26 stycznia to Ogólnopolski Dzień Transplantacji

Ponad 2 tysiące osób żyje, dzięki dawstwu narządów od 781 zmarłych osób! (Fot. Pixabay)

Podkarpacki NFZ stawia na profilaktykę i zdrowie pacjentów. Chce obalać mity, wyjaśniać wątpliwości i pokazywać sprawdzone rozwiązania, które naprawdę pomagają. Regularnie przypomina, jak ważna jest profilaktyka i wczesne wykrywanie chorób – to one często decydują o zdrowiu i długim życiu. W ramach cyklu „Dziś jest dzień…” przygląda się wybranym tematom związanym ze zdrowiem mieszkańców Podkarpacia. 26 stycznia jest zaś Ogólnopolskim Dniem Transplantacji.

– Transplantacje są często jedyną szansą na uratowanie życia lub znaczną poprawę jego jakości dla tysięcy pacjentów. Obchody tego dnia mają również na celu obalanie mitów i lęków związanych z przeszczepami oraz podkreślanie znaczenia rozmów z bliskimi o swojej woli bycia dawcą. To także moment wyrażenia szacunku i wdzięczności wobec dawców, ich rodzin oraz zespołów medycznych, które na co dzień ratują ludzkie życie – mówi Karolina Kostkiewicz z Podkarpackiego NFZ.

Ogólnopolski Dzień Transplantacji zwraca również uwagę na znaczenie solidarności i odpowiedzialności społecznej. Dzięki rozwojowi medycyny transplantacyjnej coraz więcej pacjentów otrzymuje szansę na dłuższe i aktywne życie. Wydarzenie to jest także okazją do prowadzenia działań edukacyjnych w szkołach i placówkach ochrony zdrowia, które pomagają budować pozytywne postawy wobec dawstwa narządów. Świadoma decyzja jednego człowieka może stać się bezcennym darem dla innych.

Okiem Eksperta

W dniu 26 stycznia 1966 roku dokonano w Polsce pierwszego udanego przeszczepienia nerki – 12 lat po pierwszym udanym przeszczepieniu nerki na świecie. Odbyło się to w I Klinice Chirurgicznej Akademii Medycznej w Warszawie. Zespołem kierował profesor Jan Nielubowicz przy współpracy z doktorem Tadeuszem Orłowskim. To przełomowe wydarzenie zapoczątkowało rozwój transplantologii w Polsce – mówi Elżbieta Misztak – koordynator transplantacyjny na Podkarpaciu.

Ogólnopolski Dzień Transplantacji ma na celu promowanie świadomego dawstwa narządów, tkanek (rogówki, kości, zastawki serca) i komórek (np. komórek krwiotwórczych szpiku), edukacji społeczeństwa na temat transplantologii, walkę z „mitami na temat transplantologii” oraz solidarności z biorcami. Ogólnopolski Dzień Transplantologii poświęcony jest również osobom zaangażowanym w ratowanie życia poprzez przeszczepy narządów – lekarzom, pielęgniarkom, koordynatorom transplantacyjnym, ale przede wszystkim zmarłym dawcom i ich rodzinom. Jeden dawca może uratować życie od 6 – 8 osób, a pobrane tkanki – kolejnym kilkunastu.

W Polsce obowiązuje model zgody domniemanej, co oznacza, iż każdy z nas jest potencjalnym dawcą, o ile za życia nie zgłosi sprzeciwu w Centralnym Rejestrze Sprzeciwów. Rzetelne informacje na temat dawstwa można znaleźć na stronie Centrum Organizacyjno – Koordynacyjnego ds. Transplantacji POLTRANSPLANT, ale również fundacji promujących transplantologię – Kampania społeczna „Drugie życie” oraz Fundacja Transplantacyjna LIVERstrong.

Co jest najważniejsze?

Najważniejsze to porozmawiać z bliskimi o własnej woli w tym zakresie. I pamiętajmy szansa na to, iż będziemy biorcą jest ok. 6 razy większa niż na to iż będziemy dawcą. Tu przykładem może być Papież Benedykt XVI, które całe życie nosił przy sobie oświadczenie woli. Natomiast św. Jan Paweł II mówił, iż „oddanie narządów do przeszczepienia to największy akt miłosierdzia względem drugiego człowieka” – podkreśla Elżbieta Misztak.

Jak podaje Poltransplant, liczba zgłoszonych zmarłych dawców narządów w Polsce w 2025 to 1 021 osób, z czego rzeczywistymi dawcami zostało 781 osób – mówi Rafał Śliż, rzecznik prasowy Podkarpackiego NFZ.

W ubiegłym roku dzięki zmarłym Dawcom, przeszczepiono 1 227 nerek, 25 nerek z trzustką, 5 nerek z sercem, 11 nerek z wątrobą, 10 trzustek, 671 wątrób, 1 wątrobę + płuca, 169 serc, 133 płuc. Łącznie 2 254 narządów!

Ponad 2 tysiące osób żyje, dzięki dawstwu 781 zmarłych osób!

Mniej narządów od dawców żywych

Gorzej wygląda sytuacja w przypadku przeszczepień od żywych dawców, które od lat są w Polsce wykonywane w znikomych liczbach w porównaniu z transplantacjami narządów pozyskiwanych od dawców zmarłych. Przypada na nie nieco ponad 5 proc. wszystkich przeszczepień, znacznie mniej niż w wielu innych krajach.

W 2025 r. przeszczepiono tylko 69 nerek oraz 37 fragmentów wątroby pobranych od żywych dawców.

Tymczasem narządy przeszczepione od żywego dawcy mają tę zaletę, iż zwykle dłużej działają w organizmie biorcy, aniżeli te pobrane od zmarłych. Wynika to z tego, iż na ogół można je wykorzystać w lepszym stanie, choćby dlatego, iż w krótszym okresie są niedokrwione – zaledwie jedną godzinę, a nie choćby kilkanaście godzin, jak w przypadku narządu pozyskanego od osoby zmarłej.