Beethoven znów w Głogówku. Pięć koncertów, wielkie nazwiska i historia, której nie ma żadne inne polskie miasto

Śląski Festiwal im. Ludwiga van Beethovena może odbywać się tylko tutaj. Głogówek jest bowiem jedynym miastem w Polsce, w którym Beethoven mieszkał i tworzył. Od 13 do 22 września miasto po raz 33. przypomni tę niezwykłą historię. W programie znalazło się pięć koncertów kameralnych, artyści z Polski i zagranicy, a obok Beethovena zabrzmią m.in. Brahms, Bacewicz, Dvořák, Puccini, Debussy, Kilar, Mendelssohn, Schumann i Prokofiew. Na wszystkie koncerty wstęp jest wolny.

Głogówek ma coś, czego nie da się kupić, wymyślić na potrzeby promocji ani stworzyć uchwałą samorządu. Ma własny kawałek historii światowej muzyki.

W 1806 roku Ludwig van Beethoven, uciekając z Wiednia przed zbliżającymi się wojskami Napoleona, znalazł się w Głogówku na zaproszenie hrabiego Franciszka von Oppersdorffa. Zamieszkał na zamku i tutaj pracował.

Prof. Maciej Fortuna, dyrektor Filharmonii Opolskiej, zwraca uwagę na rzecz, z której – jego zdaniem – wciąż zbyt mało zdajemy sobie w Polsce sprawę:

To właśnie dlatego festiwal Beethovenowski w Głogówku nie jest kolejną imprezą, której organizatorzy po prostu wybrali sobie wielkie nazwisko na patrona. Beethoven naprawdę tutaj był.

Sam festiwal ma już ponad trzydzieści lat, ale muzyczna tradycja Głogówka związana z Beethovenem jest znacznie starsza.

Aleksander Devosges-Cuber przypominał podczas konferencji prasowej, iż w latach 70., gdy Towarzystwo Miłośników Głogówka utworzyło muzeum, zaczęto organizować koncerty oraz tworzyć miejsca poświęcone pamięci kompozytora. W dawnej bibliotece powstała sala jego imienia, a przedsięwzięcie rozwijało się we współpracy z Filharmonią Opolską. Dopiero później, na początku lat 90., Zbigniew Pawlicki i Towarzystwo Śpiewacze „Harfa” stworzyli odrębny festiwal.

Dziś ta historia zatacza koło. Filharmonia Opolska ponownie jest jednym z filarów przedsięwzięcia.

Kubalańca podkreśla, iż 33 lata festiwalu już zobowiązują. Jest przekonany, iż podobnie jak w poprzednich latach także tegoroczna edycja utrzyma bardzo wysoki poziom artystyczny.

Głogówek nie pożycza sobie Beethovena. On jest częścią historii miasta.

A ta historia zaczyna się adekwatnie nie od Beethovena, ale od Oppersdorffów. Aleksander Devosges-Cuber, kierujący działem muzealno-wystawienniczym Centrum Kultury w Głogówku, przypomina o wielowiekowym mecenacie tego rodu.

Oppersdorffowie wspierali artystów już od XVI wieku. W takim środowisku pojawienie się Beethovena nie było więc historycznym przypadkiem oderwanym od dziejów miasta.

Devosges-Cuber wymienił przy tej okazji m.in. Karola Zuschmaita i Gerharda Strecke. I widzi bardzo wyraźną analogię między dawnym mecenatem Oppersdorffów a tym, co w tej chwili robią wspólnie samorząd województwa, gmina, Filharmonia Opolska i miejscowe instytucje kultury.

Festiwal nie zamknie się w jednej sali koncertowej. I to jest jedna z jego największych zalet.

Pierwsze koncerty odbędą się w kościele św. Bartłomieja, kolejny w kościele św. Franciszka, dwa finałowe – w Centrum Kultury w Głogówku.

Burmistrz Piotr Bujak zwraca uwagę, iż w przypadku dwóch świątyń widz dostaje adekwatnie dwa przeżycia jednocześnie: muzyczne i architektoniczne.

Bujak ujmuje sens festiwalu jeszcze prościej: wielka kultura nie musi być przywilejem metropolii.

Tegoroczna edycja będzie szczególna również z innego powodu. Wszystkie pięć koncertów poświęconych będzie muzyce kameralnej.

Oskar Koziołek-Goetz, który poprowadzi większość festiwalowych wieczorów, zwraca uwagę, iż właśnie festiwal daje artystom i publiczności przestrzeń, której nie zawsze można znaleźć w codziennym repertuarze dużych instytucji muzycznych.

Tegoroczna edycja jest pod tym względem wyjątkowo konsekwentna: pięć koncertów, wszystkie kameralne, a do tego nowa festiwalowa przestrzeń – kościół Franciszkanów.

Filharmonia Opolska nie występuje przy tym wyłącznie jako instytucja użyczająca swojego logo. W tegorocznym programie znalazły się trzy koncerty partnerskie z udziałem jej kameralistów.

Maciej Fortuna mówi o tym w szerszym kontekście: instytucja kultury nie powinna ograniczać swojej działalności do własnego budynku w Opolu.

Dyrektor zwraca też uwagę, iż właśnie zestawienie historii, zabytkowej architektury i muzyki nadaje głogóweckiemu festiwalowi charakter, którego nie da się przenieść do zwykłej sali koncertowej.

Aleksander Devosges-Cuber podczas konferencji zwrócił uwagę także na coś, co przy zapowiedzi koncertów łatwo byłoby pominąć: oprawę graficzną festiwalu.

Charakterystyczny, niezwykle barwny wizerunek Beethovena na tegorocznym plakacie zaprojektowała opolska artystka Halina Fleger.

I tutaj również sięgnięto do historii.

Devosges-Cuber już wybiega myślami do następnej edycji. Organizatorzy chcą, by rok 2027 przyniósł coś szczególnego.

Pełny program festiwalu

Pierwszy koncert od razu pokaże, iż festiwal nie zamierza ograniczać się do grania Beethovena. Patron pozostaje punktem odniesienia, ale program prowadzi przez różne epoki i style.

To właśnie ten koncert wprowadza do festiwalu nową przestrzeń – kościół franciszkański. Zabytkowe wnętrze stanie się na jeden wieczór salą koncertową.

I wreszcie finał. Tym razem będzie to wieczór jednej pianistki.

Jiyoung Kim z Korei Południowej jest laureatką IV nagrody Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. I.J. Paderewskiego w 2025 roku, a także laureatką pozakonkursowej Nagrody Śląskiego Festiwalu im. Ludwiga van Beethovena.

Właściwie trudno o lepszą klamrę dla tej historii. Ponad dwieście lat temu był hrabia Oppersdorff, który stworzył Beethovenowi warunki do pracy w Głogówku. Dzisiaj nie ma już książęcego dworu, ale pozostała idea mecenatu. Samorząd województwa, gmina, Filharmonia Opolska, Centrum Kultury i miejscowe środowisko próbują współczesnymi metodami robić to, co kiedyś robili możni: stworzyć muzyce miejsce i warunki do życia.

Maciej Fortuna zwraca przy tym uwagę na jeszcze jeden regionalny paradoks. Opolszczyzna ma nie tylko Głogówek Beethovena. To również ziemia Józefa Elsnera – nauczyciela Fryderyka Chopina.

Może właśnie dlatego Śląski Festiwal im. Ludwiga van Beethovena przetrwał już ponad trzy dekady. Nie został doklejony do Głogówka. Wyrósł z jego historii.

A 13 września ta historia znowu zacznie brzmieć.

33. Śląski Festiwal im. Ludwiga van Beethovena potrwa od 13 do 22 września 2026 roku. Koncerty odbędą się w kościele pw. św. Bartłomieja, kościele pw. św. Franciszka oraz Centrum Kultury w Głogówku. Na wszystkie wydarzenia wstęp jest wolny. Patronat honorowy nad festiwalem objęli marszałek województwa opolskiego Szymon Ogłaza oraz burmistrz Głogówka Piotr Bujak.

Fot. Kapitan