Co roku u 9 tysięcy Wielkopolanek wykrywa się nowotwory. NFZ przypomina o bezpłatnych badaniach i zaprasza na Różowy Październik

Październik od lat kojarzony jest z różową wstążką, symbolem profilaktyki raka piersi. Szczególne znaczenie ma 15 października, kiedy obchodzony jest Europejski Dzień Walki z Rakiem Piersi. Dla lekarzy i specjalistów zdrowia publicznego to okazja, by przypomnieć, iż profilaktyka nie powinna ograniczać się do jednego miesiąca w roku.

Skala problemu w Wielkopolsce jest znacząca. Według danych przekazanych przez regionalny oddział Narodowego Funduszu Zdrowia każdego roku w województwie wykrywa się około 9 tysięcy nowych przypadków nowotworów złośliwych u kobiet. Jednym z najczęściej rozpoznawanych jest rak piersi.

W pierwszych dziewięciu miesiącach 2026 roku z programu profilaktyki raka piersi skorzystało 95 tysięcy Wielkopolanek. Kolejne 60 tysięcy kobiet wzięło udział w programie profilaktyki raka szyjki macicy. Oznacza to, iż w obu programach odnotowano łącznie 155 tysięcy udziałów w badaniach profilaktycznych.

Jednym z podstawowych narzędzi wczesnego wykrywania raka piersi pozostaje mammografia. Badanie wykorzystuje niewielką dawkę promieniowania rentgenowskiego i pozwala rozpoznać zmiany, które mogą być jeszcze niewyczuwalne podczas samodzielnego badania piersi.

W Polsce z bezpłatnej mammografii w ramach programu NFZ mogą korzystać kobiety w wieku od 45 do 74 lat. Standardowo badanie przysługuje raz na dwa lata, choć w określonych sytuacjach medycznych można wykonywać je częściej, choćby co 12 miesięcy.

W Wielkopolsce działa około 30 stacjonarnych punktów wykonujących mammografię. Dodatkowo po regionie przemieszczają się mammobusy, dzięki którym z profilaktyki mogą korzystać również mieszkanki mniejszych miejscowości, bez konieczności podróżowania do dużych ośrodków medycznych.

NFZ przypomina jednocześnie o znaczeniu regularnego samobadania piersi. Kobiety powinny zwracać uwagę nie tylko na ewentualne guzki, ale również na zmiany kształtu i wielkości piersi, wyglądu skóry, brodawek oraz otoczek. Ważna jest także obserwacja okolic pach, gdzie znajdują się węzły chłonne.

Każda niepokojąca zmiana powinna być powodem konsultacji lekarskiej. Samobadanie nie zastępuje jednak mammografii ani innych badań diagnostycznych.

Istotne zmiany wprowadzono również w profilaktyce raka szyjki macicy. Od 1 sierpnia 2026 roku w programie finansowanym przez NFZ stosowany jest nowoczesny test molekularny HPV HR, pozwalający wykrywać materiał genetyczny typów wirusa brodawczaka ludzkiego o wysokim ryzyku onkogennym.

To ważna różnica w porównaniu z tradycyjną cytologią. Podczas gdy cytologia służy ocenie komórek pobranych z szyjki macicy, test HPV HR umożliwia wykrycie obecności wirusa odpowiedzialnego za zdecydowaną większość przypadków tego nowotworu. Pozwala to określić ryzyko rozwoju choroby i odpowiednio wcześnie zaplanować dalszą diagnostykę.

Wielkopolski NFZ podkreśla, iż rak szyjki macicy przez długi czas może rozwijać się bez charakterystycznych objawów. Jednocześnie przy odpowiednio wczesnym wykryciu szanse na jego wyleczenie mogą sięgać choćby 99 procent.

Z bezpłatnego testu HPV HR w ramach programu mogą korzystać kobiety w wieku od 25 do 64 lat. W województwie wielkopolskim badanie jest dostępne już w 185 placówkach, w tym w 165 poradniach ginekologicznych i 20 gabinetach położnych podstawowej opieki zdrowotnej.

Co ważne, zarówno na mammografię, jak i badanie HPV HR w ramach programów profilaktycznych nie jest potrzebne skierowanie. Wizytę można zarezerwować przez Centralną e-Rejestrację, korzystając z Internetowego Konta Pacjenta lub aplikacji mojeIKP.

Tegoroczny październik przyniósł jeszcze jedną zmianę, szczególnie istotną dla młodych dorosłych. Od 1 października z bezpłatnych szczepień przeciwko HPV mogą korzystać również osoby w wieku od 18 do 26 lat. Finansowanie szczepień dla tej grupy ma obowiązywać do 31 maja 2027 roku.

Dotychczas program bezpłatnych szczepień obejmował dziewczęta i chłopców od ukończenia 9. do ukończenia 14. roku życia. Szczepienia są najskuteczniejsze, gdy wykonuje się je przed pierwszym kontaktem z wirusem, dlatego tak duże znaczenie ma profilaktyka prowadzona już w młodym wieku.

Preparat chroni przed zakażeniami określonymi typami wirusa HPV, które mogą prowadzić do rozwoju nowotworów, w tym raka szyjki macicy. Szczepienia są dostępne w przychodniach lekarzy rodzinnych. Jak informuje NFZ, w Wielkopolsce z programu skorzystało dotychczas 95 tysięcy osób.

Równolegle z przypominaniem o badaniach Wielkopolski Oddział Wojewódzki NFZ przygotował szereg wydarzeń, podczas których mieszkańcy będą mogli uzyskać informacje dotyczące profilaktyki i zdrowego stylu życia.

W środę, 14 października, w godzinach od 9:00 do 15:00 zaplanowano akcję „Różowy Październik z MPK” w siedzibie Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego przy ulicy Szwajcarskiej 15 w Poznaniu. Tego samego dnia, od 15:00 do 18:00, wydarzenie poświęcone profilaktyce odbędzie się również w Szpitalu Ginekologiczno-Położniczym przy ulicy Polnej 33.

Do 15 października, w godzinach 10:00–13:00, w siedzibie wielkopolskiego NFZ przy ulicy Grunwaldzkiej 158 trwa akcja pod hasłem „Rak nie gra fair – my tak!”.

Hasło to pojawi się również w piątek, 16 października, na stadionie Warty Poznań przy Drodze Dębińskiej 12. W godzinach 16:00–18:00 będzie tam działać specjalna Strefa Zdrowia dla Kibica.

Kolejne wydarzenie zaplanowano na 21 października w Krotoszynie. W miejscowym Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej, od godziny 9:00 do 15:00, odbędzie się akcja „Profilaktyka ma kolor różowy”.

Pięć dni później, 26 października, do siedziby NFZ przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu powrócą działania profilaktyczne. Tym razem pod hasłem „Pink October Challenge: Profilaktyka z Koniczynką”, w godzinach 10:00–12:00.

Na zakończenie miesiąca, 29 października, w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Wielkopolskiego przy alei Niepodległości 34 odbędzie się szkolenie z samobadania piersi. Spotkanie organizowane w ramach akcji „Siła KobieTY” zaplanowano w godzinach 17:30–19:00.

Wielkopolski NFZ zachęca, by październikowe inicjatywy potraktować jako impuls do zadbania o własne zdrowie. Regularne badania i szczepienia mogą odegrać istotną rolę w zapobieganiu nowotworom oraz ich wykrywaniu, zanim pojawią się niepokojące objawy.