Znaki stoją „każdy po swojemu”. Radny chce uporządkowania oznakowania na Alejach Reymonta

Nie każda miejska sprawa zaczyna się od wielkiej inwestycji, kosztownego przetargu czy politycznego sporu o miliony. Czasem wystarczy przejść się jedną z ważniejszych ulic, żeby zauważyć, iż coś zwyczajnie nie gra. Tak właśnie jest, zdaniem radnego Arkadiusza Masłowskiego, na Alejach Reymonta w Gnieźnie. Chodzi o rzeczy pozornie drobne: znaki ustawione na różnych wysokościach, zużyte oznakowanie, miejscami krzywe krawężniki i pas zieleni, który mógłby wyglądać lepiej. Niby szczegół. Problem w tym, iż to właśnie z takich szczegółów mieszkańcy budują sobie obraz miasta.

Ulica ważna, ale detale przestały być detalami

Aleje Reymonta to jedna z istotniejszych arterii w tej części Gniezna. Dwie jezdnie i pas rozdziału pośrodku mają porządkować ruch oraz poprawiać bezpieczeństwo. Tego typu układ drogowy z założenia powinien być czytelny, spójny i estetyczny, bo jego funkcja nie ogranicza się wyłącznie do przeprowadzenia samochodów z punktu A do punktu B. To również przestrzeń codziennie oglądana przez mieszkańców, kierowców, pasażerów i pieszych.

Właśnie dlatego radny zwrócił uwagę na to, iż oznakowanie ustawione na wyspach w pasie rozdziału nie wygląda jednolicie. Jak relacjonuje, jeden znak stoi wyżej, drugi niżej, trzeci jeszcze inaczej, choć wszystkie przekazują tę samą informację. Do tego część z nich nosi już wyraźne ślady zużycia i jest mniej czytelna niż powinna.

To nie jest problem, który natychmiast sparaliżuje ruch w mieście. Ale to także nie jest sprawa całkowicie błaha. W dobrze urządzonej przestrzeni publicznej choćby drobne elementy powinny być konsekwentne, schludne i przewidywalne.

Interpelacja w sprawie porządku i estetyki

Arkadiusz Masłowski złożył interpelację, w której zaapelował o uporządkowanie tego odcinka ulicy. W jego ocenie należałoby ujednolicić oznakowanie, poprawić jego stan techniczny i zadbać o estetykę pasa rozdziału. Obok kwestii stricte wizualnych pojawia się tu też element praktyczny: nowe i równo ustawione znaki są po prostu lepiej widoczne.

To ważne rozróżnienie. Estetyka przestrzeni miejskiej bywa czasem traktowana jako coś drugorzędnego, niemal luksusowego. Tymczasem w przypadku infrastruktury drogowej porządek wizualny często idzie w parze z czytelnością i poczuciem bezpieczeństwa. Kierowca nie powinien zastanawiać się, dlaczego jeden znak jest ustawiony inaczej niż drugi, jeżeli oba pełnią tę samą funkcję. Mieszkaniec nie powinien też przyzwyczajać się do myśli, iż skoro coś „jeszcze działa”, to nie ma sensu tego poprawiać.

Odpowiedź: zgodnie z przepisami

Odpowiedź, którą otrzymał radny, była dość chłodna i formalna. W skrócie: skoro wszystko pozostaje zgodne z obowiązującymi przepisami, to nie ma podstaw, by uznawać stan za niewłaściwy.

To bardzo charakterystyczny sposób patrzenia na przestrzeń publiczną. Minimalny standard prawny bywa traktowany jako wystarczający argument, by nie podejmować dodatkowych działań. Tyle iż zgodność z przepisami nie zawsze musi oznaczać, iż coś zostało wykonane najlepiej, najczytelniej lub po prostu porządnie. Można działać legalnie, a jednocześnie pozostawiać po sobie wrażenie niedoróbki, chaosu albo bylejakości.

W tym sensie sprawa Alei Reymonta dotyka szerszego problemu obecnego w wielu samorządach: napięcia między urzędowym „jest dobrze” a społecznym „mogłoby być lepiej”. I właśnie w tej luce często rodzi się frustracja mieszkańców.

To nie miasto zarządza tą drogą

W całej sprawie istotny pozostało jeden element. Jak zaznacza radny, Aleje Reymonta są drogą powiatową, pozostającą w zarządzie Powiatowego Zarządu Dróg. Oznacza to, iż decyzje w tej sprawie nie leżą po stronie władz miasta.

To ważne doprecyzowanie, bo mieszkańcy często patrzą na przestrzeń miejską całościowo i nie rozróżniają, czy za konkretny chodnik, ulicę lub oznakowanie odpowiada miasto, powiat czy inna jednostka. Z ich perspektywy liczy się efekt końcowy. Gdy coś wygląda źle, pretensje kierowane są zwykle do „władz”, bez względu na administracyjny podział kompetencji.

Tymczasem właśnie takie podziały bywają jedną z przyczyn wieloletniego trwania drobnych, ale irytujących problemów. Miasto może wskazywać, iż to nie jego teren. Zarządca drogi może uznawać, iż skoro nie ma naruszenia przepisów, to interwencja nie jest pilna. W rezultacie sprawa pozostaje zawieszona.

Drobiazg, który mówi więcej niż się wydaje

Z pozoru chodzi wyłącznie o kilka znaków, trochę zieleni i estetykę pasa rozdziału. Ale w rzeczywistości to temat znacznie szerszy. Mieszkańcy bardzo często oceniają swoje miasto nie przez pryzmat strategicznych dokumentów i wielkich planów, ale przez codzienne doświadczenie. Widzą, czy znaki są czyste i równe, czy chodnik jest zadbany, czy zieleń wygląda na utrzymaną, czy całość sprawia wrażenie miejsca, nad którym ktoś naprawdę czuwa.

To właśnie dlatego takie sprawy nie powinny być zbywane wzruszeniem ramion. Wizerunek miasta nie buduje się wyłącznie inwestycjami za miliony złotych. Buduje się go także konsekwencją w dbaniu o detale.

Czekanie na ruch zarządcy

Na dziś wszystko wskazuje na to, iż dalszy los sprawy zależy od Powiatowego Zarządu Dróg. To od zarządcy będzie zależało, czy uzna potrzebę wymiany i ujednolicenia oznakowania oraz poprawy estetyki pasa rozdziału.

Pytanie, które pozostaje otwarte, brzmi jednak szerzej: czy w lokalnym zarządzaniu przestrzenią publiczną naprawdę wystarczy, iż coś jest „zgodne z przepisami”? Czy może mieszkańcy mają prawo oczekiwać czegoś więcej — dbałości, równości standardów i zwykłej staranności?

Bo właśnie na takich, wydawałoby się małych sprawach, najłatwiej sprawdzić, czy miasto i jego otoczenie są zarządzane tylko poprawnie, czy też naprawdę z myślą o jakości codziennego życia.