PAMIĘĆ O SAMUDARIPEN – OBCHODY W PANERIAI NA LITWIE…

PAMIĘĆ O SAMUDARIPEN – OBCHODY W PANERIAI NA LITWIE

W Paneriai (Ponarach) pod Wilnem, w miejscu masowych egzekucji z okresu II wojny światowej, odbyły się uroczystości upamiętniające Romów i Sinti zamordowanych podczas Samudaripen – Zagłady Romów. Współorganizatorem obchodów jest Istvan Kvik , lider romski w Wilnie i członek IRU.

Obchody rozpoczęły się od marszu pamięci, który prowadził do miejsca upamiętnienia romskich ofiar. Następnie odbyła się oficjalna ceremonia, w której uczestniczyli przedstawiciele władz Litwy, w tym przedstawiciele parlamentu, administracji państwowej, Ministerstwa Edukacji, Ministerstwa Kultury oraz instytucji odpowiedzialnych za sprawy mniejszości narodowych. Obecni byli również przedstawiciele władz Wilna, dyplomaci i ambasadorowie, reprezentanci społeczności romskiej i organizacji międzynarodowych.

Ważnym momentem uroczystości było złożenie wieńców i oddanie hołdu zamordowanym Romom. Wspólna obecność przedstawicieli państwa, dyplomacji i społeczności romskiej była wyrazem pamięci o ofiarach oraz uznania, iż historia Zagłady Romów jest integralną częścią historii Europy i poszczególnych państw.

W obchodach udział wzięli Karol Kwiatkowski – Wiceprezydent International Romani Union oraz Karolina Kwiatkowska – Dyrektor ds. Komunikacji i Współpracy Centralna Rada Romów w Polsce Centrum Doradztwa i informacji dla Romów.

W swoim wystąpieniu Karol Kwiatkowski podkreślił, jak ważne jest zachowanie pamięci o #Samudaripen i przywrócenie historii Zagłady Romów należnego jej miejsca w europejskiej pamięci historycznej. Zwrócił uwagę na konieczność obecności historii Samudaripen w podręcznikach i programach edukacyjnych, tak aby młode pokolenia znały prawdę o ludobójstwie Romów i Sinti.
Podkreślił również, iż państwa mają szczególną odpowiedzialność za ochronę i pielęgnowanie miejsc związanych z ludobójstwem Romów, a także za ich adekwatne upamiętnianie. Miejsca takie jak Paneriai powinny być nie tylko miejscami pamięci, ale również przestrzenią edukacji i refleksji nad tym, do czego prowadzą nienawiść, rasizm i dehumanizacja.

Jak podkreślano podczas obchodów, Samudaripen nie jest wyłącznie historią Romów. Jest również częścią historii Litwy i tragedią, która dotknęła jej obywateli i współobywateli. Romowie byli i są częścią społeczeństwa litewskiego, dlatego pamięć o ich losie podczas II wojny światowej powinna być obecna w świadomości całego społeczeństwa.
Według szacunków historyków podczas okupacji nazistowskiej na Litwie zamordowano około 500 Romów, co mogło stanowić blisko jedną trzecią ówczesnej społeczności romskiej w kraju. Jednocześnie badacze wskazują, iż rzeczywista liczba ofiar mogła być znacznie większa. Brak dokładnych przedwojennych rejestrów ludności romskiej, egzekucje dokonywane bez dokumentacji oraz śmierć całych rodzin sprawiają, iż dziś niezwykle trudno jest ustalić pełną skalę tej tragedii.
Dlatego tak ważne są badania historyczne, archiwa i historia mówiona. Wciąż istnieją dokumenty i świadectwa, które mogą kryć nieodkryte informacje o losach Romów podczas II wojny światowej. Pamięć o Samudaripen wymaga dalszych badań, otwierania archiwów, dokumentowania relacji świadków i przywracania historii tych, których głosy przez dziesięciolecia pozostawały niesłyszane.

Kolejnym punktem obchodów była międzynarodowa konferencja „Pomniki upamiętniające ofiary zagłady Romów na świecie i na Litwie”, która odbyła się w Muzeum Historii Żydów Wileńskich im. Gaona.
W spotkaniu uczestniczyli litewscy i zagraniczni historycy, badacze pamięci, specjaliści zajmujący się ochroną dziedzictwa kulturowego oraz przedstawiciele społeczności romskiej. Rozmawiano o sposobach upamiętniania ofiar ludobójstwa Romów i Sinti, o znaczeniu miejsc pamięci oraz o koncepcji przyszłego pomnika w Paneriai.

Jednym z ważnych tematów była również adekwatna terminologia dotycząca Zagłady Romów i Sinti – Samudaripen. To, jak nazywamy wydarzenia historyczne, ma ogromne znaczenie. adekwatne nazwanie ludobójstwa Romów jest elementem przywracania tej historii należnego miejsca w pamięci Europy.

Podczas swojego panelu Karol Kwiatkowski mówił o znaczeniu edukacji historycznej, odpowiedzialności za przekazywanie wiedzy kolejnym pokoleniom oraz potrzebie dalszego poszukiwania informacji w archiwach. Wskazywał, iż wiele dokumentów i materiałów dotyczących Zagłady Romów przez cały czas czeka na odkrycie, zbadanie i upublicznienie.
Nie możemy zapominać również o historii mówionej – wspomnieniach ocalałych i ich rodzin, które przez lata były często jedynym zachowanym świadectwem tamtych wydarzeń. To właśnie w tych opowieściach przetrwała pamięć o zamordowanych, o rodzinach, które zginęły, o prześladowaniach, deportacjach i wojennej tułaczce.

Obchody 2 sierpnia na Litwie, organizowane na poziomie państwowym od 2019 roku, pokazują, jak ważne jest wspólne budowanie pamięci. Coraz większa obecność przedstawicieli instytucji publicznych, parlamentu, samorządu, dyplomacji i społeczności romskiej jest ważnym krokiem w kierunku pełniejszego uznania historii Samudaripen.
Pamięć o zamordowanych Romach i Sinti jest naszym wspólnym obowiązkiem.
Nie możemy pozwolić, aby ich historia pozostała zapomniana.
Musimy pamiętać, badać, dokumentować, edukować i upamiętniać.
Bo Samudaripen jest częścią historii Romów, ale jest również częścią historii Europy.

#Samudaripen #2Sierpnia #RomaGenocide #RomaHolocaust #Romowie #Sinti #Paneriai #Ponary #Vilnius #Pamięć #ZagładaRomów #NeverForget #CentralnaRadaRomów #InternationalRomaniUnion

Żródło materiału: Centralna Rada Romów