyk, docierając do stolicy Danii. Jak przypomniał Olszewski, wyprawa stała się symbolem odwagi i determinacji pierwszego pokolenia wielkopolskich żeglarzy.
W kolejnych latach centrum żeglarskiego życia zaczęło przenosić się nad Jezioro Kierskie. To właśnie tam harcerze stworzyli własną bazę, a później rozwijały się kolejne kluby i organizacje, których działalność jest kontynuowana do dziś. Kiekrz stał się jednym z najważniejszych miejsc dla miłośników żagli w regionie.
Przez następne dziesięciolecia wielkopolscy żeglarze zaczęli odnosić sukcesy daleko poza rodzimymi jeziorami. Jak wyliczył Olszewski, region doczekał się jedenastu olimpijczyków. Pierwszym był Ryszard Blaszka, który wystąpił na igrzyskach w Montrealu w 1976 roku w klasie Finn. Kolejne pokolenia kontynuowały tę tradycję, a podczas igrzysk w Paryżu w 2024 roku, których regaty żeglarskie odbywały się w Marsylii, Wielkopolska miała czworo reprezentantów. Wśród nich znaleźli się Sandra Jankowiak i Szymon Wierzbicki.
Zmienił się jednak nie tylko poziom sportowej rywalizacji, ale również sposób uprawiania żeglarstwa. Dawniej przynależność do klubu oznaczała wielomiesięczne przygotowywanie sprzętu, konserwację drewnianych kadłubów i zaangażowanie w życie całej społeczności. Dziś nowoczesne materiały, łatwiejszy dostęp do jachtów i rozwój firm czarterowych sprawiły, iż żeglowanie przestało być zajęciem wymagającym wieloletniego związku z klubem.
Wcześniej to żeglarstwo było bardziej elitarne w rozumieniu ilości pracy, którą trzeba było włożyć, zaangażowania, które trzeba było włożyć. Jachty były drewniane, wymagały corocznej konserwacji, bardzo dużo pracy z tym związanej. […] Natomiast w tej chwili żeglarstwo się upowszechniło i to jest bardzo dobre. To żeglarstwo ma w tej chwili znacznie szerszy wymiar społeczny – wyjaśnił Maciej Olszewski.
Zdaniem prezesa WOZŻ zmiany te otworzyły żeglarstwo na osoby, które niekoniecznie marzą o sportowych medalach. Dla wielu jest ono sposobem aktywnego spędzania czasu, odpoczynku od codziennych obowiązków i kontaktu z przyrodą. Można rozpocząć przygodę od niewielkiej łodzi na Jeziorze Kierskim, a z czasem zdecydować się na rejs po Mazurach czy wyprawę morską.
Żeglarstwo ma jednak jeszcze jeden wymiar, który trudno docenić, dopóki samemu nie znajdzie się na pokładzie. Uczy współpracy, odpowiedzialności za innych i przekonuje, iż każdy członek załogi ma do odegrania istotną rolę.
Olszewski przywołał wspomnienie jednego z rejsów na żaglowcu „Zawisza Czarny”. W załodze znajdowała się drobna dziewczyna, która ze względu na warunki fizyczne nie mogła wykonywać wszystkich cięższych prac przy żaglach. Kiedy jednak nadszedł sztorm, a większość uczestników zmagała się z chorobą morską, to właśnie ona zachowała siły i pomagała pozostałym, roznosząc im gorący kisiel.
Dla prezesa był to przykład pokazujący, iż wartość załogi nie polega wyłącznie na sile fizycznej czy umiejętnościach technicznych. Równie ważne są wzajemna troska i gotowość do pomocy w trudnych chwilach.
Takie podejście przyświeca również programowi „Żagle dla Wszystkich”, realizowanemu przez wielkopolskie środowisko żeglarskie od ponad dwóch dekad. Na pokładzie specjalnego jachtu typu DZ po Jeziorze Kierskim pływają między innymi dzieci z niepełnosprawnościami, rodziny i seniorzy. Dzięki temu osoby, które wcześniej nie miały kontaktu z żeglarstwem, mogą przekonać się, jak wygląda ono w praktyce.
Żeby tego żeglarstwa spróbować, to zawsze warto i zawsze zachęcam. […] Żagle są dla wszystkich. To jest zresztą program, który prowadzimy już od ponad 20 lat, gdzie na naszej jednostce flagowej, DZ-cie, biorą udział rodziny, dzieci niepełnosprawne, seniorzy. W ten sposób otwieramy się na całe społeczeństwo, które może spróbować tego pływania pod żaglami – mówił Olszewski.
Jubileusz stulecia stał się okazją nie tylko do przypomnienia historii, ale również do zastanowienia się nad przyszłością klubów żeglarskich. Według prezesa jednym z największych wyzwań jest zmiana pokoleniowa. Przez dziesięciolecia wiele organizacji funkcjonowało dzięki społecznej pracy osób, które poświęcały swój czas na utrzymanie sprzętu, prowadzenie szkoleń i organizowanie wydarzeń. Dziś część tych obowiązków musi przejąć młodsze pokolenie.
Olszewski zauważył, iż współcześni trzydziesto- i czterdziestolatkowie coraz częściej postrzegają żeglarstwo jako jedną z wielu form rekreacji. Wyzwaniem staje się więc przekonanie ich, iż działalność klubowa to coś więcej niż możliwość wypłynięcia na jezioro.
Widzę już zmiany na młodsze osoby, które przejmują stery klubów, ale to jest chyba najważniejsze, co przed nami, żeby to dzisiejsze pokolenie trzydziesto-, czterdziestolatków też odnalazło się w tej pracy dla dobra wspólnego, a nie tylko: przyjadę, popływam i wyjeżdżam – zaznaczył prezes WOZŻ.
Przed wielkopolskimi żeglarzami są również kolejne sportowe i turystyczne wyzwania. Sandra Jankowiak kontynuuje przygotowania z myślą o następnych igrzyskach olimpijskich, a środowisko żeglarskie planuje nowe regaty i wyprawy dla młodzieży.
Jednym z ciekawszych przedsięwzięć będzie rejs nawiązujący do historycznej podróży poznańskich harcerzy. W sierpniu 2027 roku, sto lat po wyprawie „Rybitwy”, młodzi żeglarze mają popłynąć na „Zawiszy Czarnym” z Gdyni w kierunku Kopenhagi i Helsingør. Będzie to symboliczne przypomnienie osiągnięcia pionierów wielkopolskiego żeglarstwa.
Tegoroczne obchody jubileuszowe zakończą się muzycznie. Na 5 grudnia 2026 roku, na godzinę 16:00, zaplanowano koncert Męskiego Chóru Szantowego „Zawisza Czarny” w Auli Nova Akademii Muzycznej im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu. Wydarzenie będzie podsumowaniem roku poświęconego stuletniej historii wielkopolskich żagli.

25 minut temu





![420 kilometrów i prawie pół miliona kroków! Tak maszerowali mieszkańcy gminy Łyse [ZDJĘCIA]](https://www.eostroleka.pl/luba/dane/pliki/zdjecia/2026/915634511_1140952448478524_730456594440588447_n.jpg)









