1 tydzień temu
Rok 2025 zapisał się w historii Stowarzyszenia Łemkowski Zespół Pieśni i Tańca „Kyczera” jako czas wyjątkowo intensywnej, różnorodnej i konsekwentnie realizowanej działalności. Zespół, od ponad trzydziestu lat propagujący kulturę łemkowską, w minionych dwunastu miesiącach prowadził szerokie działania artystyczne, edukacyjne, naukowe i konserwatorskie – zarówno w kraju, jak i na arenie międzynarodowej.
Jednym z ważnych obszarów aktywności „Kyczery” była ochrona materialnego dziedzictwa Łemków. Po raz kolejny stowarzyszenie zorganizowało warsztaty kamieniarskie połączone z renowacją zabytkowych kapliczek i nagrobków. W 2025 roku wolontariusze odnowili nagrobki na cmentarzu w Gładyszowie oraz kapliczkę w Hańczowej w gminie Uście Gorlickie. Warsztaty poprowadził Szymon Modrzejewski ze Stowarzyszenia „Magurycz”, a w prace zaangażowali się wolontariusze m.in. z Wrocławia, Patoki, Krynicy, Nowicy i Hańczowej. Dzięki wspólnemu wysiłkowi udało się ocalić kolejne cenne ślady historii Łemkowszczyzny.
Rok 2025 obfitował również w zagraniczne występy zespołu. „Kyczera” reprezentowała kulturę łemkowską i polską podczas prestiżowych festiwali folklorystycznych we Francji, Włoszech i Turcji. Zespół wystąpił m.in. na jubileuszowym festiwalu z okazji 100-lecia zespołu Quadrille Sisteronnais – Fanfare du Boumas w Sisteron, na 46. Festival Internazionale del Folklore „Valle di Comino” w Atinie oraz na International Istanbul Büyükçekmece Culture and Art Festival w Stambule – jednym z największych festiwali folklorystycznych na świecie. Każdy z tych wyjazdów był okazją do prezentacji bogactwa łemkowskiej tradycji i budowania międzynarodowego dialogu kultur.
Nieprzerwanie rozwijała się także Pracownia Badań Łemkoznawczych „Kyczery” w Legnicy, obejmująca bibliotekę i archiwum. Zgromadzono w niej już ponad 15 tysięcy woluminów – książek, czasopism i map z Polski oraz m.in. Ukrainy, Słowacji i Stanów Zjednoczonych. Zbiory uzupełniają plakaty, afisze, artykuły prasowe, płyty CD, kasety VHS, tysiące zeskanowanych dokumentów oraz archiwalne fotografie dokumentujące dzieje Łemków i Łemkowszczyzny. Wszystkie materiały pozostają bezpłatnie dostępne dla zainteresowanych.
Jednym z najważniejszych wydarzeń artystycznych roku była prezentacja Łemkowskiej Opery „Hołos”, autorstwa Darii Kuziak – wieloletniej członkini zespołu. Widowisko zaprezentowano na scenach Opery Krakowskiej oraz Muzeum Historii Polski w Warszawie. W spektaklu wystąpiło ponad 60 artystów, a dwa pokazy obejrzało niemal 1400 widzów. Szczególną wrażliwość narracji nadał Igor Herbut, a „Hołos” potwierdził, iż kultura łemkowska z powodzeniem wybrzmiewa również na największych scenach w kraju. Zapowiedziano już kolejny pokaz opery, który odbędzie się 1 lutego 2026 roku na głównej scenie Narodowego Forum Muzyki we Wrocławiu. Realizacja koncertów została dofinansowana ze środków Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programów wsparcia kultury.
W dniach 27 czerwca – 6 lipca 2025 roku odbyła się XXVIII edycja Międzynarodowego Festiwalu Folklorystycznego „Świat pod Kyczerą”. Przez dziesięć dni muzyka, taniec i barwne korowody wypełniły m.in. Legnicę, Szprotawę, Polanicę-Zdrój, Polkowice, Wołów, Rudną i Oleśnicę. Festiwal zgromadził ponad 12 tysięcy widzów i ponad 300 artystów z dziewięciu krajów, w tym z Argentyny, Kanady, Kostaryki, Gwinei, Portugalii i Macedonii Północnej. Wydarzenie, współfinansowane przez liczne instytucje publiczne i samorządowe, po raz kolejny potwierdziło swoją rolę jako przestrzeń wymiany doświadczeń i budowania międzynarodowych relacji.
Stowarzyszenie kontynuowało również intensywną działalność wydawniczą, realizowaną pod merytoryczną i redakcyjną opieką Jerzego Starzyńskiego, prezesa „Kyczery”. W ostatnich latach ukazały się m.in. album „Świat pod Kyczerą”, książki językoznawcze Mirosławy Chomiak, dwutomowe wydanie listów Łemków z lat 1947–1948 oraz kolejne tomy rocznika naukowego „Caryna / Царина”. W 2025 roku zakończono prace nad trzecim tomem tego wydawnictwa.
Równolegle prowadzona była intensywna działalność artystyczna zespołu. Grupy dziecięce, młodzieżowe i dorosłe prezentowały się na licznych scenach w Polsce i za granicą. Rozpoczęły działalność dorosłe grupy wokalne i taneczne, odbyły się cztery zgrupowania zespołu, a prace nad strojami i zapleczem organizacyjnym towarzyszyły bieżącemu funkcjonowaniu stowarzyszenia.
Rok 2026 „Kyczera” powita jubileuszem 35-lecia działalności, który zapowiada się jako kolejny istotny rozdział w historii jednej z najaktywniejszych instytucji kultury łemkowskiej w Polsce.
