Dziś Światowy Dzień Wirusowego Zapalenia Wątroby. Dlaczego badania są tak ważne?

Światowy Dzień Wirusowego Zapalenia Wątroby (World Hepatitis Day) obchodzony jest 28 lipca każdego roku. Data ta upamiętnia urodziny Baruch Samuel Blumberg, który odkrył wirusa zapalenia wątroby typu B (HBV) i opracował pierwszą szczepionkę przeciw WZW B.

Celem tego dnia jest:

• zwiększanie świadomości na temat WZW A, B, C, D i E,
• promowanie badań przesiewowych i wczesnego wykrywania zakażeń,
• zachęcanie do szczepień przeciw WZW A i B,
• wspieranie działań zmierzających do eliminacji wirusowych zapaleń wątroby typu B i C jako zagrożenia zdrowia publicznego- wg założeń WHO do 2030r.

Hasła obchodów zmieniają się co roku, ale ich wspólnym celem jest poprawa dostępu do diagnostyki, leczenia i profilaktyki wirusowych zapaleń wątroby. Hasło Światowego Dnia Wirusowego Zapalenia Wątroby w 2026 brzmi: “Hepatitis: Let’s Break It Down”. Można je przetłumaczyć na język polski jako: „WZW: Przełammy bariery” czy „Wirusowe zapalenie wątroby: Zwalczmy je!”

Jest to apel o usunięcie barier między ludźmi a usługami ratującymi życie. Wirusowe zapalenie wątroby przez cały czas jest główną przyczyną chorób i zgonów, którym można zapobiec na całym świecie.

Przesłanie kampanii WHO koncentruje się na usuwaniu barier utrudniających dostęp do:

• profilaktyki,
• szczepień,
• diagnostyki,
• leczenia,
• oraz opieki nad pacjentami z WZW.

WHO podkreśla, iż skuteczne narzędzia do eliminacji WZW już istnieją (szczepienia przeciw WZW A i B, leki stosowanwe w leczeniu WZW B i D oraz skuteczne leczenie WZW C – wyzwaniem jest zapewnienie równego dostępu do nich oraz przełożenie wiedzy naukowej na konkretne działania, szczególnie zachęcanie do badań przesiewiowych w kierunku zakażenia wirusem B zapalenia wątroby (AgHBs) i wirusem C zapaenia watroby (anty HCV).

Dlaczego badanie w kierunku wirusowych zapaleń wątroby jest ważne?

– ponieważ zakażenia HBV i HCV przez wiele lat mogą przebiegać bez żadnych objawów. W tym czasie wirus stopniowo uszkadza wątrobę, prowadząc do włóknienia, marskości, niewydolności wątroby, a także zwiększa ryzyko raka wątrobowokomórkowego (HCC) i tzw. manifestacji pozawątrobowych np. zapalenia stwów, nerek, zaburzęn hematologicznych czy zwiększonego ryzyka cukrzycy i chorób sercowo-naczyniowych.

Wczesne wykrycie zakażenia umożliwia:

• wdrożenie skutecznego leczenia (szczególnie w przypadku HCV, które można w dzisiejszych czasach wyleczyć u praktycznie większości pacjentów – leczenie bezpłatne w ramach Programów Lekowych NFZ),
• zahamowanie postępu choroby w WZW B (za pomocą nowoczesnych leków – leczenie bezpłatne w ramach Programów Lekowych NFZ),]
• zmniejszenie ryzyka powikłań i przedwczesnego zgonu,
• ograniczenie transmisji wirusa na inne osoby.

Jedno proste badanie krwi na obecność anty HCV i AgHBs może uratować życie, dlatego warto je wykonać, zwłaszcza jeżeli występują czynniki ryzyka lub badanie nie było wykonywane wcześniej.

Kto w szczególności powinien zbadać się na obecność AgHBs i anty HCV?:

– osoby, którym przetaczano krew przed 1992 r.,

– osoby, które używają lub używały w przeszłości dożylnych środków odurzających;

– osoby, które były hospitalizowane więcej niż 3 razy w życiu;

– osoby, które przebywały w placówkach karnych, osoby, które zgłaszają się do punktów anonimowego testowania w kierunku zakażenia HIV;

– osoby, u których wykryto u lekarza rodzinnego lub na oddziale szpitalnym podwyższoną aktywność aminotransferaz (ALT, AST);

– osoby, u których występuje podejrzenie jakiejkolwiek choroby wątroby oraz

– osoby, u których zgodnie z aktualną wiedzą medyczną zachodzi konieczność wykonania takiego badania

– kobiety planujące lub będące w ciąży,

– dzieci matek zakażonych HBV czy HCV,

– osoby posiadające tatuaże lub piercing,

– osoby, które zakuły się igłą, która mogła być używana przez inne osoby,

– migranci państw o wysokiej częstości występowania zakażeń,

– w przypadku WZW B osoby, które urodziły się przed 1996 r, (data wprowadzenia obowiązkowych szczepień przeciw WZW B wszystkich noworodków w Polsce) i nie były szczepione przeciw WZW B.

Według WHO szacuje się, iż 354 miliony ludzi na całym świecie żyje z wirusowym zapaleniem wątroby typu B lub C, a dla większości testy i leczenie pozostają poza zasięgiem. Większość z tych osób nie wie, iż jest zakażona i może nieświadomie przenosić zakażenie na inne osoby.

Więcej na temat dlaczego warto badać się na obecność przeciwciał anty HCV:

Pełny tekst: Przewlekłe zapalenie wątroby typu C – dlaczego warto badać anty-HCV w POZ, Paweł Rajewski – Lekarz POZ 6/2023 Rajewski P, Kwiatkowska J, Nowicka-Matuszewska A, Rajewski P. Przewlekłe zapalenie wątroby typu C – dlaczego warto badać anty-HCV w POZ. Lekarz POZ. 2023;9(6):352-355.

* Dr med. Paweł Rajewski, prof. WSNoZ, MBA
specjalista chorób wewnętrznych; specjalista chorób zakaźnych, hepatolog; specjalista transplantologii klinicznej.
Konsultant wojewódzki w dziedzinie chorób zakaźnych dla województwa kujawsko-pomorskiego.
Kierownik Oddziału Internistyczno-Zakaźnego Wojewódzkiego Szpitala Obserwacyjno-Zakaźnego w Bydgoszczy.
Rektor Wyższej Szkoły Nauk o Zdrowiu.