Czy nie kupisz już mieszkania za gotówkę? Sprawdź, co naprawdę zmienia się w 2026 roku

Scroll przez media społecznościowe i znowu to widzisz. „Od stycznia nie zapłacisz gotówką za mieszkanie”. „Koniec z gotówką przy zakupie samochodu”. „Rząd zabiera ci prawo do płacenia banknotami”. Twoja ciocia przesyła ci link z alarmującym nagłówkiem, dzwoni zaniepokojona mama, a kolega z pracy pyta czy to prawda, iż będą konfiskować gotówkę powyżej piętnastu tysięcy złotych. Internet wrze, portale liczą kliki, a przeciętny Kowalski nie wie, czy może jeszcze pójść do salonu samochodowego z kopertą czy już musi szykować przelew. Czas uporządkować chaos informacyjny i wyjaśnić raz na zawsze: co faktycznie się zmieniło w dwa tysiące dwudziestym szóstym roku, a co to tylko plotka.

Fot. Warszawa w Pigułce

Piętnaście tysięcy złotych to granica? Tak, ale nie dla ciebie

Portal Gofin.pl wyjaśnia kluczową zasadę, którą trzeba zapamiętać. Zgodnie z artykułem dziewiętnastym ustawy Prawo przedsiębiorców dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku płatniczego przedsiębiorcy w każdym przypadku, gdy stroną transakcji z której wynika płatność jest inny przedsiębiorca oraz jednorazowa wartość transakcji bez względu na liczbę wynikających z niej płatności przekracza równowartość piętnastu tysięcy złotych.

Portal Rankomat podkreśla najważniejszą informację dla przeciętnego czytelnika. W Polsce zarówno transakcje pomiędzy osobami fizycznymi jak i pomiędzy konsumentem a przedsiębiorcą mogą być bez żadnego limitu realizowane dzięki gotówki. Limit piętnaście tysięcy złotych dotyczy jedynie przedsiębiorców. Innymi słowy: jeżeli nie prowadzisz firmy i kupujesz coś dla siebie prywatnie, żaden polski przepis nie zabrania ci zapłacić gotówką choćby stu tysięcy złotych za samochód czy trzysta tysięcy za mieszkanie.

Portal Autoumowa.pl potwierdza. jeżeli zarówno sprzedający jak i kupujący są osobami fizycznymi, nie obowiązują ich limity płatności gotówkowych. Oznacza to, iż niezależnie od tego ile kosztuje samochód, nabywca może zapłacić za niego gotówką. To samo dotyczy zakupu mieszkania od osoby prywatnej, mebli od sąsiada czy jakiejkolwiek innej transakcji między zwykłymi ludźmi.

Skąd się wzięła plotka o zakazie?

Portal Warszawa w Pigułce tłumaczy mechanizm powstawania dezinformacji. Wielu ludzi myli limit obowiązujący przedsiębiorców z przepisami dotyczącymi konsumentów. Gdy ktoś przeczyta iż „od stycznia obowiązuje limit piętnaście tysięcy złotych”, automatycznie zakłada iż to dotyczy wszystkich. Tymczasem przepis mówi wyraźnie: stroną transakcji z której wynika płatność jest inny przedsiębiorca. jeżeli nie jesteś firmą kupującą od firmy, artykuł dziewiętnasty Prawa przedsiębiorców cię nie dotyczy.

Drugim źródłem paniki są zapowiedzi unijnych zmian, które faktycznie nadchodzą, ale nie w dwa tysiące dwudziestym szóstym roku. Portal Forsal wyjaśnia iż od dwa tysiące dwudziestego siódmego roku wszystkie państwa członkowskie będą musiały wprowadzić limit obrotu gotówką do dziesięciu tysięcy euro lub równowartości. Dla Polski oznacza to według kursu z dziewiętnastego stycznia dwa tysiące dwudziestego szóstego roku nieco ponad czterdzieści dwa tysiące złotych. Co więcej limit ma dotyczyć również transakcji z osobami fizycznymi, co jest nowością w polskim porządku prawnym.

Ludzie czytają nagłówki „limit gotówki w Unii Europejskiej”, nie zwracają uwagi na datę wejścia w życie przepisów ani na szczegóły i panikują już teraz. W międzyczasie różne portale publikują artykuły o „nadchodzących zmianach”, które algorytmy społecznościowe interpretują jako „już obowiązujące”, a chaos informacyjny narasta.

Co to oznacza dla ciebie w dwa tysiące dwudziestym szóstym roku?

Jeśli kupujesz prywatnie od osoby prywatnej, nie ma absolutnie żadnych ograniczeń. Portal Warszawa w Pigułce podaje przykład: kupujesz używany samochód od sąsiada za sześćdziesiąt tysięcy złotych. Czy możecie rozliczyć się w gotówce? Tak. Przepisy o limitach płatności dotyczą relacji z przedsiębiorcami. Transakcje prywatne pozostają poza tymi ograniczeniami. Możesz kupić od kolegi łódź za osiemdziesiąt tysięcy, od cioci mieszkanie za czterysta tysięcy czy od kuzyna kolekcję zegarków za sto pięćdziesiąt tysięcy i zapłacić wszystko w banknotach.

Jeśli kupujesz od firmy jako osoba prywatna, limit też cię nie dotyczy, ale pojawia się inna komplikacja. Portal Autoumowa wyjaśnia iż jeżeli kwota transakcji przekracza dziesięć tysięcy euro, sprzedawca będący przedsiębiorcą ma obowiązek zweryfikować twoją tożsamość, a choćby może cię poprosić o udokumentowanie źródła pochodzenia środków finansowych. Takie postępowanie uzasadnione jest przepisami ustawy z pierwszego marca dwa tysiące osiemnastego roku o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu.

W związku z powyższym wiele salonów samochodowych wprowadza własne limity gotówkowe by uniknąć dodatkowych procedur. Portal Warszawa w Pigułce potwierdza iż teoretycznie jako osoba prywatna możesz przyjść do salonu samochodowego i chcieć zapłacić za nowe auto sto pięćdziesiąt tysięcy złotych w banknotach. Przedsiębiorca dealer nie ma prawnego zakazu przyjęcia takiej gotówki wynikającego z Prawa przedsiębiorców. Ma jednak inne obowiązki wynikające z ustawy AML. Każda transakcja gotówkowa o wartości równej lub przekraczającej równowartość dziesięciu tysięcy euro nakłada na sprzedawcę przedsiębiorcę obowiązek identyfikacji klienta.

W praktyce oznacza to, iż choćby jeżeli salon nie może ci odmówić sprzedaży, może zażądać dowodu osobistego, zaświadczenia o dochodach, wyciągów bankowych czy innych dokumentów potwierdzających legalność pochodzenia pieniędzy. Wielu sprzedawców chcąc uniknąć biurokracji i ryzyka związanego z przechowywaniem dużych sum gotówki wprowadza w swoich regulaminach wewnętrznych limity płatności gotówkowych lub całkowicie przechodzi na obrót bezgotówkowy.

Czy możesz mieć gotówkę w domu?

Portal Warszawa w Pigułce rozwija kolejny mit. Czy istnieje górna granica kwoty którą osoba fizyczna może przechowywać we własnym domu? Odpowiedź w dwa tysiące dwudziestym szóstym roku pozostaje niezmienna: nie. Polskie prawo nie zabrania trzymania w domu dowolnej ilości gotówki. Niezależnie od tego czy masz w sejfie tysiąc czy milion złotych, sam fakt posiadania tych środków w formie fizycznej nie jest przestępstwem. Nie musisz zgłaszać faktu posiadania gotówki w skarpecie do Urzędu Skarbowego o ile pieniądze te pochodzą z legalnych opodatkowanych źródeł.

Tu jednak pojawia się najważniejsze zastrzeżenie: źródło pochodzenia. Choć samo posiadanie gotówki jest legalne, to jej nagłe ujawnienie na przykład przy zakupie mieszkania bez pokrycia w zeznaniach podatkowych PIT z lat ubiegłych uruchomi lawinę problemów. Urząd Skarbowy ma prawo zapytać: skąd miał pan pięćset tysięcy w gotówce skoro przez ostatnie pięć lat wykazywał pan minimalną krajową. jeżeli nie udowodnisz legalności pochodzenia środków, pieniądze mogą zostać tymczasowo zablokowane, a ty będziesz musiał wyjaśniać się przed organami skarbowymi.

Co faktycznie się zmienia od dwa tysiące dwudziestego siódmego roku?

Portal Bezprawnik wyjaśnia rzeczywiste zmiany które nadchodzą. Parlament Europejski przyjął przepisy które wprowadzają między innymi limit płatności gotówką dla konsumentów. Wystarczy iż jedną ze stron transakcji będzie przedsiębiorca. Wówczas z gotówki skorzystamy do kwoty dziesięciu tysięcy euro co w tym momencie oznacza czterdzieści trzy tysiące dwieście złotych. Tym samym w wielu przypadkach będziemy mogli zapomnieć o kupieniu samochodu albo mieszkania za gotówkę.

Jeśli będziemy mieli do czynienia z transakcją pomiędzy firmą a konsumentem o wartości powyżej dziesięciu tysięcy euro to zrealizowanie jej w gotówce stanie się zabronione. Pozostanie nam przelew bankowy albo dowolna inna forma płatności elektronicznych. Tym samym możemy zapomnieć o zakupie nowego samochodu albo mieszkania od dewelopera za gotówkę. Co z obiegiem wtórnym? To zależy. jeżeli będziemy chcieli kupić używane auto w komisie albo mieszkanie od flippera to płatności gotówką nie będą wchodziły w grę. Pozostaje nam zakup od osoby prywatnej nieprowadzącej żadnej formy działalności gospodarczej.

Portal Rankomat dodaje iż dodatkowym wymogiem ma być obowiązek weryfikacji tożsamości klientów realizujących transakcje gotówkowe na kwotę przekraczającą trzy tysiące euro czyli w przeliczeniu na złotówki według kursu euro z dnia dziewiętnastego stycznia dwa tysiące dwudziestego szóstego roku nieco ponad dwanaście tysięcy sześćset złotych. Nowe przepisy wprowadzają także obowiązek legitymowania osób płacących gotówką powyżej trzech tysięcy euro za wybrane zakupy. Do tej grupy towarów wymagającej specjalnej ostrożności należy biżuteria kamienie szlachetne samochody samoloty jachty i dzieła sztuki.

Podsumowanie: co wolno a czego nie

W dwa tysiące dwudziestym szóstym roku osoba prywatna może zapłacić gotówką dowolną kwotę za samochód mieszkanie czy cokolwiek innego kupując od innej osoby prywatnej. Limit piętnaście tysięcy złotych dotyczy wyłącznie transakcji między przedsiębiorcami. Kupując od firmy jako osoba prywatna formalnie też nie masz limitu ale przy kwocie powyżej dziesięciu tysięcy euro czyli około czterdziestu trzech tysięcy złotych firma musi cię zidentyfikować zgodnie z przepisami o praniu pieniędzy. W praktyce wiele firm ma własne regulaminy ograniczające lub wykluczające płatności gotówką.

Od dwa tysiące dwudziestego siódmego roku faktycznie wejdą unijne przepisy wprowadzające limit dziesięć tysięcy euro dla transakcji między konsumentem a firmą. Wtedy rzeczywiście nie kupisz nowego auta ani mieszkania od dewelopera za gotówkę. Ale transakcje prywatne między osobami fizycznymi prawdopodobnie pozostaną poza regulacją. Możesz trzymać w domu dowolną kwotę gotówki o ile pochodzi z legalnych opodatkowanych źródeł. Nikt nie zmusi cię do zgłaszania jej posiadania, ale musisz być w stanie udowodnić skąd masz pieniądze gdy nagle wyciągniesz je z szafy przy dużej transakcji.

Plotki o całkowitym zakazie gotówki w dwa tysiące dwudziestym szóstym roku to właśnie plotki. Realne zmiany nadejdą dopiero za rok, a i tak nie dotyczą transakcji między zwykłymi ludźmi. Zanim uwierzysz w sensacyjny nagłówek, sprawdź źródło i przeczytaj cały artykuł, a nie tylko tytuł.