ZUS może wypłacać niższą emeryturę przez jeden brakujący dokument. Sprawdź, czy go masz

Pracowałeś przez kilkadziesiąt lat, a mimo to Twoja przyszła emerytura może okazać się niższa, niż oczekujesz. Powodem nie zawsze są niskie zarobki czy krótki staż pracy. Czasami wystarczy brak dokumentów potwierdzających zatrudnienie lub wysokość wynagrodzenia sprzed lat. ZUS wskazuje, jakie dokumenty warto odnaleźć, zanim złożymy wniosek o świadczenie.

Tabliczka w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Fot. Warszawa w Pigułce

Pracowałeś przed 1999 rokiem? Sprawdź swoje dokumenty

Szczególną uwagę na dokumentację powinni zwrócić Polacy, którzy pracowali przed 1 stycznia 1999 roku. To właśnie wtedy zmienił się system emerytalny, a informacje o wcześniejszym zatrudnieniu i zarobkach mają znaczenie przy ustalaniu kapitału początkowego.

Kapitał początkowy jest jednym z elementów, na podstawie których ZUS oblicza emeryturę według nowych zasad. o ile nie uwzględniono wszystkich należnych okresów zatrudnienia lub prawidłowych zarobków, jego wysokość może być zaniżona.

Problem polega na tym, iż część dawnych zakładów pracy już nie istnieje, a dokumenty pracownicze bywają trudne do odnalezienia.

Nie oznacza to jednak, iż pieniądze bezpowrotnie przepadły. W wielu przypadkach dokumentację można odzyskać z archiwum lub od następcy prawnego dawnego pracodawcy.

Tych dokumentów ZUS może potrzebować. Lista jest konkretna

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wymienia dokumenty, które mogą potwierdzić przebieg zatrudnienia i wysokość zarobków.

Należą do nich przede wszystkim:

• Świadectwa pracy – potwierdzające okresy zatrudnienia u poszczególnych pracodawców.

• Zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu ERP-7 – dawniej znane jako Rp-7.

• Legitymacje ubezpieczeniowe – szczególnie te zawierające wpisy o zatrudnieniu i wynagrodzeniu.

• Umowy o pracę i dokumenty płacowe – mogące pomóc w ustaleniu okresów zatrudnienia lub wysokości zarobków.

• Dokumentacja z archiwów – dotycząca zakładów pracy, które zostały zlikwidowane.

• Dokumenty potwierdzające określone okresy nieskładkowe – na przykład ukończone studia wyższe czy okresy opieki nad dzieckiem.

Nie każdy musi dostarczać wszystkie wymienione dokumenty. ZUS nie wymaga ponownego przedstawiania informacji, które już posiada na koncie ubezpieczonego albo które zostały wcześniej prawidłowo udokumentowane.

Brakuje zaświadczenia o zarobkach? To może mieć znaczenie dla wysokości emerytury

Szczególnie ważne są dokumenty potwierdzające wynagrodzenie otrzymywane przed 1999 rokiem.

Jeśli ZUS nie ma informacji o rzeczywistych zarobkach, nie zawsze będzie mógł uwzględnić je w pełnej wysokości przy obliczaniu kapitału początkowego.

W określonych przypadkach, gdy udowodniono zatrudnienie na podstawie umowy o pracę, ale nie można ustalić wysokości wynagrodzenia, zastosowanie mogą znaleźć przepisy pozwalające przyjąć wynagrodzenie minimalne odpowiednio do okresu i wymiaru zatrudnienia.

To istotne zwłaszcza dla osób, które w rzeczywistości zarabiały znacznie więcej niż obowiązujące wówczas minimum. Odtworzenie dokumentacji płacowej może pozwolić na korzystniejsze ustalenie świadczenia.

Zakład pracy już nie istnieje? Dokumenty mogą przez cały czas być dostępne

Likwidacja dawnego pracodawcy nie musi oznaczać utraty możliwości udowodnienia zatrudnienia.

Dokumentacja może znajdować się u następcy prawnego przedsiębiorstwa, w archiwum lub w innej jednostce uprawnionej do jej przechowywania.

ZUS dopuszcza także wykorzystanie innych dowodów, między innymi dawnych angaży, dokumentów osobowych czy wpisów w legitymacji ubezpieczeniowej.

W określonych sytuacjach możliwe jest również potwierdzenie okresu zatrudnienia zeznaniami świadków. Dotyczy to między innymi niektórych okresów pracy sprzed 15 listopada 1991 roku.

Ważne: zeznania świadków mogą pomóc udowodnić okres zatrudnienia, ale nie mogą zastąpić dokumentów potwierdzających wysokość zarobków.

Studia i opieka nad dzieckiem też mogą mieć znaczenie

Warto pamiętać, iż przy ustalaniu uprawnień emerytalnych i kapitału początkowego znaczenie mogą mieć również określone okresy nieskładkowe.

Przykładem jest ukończenie studiów wyższych. ZUS może uwzględnić okres nauki w przewidzianym przepisami wymiarze, o ile spełnione są odpowiednie warunki.

Dokumentem potwierdzającym może być zaświadczenie uczelni lub dyplom zawierający wymagane informacje.

Podobnie w przypadku opieki nad dzieckiem przed 1999 rokiem potrzebne mogą być odpowiednie dokumenty i oświadczenia.

Trzeba jednak pamiętać, iż zasady uwzględniania poszczególnych okresów są różne, a nie wszystkie przekładają się na wysokość emerytury w identyczny sposób.

Co zrobić, żeby nie stracić pieniędzy na emeryturze?

Najważniejsze jest sprawdzenie, czy ZUS posiada komplet informacji potrzebnych do prawidłowego ustalenia świadczenia.

Osoby, które pracowały przed 1999 rokiem, powinny zweryfikować, czy mają ustalony kapitał początkowy oraz czy uwzględniono wszystkie należne okresy zatrudnienia i wynagrodzenia.

Jeśli dokumentacji brakuje, warto rozpocząć jej poszukiwania odpowiednio wcześnie, zamiast czekać do momentu składania wniosku emerytalnego.

Wniosek o ustalenie kapitału początkowego składa się na formularzu EKP. Potrzebny może być również kwestionariusz ERP-6 oraz dokumenty potwierdzające zatrudnienie i zarobki.