Prowadzący własną pozarolniczą działalność gospodarczą nie muszą już składać zaświadczenia płatnika składek na druku Z-3b. Rozwiązanie to dotyczy także osób współpracujących z przedsiębiorcami, jak również duchownych opłacających składki na własne ubezpieczenia oraz marynarzy. Dotychczas dostarczenie tego druku było warunkiem koniecznym, by urząd ustalił prawo do zasiłku.
W sprawach tych osób decyzje będą zapadać wyłącznie na podstawie złożonego wniosku o zasiłek oraz pozostałej standardowej dokumentacji, bez konieczności generowania druku Z-3b. Nowe rozporządzenie w sprawie zasiłków zastępuje dotychczasowe przepisy z 8 grudnia 2015 roku i dostosowuje zasady do znowelizowanej ustawy zasiłkowej. Przepisy te oznaczają w praktyce redukcję druków, likwidację części zaświadczeń oraz scalenie dotychczasowych wniosków w pojedyncze formularze.
Akt urodzenia dziecka: ZUS pobierze dane samodzielnie
Modyfikacje dotyczą także potwierdzania faktu narodzin dziecka przy ubieganiu się o świadczenia. jeżeli instytucją wypłacającą zasiłek macierzyński jest bezpośrednio Zakład Ubezpieczeń Społecznych, rodzic nie musi już załączać do dokumentacji skróconego odpisu aktu urodzenia.
Urzędnicy sami pozyskają te dane z państwowych rejestrów. Wystarczy podać we wniosku imię i nazwisko malucha, datę i miejsce jego narodzin oraz dane wnioskującego rodzica.
Obowiązek dostarczenia dokumentu nie zniknął jednak całkowicie. W sytuacji, gdy płatnikiem zasiłku macierzyńskiego pozostaje zakład pracy, czyli płatnik składek, pracownik wciąż musi dostarczyć tradycyjny skrócony odpis aktu urodzenia wraz z wnioskiem.
Trzy wnioski połączone w jeden ZAM. Pełna obsługa zasiłków macierzyńskich
Uproszczenia wprowadzono również w odniesieniu do świadczeń związanych z rodzicielstwem. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zrezygnował z konieczności żonglowania trzema osobnymi drukami: ZAM, ZUR oraz ZAO. W ich miejsce pojawił się jeden zintegrowany wniosek ZAM.
Za pośrednictwem tego pojedynczego dokumentu zainteresowani mogą wnioskować o zasiłek macierzyński za każdy przewidziany prawem okres:
- tradycyjnego urlopu macierzyńskiego,
- urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego,
- urlopu rodzicielskiego,
- uzupełniającego urlopu macierzyńskiego,
- urlopu ojcowskiego.
Osoba składająca wniosek wypełnia po prostu tę część formularza, która odnosi się do konkretnego rodzaju urlopu, z jakiego zamierza skorzystać.
Nowy wniosek Z-15 zamiast dawnych formularzy opiekuńczych
Jedną z najbardziej zauważalnych zmian dla rodziców i opiekunów jest reorganizacja dokumentacji opiekuńczej. Od soboty, 24 października 2026 roku, dotychczasowe formularze Z-15a oraz Z-15b zostały wycofane i zastąpione jednym wspólnym wnioskiem oznaczonym jako Z-15.
Zmieniła się również treść samego formularza. Wnioskodawcy nie muszą już odpowiadać na szczegółowe pytania dotyczące tego, czy drugi z rodziców jest aktywny zawodowo ani czy świadczy pracę w systemie zmianowym. Zamiast tego wprowadzono proste oświadczenie.
W oświadczeniu tym ubiegający się o zasiłek potwierdza, iż w okresie objętym wnioskiem w gospodarstwie domowym nie ma innego członka rodziny mogącego zająć się dzieckiem lub chorym bliskim.
Nowe wzory formularzy i zasady w okresie przejściowym
Katalog zmian obejmuje również aktualizację innych wzorów formularzy zasiłkowych. Zmiany objęły druki ZNp-7, Z-10, ZAS-53, a także formularze Z-3 i Z-3a. Wszystkie zostały dopasowane do znowelizowanych zasad ustalania uprawnień do świadczeń.
Nowe i odświeżone wersje druków pojawiły się na oficjalnej stronie internetowej ZUS pod adresem www.zus.pl z dniem 24 października. Z kolei wdrożenie zaktualizowanych formularzy w systemie elektronicznym eZUS zaplanowano na połowę listopada.
Do tego momentu obowiązują reguły przejściowe. Klienci ubiegający się o świadczenia za pośrednictwem platformy internetowej mogą korzystać z dotychczasowych formularzy wciąż widocznych w portalu eZUS lub pobierać nowe wzory ze strony www.zus.pl.
